Անհատի պաշտամունքի վտանգավոր ճանապարհին...

Ռուսական հեղափոխությունից հետո, երբ կործանվեցին նախորդների բոլոր համակարգերը՝ լինեն քաղաքական, տնտեսական, քաղաքացիական, հասարակական կամ բարոյական, նախկին կայսրությունում սկսվեց քաոս եւ այդ վայրիվերո իներցիոն հոսքը հնարավոր եղավ դադարեցնել արագ նոր համակարգերի ստեղծմամբ, որպիսիք եղան խորհրդային մարդու բարոյականության գաղափարախոսությունը,  սոցիալիստական տնտեսական կարգը, կոմունիստական իշխանության ղեկավարությամբ միակուսակցական համակարգը քաղաքականության մեջ և այլն։

Այն, իր բոլոր դրական կողմերով հանդերձ, ուներ մեկ կարևոր բաց՝ չափազանց տոտալիտար էր, կենտրոնաձիգ, իսկ առանձին դեպքերում էլ՝ անձի պաշտամունքի ձևավորմամբ արտահայտված։ Չկային հին կուռքեր և նրանց փոխարեն ստեղծվում էին նորերը։

Լենինին Մոսկվայի Կարմիր հրապարակի դամբարանում զետեղելով՝ ստեղծվեց Լենինի կուռքայնացման պրոցեսը։ Գրեթե նույն կերպ վարվեց նաև Ստալինը, սակայն իր իսկ մահից հետո Խրուշչովը հանդես եկավ անձի պաշտամունքի դեմ, տեղի ունեցավ հալոցք, սակայն շատ կարճ, քանի որ հաջորդած բրեժնևյան լճացումը կանխորոշեց Խորհրդային Միության կործանումը։

Այս ամենը կարելի է համարել հեղափոխությունների էվոլյուցիոն պատմության դասական օրինակ՝ կործանել հին կուռքերին, դրանք փոխարինել սեփական կուռքերով։ Հյուսիսային Կորեան ներկայում ապրում է այդ նոր կուռքերի պայմաններում։ Հայաստանը ևս գնում է նույն ճանապարհով, իհարկե, շատ ավելի վատ և շատ ավելի գավառական տարբերակով։

Խոսքը դպրոցներում անցյալ տարվա ապրիլ-մայիս ամիսներին տեղի ունեցած դեպքերի մասին շարադրության հանձնարարման մասին է, որի հետ կապված՝ մամուլում ահազանգ է հնչեցվել։

Ինչ է արվում. փաստորեն, դպրոցական անչափահաս երեխայի վրա գործադրվում է քաղաքական ներազդման մեխանիզմ, առանց ծնողի կամ խնամակալի արտոնության, նրա գիտակցության մեջ նիկոլականությունն ամրակայելու համար։ Այս դեպքում ինչո՞վ է Փաշինյանը տարբերում Կիմ Չեն Ընից կամ Լենինից։ Երևի ոչնչով։

Իրավաբաններն ու իրավապաշտպանները, իհարկե, կարող են այս ահազանգի հետ կապված իրենց իրավական գնահատականները տալ, բայց, օրինակ, անհասկանալի է՝ ինչ է գրելու դեռահասը, այսպես ասած, «թավշյա հեղափոխության» մասին, կամ մի՞թե նա պարտավոր է այդ մասին իմանալ կամ գրել։

Ժամանակին, երբ Փաշինյանը դեռ ընդդիմադրի կերպարն էր խաղարկում, հաճախ կարելի էր նրանից և նրա թիմակիցներից լսել քննադատություններ հայրենասիրական գաղափարները դպրոցներում քարոզելու, Արցախյան ազատամարտի հետ կապված միջոցառումներ անցկացնելու և այլնի հետ։ Ընդ որում, ամեն կերպ փորձ էր արվում այդ ամենը կապելու հանրապետականների նժդեհական գաղափարախոսության հետ և դարձնելու քննադատությունների թիրախ։

Այս դեպքում, ինչպե՞ս է ստացվում, որ նույն Փաշինյանի ու նրա թիմի համար ընդունելի է, այսպես ասած, «թավշյա հեղափոխության» մասին շարադրությունները։ Ակամա ուզում ես մտածել, թե այս տեմպերով եթե առաջ գնանք, կարող է ապագայում նաև որոշեն Նիկոլի դամբարան կառուցել և նիկոլական «Չուչխե» հրատարակել։

NEWSPRESS.am