Շուշիի կոտորածի ժամանակ մահմեդականները գլխատեցին մարդկանց, պոկեցին նաև Ղազանչեցոցի հրեշտակների գլուխները

Լինելով կոտորված, թալանված, մի քանի անգամ այրված ու քանդված քաղաք՝ Շուշին, այնուամենայնիվ, շարունակում է պահպանել իր վեհությունն ու պատմությունը։

Այդ քաղաքում բավական է քայլել փողոցներով, քանդված բակերով ու պարզ կդառնա, որ շուրջբոլորը պատմական արժեքներ են։ Քաղաքի գեղեցկուհին Ղազանչեցոցն է, որը նույնպես անցել է պատերազմի ու տառապանքի միջով։ Եկեղեցին նույնպես մի քանի անգամ քանդվել է, վերանորոգվել, դարձյալ նորից քանդվել։ Սակայն Շուշիի պատմության ամենաողբերգական էջը 1920 թվականի մարտ ամսի կոտորածն էր։

Հրաշքով այդ թվականի կոտորածից պահպանվել են լուսանկարներ, որոնցում պարզ է դառնում, որ մահմեդականները ամբողջովին քանդել ու ավիրել են քաղաքը։

NEWSPRESS.am-ը մեկ անգամ արդեն անդրադարձ կատարել է ու հրապարակել արխիվային լուսանկարներ։ 1920 թվականին մի քանի օր տևած կոտորածների արդյունքում սպանվեց ավելի քան 20 հազար հայ։ Հասկանալի էր, որ քաղաքն ամբողջովին հայաթափվել էր։ Ողբերգական է նաև տեսնել այդ թվականներին քաղաքի բնակչության վիճակագրությունը։ Հստակ երևում է, որ 1920 թվականի մարտ ամսից հետո քաղաքում գրեթե հայեր չկային։ Կոտորածն ինքնին ողբերգական էր, սակայն առավել ողբերգական է այդ կոտորածի մի շարք հանգամանքներ։

Շուշիի վայրագությունների ժամանակ, որոնք իրականացնում էին Թուրքիայի հանրապետության բանկի զինվորներն ու քաղաքում ապրող թաթարները, քրդերը, հիմնականում գլխատում էին մարդկանց։ Հատկանշական է, որ նրանց արյունալի ձեռքերը հասան նաև Ղազանչեցոցին ու սիմվոլիկ կերպով նրանք պոկեցին նաև եկեղեցու զանգակատան հրեշտակների գլուխները։ Այդկերպ նրանք իրենց վայրագությունները իրագործեցին նաև քանդակների նկատմամբ։

Գլխատված հրեշտակները մինչ օրս պահպանվում են ու տեղադրված են Շուշիի թանգարանի դիմաց։ NEWSPRESS.am-ին հաջողվեց գտնել նաև 1920 թվականի կոտորածից հետո արված լուսանկար, որտեղ երևում է գլխատված հրեշտակը։

Լուսանկարը NEWSPRESS.am-ին տրամադրել է Ստեփանակերտի պատմության ու երկրաբանության թանգարանը։