«Ամուլսարն առանց հանքի». բավարարել սեփական ժողովրդի՞ պահանջը, թե՞ կանգնել միջազգային դատարանի առաջ. այս է խնդիրը

Ամուլսարի և մյուս հանքավայրերի թեման շատ է քննարկվում և շահարկվում:

Հիշեցնենք, որ Վայոց ձորի մարզի Գնդևազ գյուղի և Ջերմուկ քաղաքի մի խումբ ակտիվիստներ շարունակում էին փակ պահել Ամուլսարի ոսկու հանք տանող ճանապարհը՝ այդ կերպ ներկայացնելով իրենց բողոքն ընդդեմ Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործման:

«Ամուլսարն առանց հանքի» նախաձեռնության անդամներին այս խնդրով հանդիպեց նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, սակայն նրանց զրույցը երկար չտևեց. կողմերը չհասկացան իրար, քանի որ Փաշինյանն ուզում էր բացվի ճանապարհը և վստահեցնում էր, որ ամեն ինչ լավ կլինի, իսկ ակտիվիստները պարզապես ուզում էին, որ դադարեցնեն աշխատանքերը, քանի որ դա վնասում է շրջակա միջավայրին ու աղտոտում ջրերը:

NEWSPRESS.am-ի հետ զրույցում ակտիվիստներից մեկը նկատեց, որ հասկանում են՝ հանքերը պետք են պետությանը և մեր զարգացող տնտեսությանը, ու իրենց պահանջը այն չէ, որ խանգարեն դրան:

«Պետք է ընդամենը շահագործվող հանքերի կողմից հնարավորինս ուժեղացնել բնապահպանական նորմերի պահպանությունը, բացառել խախտումները, զուգահեռաբար նաև լուծել բնապահպանական և սոցիալական խնդիրներ»,- ասաց մեր զրուցակիցը՝ նկատելով, որ միայն այս կերպ կլուծվի հարցը:

Մինչդեռ հակառակ կողմի ներկայացուցիչները կարծես այս մասով չեն էլ ուզում մտածել:

Մեզ հետ զրույցում հանքը շահագործող «Լիադան Արմենիա» ընկերության աշխատակիցներից մեկը, ով չցանկացավ, որ իր անունը հրապարակվի (դա իր իրավունքն է- հեղ.) նկատեց, որ ճանապարհը փակող ակտիվիստներն «Արևմուտքից մեծաքանակ գրանտներ են պոկում»՝ ճանապարհներ փակելու և աղմուկ բարձրացնելու համար:

«Դե, եկեք փակենք բոլոր հանքավայրերը, բյուջեի ու տնտեսության հերն էլ անիծած...»,-ասաց նա մեզ հետ զրույցում:

Նա նկատեց, որ այդ նույն տրամաբանությամբ կարելի է արգելել մեքենաների տեղաշարժերը, որոնց արտանետումներն աղտոտում են միջավայրը, կամ փակել ատոմակայանը... այլ կերպ ասած՝ արգելել անհրաժեշտ այն ամենը, ինչի վնասն անմիջապես չենք զգում մեզ վրա, բայց հետագայում դրանք աստիճանաբար ազգում են մեր առողջության, մթնոլորտի աղտոտման վրա ու անդառնալի հետք թողնում:

«Բա ինչի՞ էդ բնապահպաններն ու ակտիվիստները նույն ոգևորությամբ դրա դեմ չեն պայքարում, ո՞վ կամ ի՞նչն է նրանց խանագարում... Երևանը և շրջակայքի բնակավայրերը խեղդվում են համատարած գործող ավազի, խճի բաց հանքերի դեղնավուն փոշու ամպերից ու «ներկված» անձրևներից, որևէ բնապահպան բարձրաձայնե՞լ է այդ մասին, երբևիցե շրջափակե՞լ եք բեռնատարների ճանապարհները, իհարկե, ոչ»,- չէր հանգստանում մեր զրուցակիցը: 

«Հանուն կայուն մարդկային զարգացման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Կարինե Դանիելյանն էլ համաձայն չէր այս տեսակետին:

Նա NEWSPRESS.am-ի հետ զրույցում նկատեց, որ հենց ինքը՝ մի շարք բնապահպան կազմակերպությունների հետ միասին, արդեն երկար տարիներ բարձրացնում է այս հարցը: Այս խնդրի լուծման համար բնապահպանները բազմիցս առաջարկել են կանաչապատել քաղաքը, ավելացնել կանաչապատ տարածքները: Ինչ վերաբերում է Ամուլսարի հանքարդյունաբերությանը, ապա, նրա գնահատմամբ, Ամուլսարը ռիսկային գոտի է, լուծումներ գտնելը շատ դժվար է:

«Խնդիրն այն է, որ «Լիդիան Արմենիա»-ն մեծ գումարներ է ծախսել սոցիալական խնդիրները լուծելու և բնապահպանական խնդիրներին աջակցելու համար: Դրա համար նա իրավունք ունի ասելու, որ բնապահպանների առաջադրած խնդիրները հաշվի են առել: Եթե մենք ասենք՝ կներեք, բայց պետք է թողնեք ու հեռանաք, ապա նրանք իրավունք կունենան դիմելու Միջազգային դատարան, և Հայաստանի համար լուրջ խնդիրներ կառաջանան»,- նշում է Կարինե Դանիելյանը:

Ըստ նրա՝ պետք է անցկացնել շրջակա միջավայրի ազդեցության նոր քննություն:

«Օրենքը թույլ է տալիս, որ եթե նոր հանգամանքներ են բացահայտվում, ապա կարելի է նոր քննություն անել և նոր որոշում ընդունել: Երևի թե դա միակ ճանապարհն է, բայց որքանով դա կարելի է իրականացնել առանց հետո Միջազգային դատարան դիմելու՝ դժվարանում եմ ասել»,- ասաց բնապահմանը:

Ամեն դեպքում կառավարությունը երկու քարի արանքում է՝ ընդառաջե՞լ սեփական ժողովրդի պահանջին ու դադարեցնել հանքի աշխատանքները, թե՞ կանգնել Միջազգային դատարանի առաջ. սա է խնդիրը: