Դիլիջանում «փայտացավը» չի անցնում. «Սենց մինչև ե՞րբ»
Երբ 1990-ականներին Հայաստանում էլէներգիայի ճգնաժամ էր, մարդիկ անցան փայտ վառելու մշակույթին, և այսօր էլ այդ երևույթը շարունակվում է: Եթե նախկինում այլ վառելիքի միջոց գրեթե չկար, ապա այսօր փայտը դարձել է բիզնեսի առարկա: «Դիլիջան ազգային պարկի» տարածքում ապրողների համար անտառը եկամտի աղբյուր է, անգամ որոշակի խմբեր են ձևավորվել. մի քանի հոգի անտառից փայտն են կտրում, հետո բերում են, հետո իրացնում:
«Աղջի′կ ջան, էդ հեշտ գործ չի, մեր տղամարդիկ ձեռից գնացել են՝ էդ ծանր գերանները բարձրացնելով ու քարշ տալով»,– ասում է Թեղուտ գյուղի բնակիչներից մեկը:
Անտառի մասին խոսելիս, համայնքների բնակիչները զգուշանում են ներկայանալուց՝ վախենում են:
Այնպես որ՝ անտառ հատելն էժան չի նստում այս գործով զբաղվողների վրա:
Երբ այս տարվա աշնանը խստացվեց անտառից փայտի դուրսբերումը, և «Դիլիջան ազգային պարկի» տարածքում սկսեց աշխատել «Պանտերա Սեքյուրիթի» մասնավոր պահնորդական ընկերությունը, անտառից դժվարացավ փայտի դուրսհանումը, սակայն խնդիրը լիովին լուծված չէ:
Այս ընթացքում երկու անգամ հարձակում եղավ «Պանտերա սեքյուրիթիի» անցակետերի վրա, նախ Շամախյան տեղամասում, հետո՝ Պարզ լճի տարածքում:
Վերջերս էլ անհայտ պետհամարանիշով «Վիլիս»-ներն անտառում անկանոն կրակ են բացել. գործը ոստիկանությունում է:
Օրերս Դիլիջան քաղաքում վեճ է եղել՝ ծեծել են երկու հոգու: Տուժածներից Ս. Անանյանն աշխատում է «Դիլիջան ազգային պարկի» ՊՈԱԿ «Դիլիջան տեղամաս» մասնաճյուղի 8-րդ պահաբաժնի անտառապահ, իսկ Մ. Հովսեփյանը՝ նույն ազգային պարկի, նույն տեղամասի 7-րդ պահաբաժնի անտառապահ, իսկ ծեծողները Մելքոնյաններն եղել, նրանք ազգականներ են:
Հիշեցնենք, որ 2002թ. փոխվեց «Դիլիջան արգելոցի» կարգավիճակը՝ այն դարձավ ազգային պարկ, նվազեց տարածքի պահպանման ռեժիմը, և պատճառաբանությունները, որ այն գտնվում է մարդային գործոնի ներքո և խախտվում է արգելոցի ռեժիմը՝ կարգավիճակի փոփոխման հիմք հանդիսացան:
Մոտեցումը սխա՞լ է, թե՞ ճիշտ. դիտարկումը կարելի է կատարել մի քանի տեսանկյունից: Ինչևէ, նախկինում արգելոց, ներկայումս ազգային պարկն այժմ էլ գտնվում է անտրոպոգեն ճնշման տակ:
Այս տարիներին շարունակվել է ճնշումը՝ հիմնականում ծառահատումների տեսքով՝ օրինական, թե անօրինական:
Դիլիջանում հիմնական խնդրահարույց տարածքը մնում է Հաղարծին տեղամասը, մասամբ նաև՝ Շամախյան տեղամասը:
Դիլիջան քաղաքի Շամախյան թաղամասի բնակիչներից մեկը փայտ դուրսհանելու խստացումների վերաբերյալ ասաց. «Ձմռանը վառելափայտ չունեն մարդիկ, նպաստի ումուդի են: էս երկու տարին իմ այգին եմ կտրել ու տունս տաքացրել, փոքր թոռնիկ ունեմ, ի՞նչ անեմ: Էդպես շատերն են արել, բա ի՞նչ անեմ, հո ցրտից չենք մեռնի, ստիպված մեր այգիների ծառերն ենք կտրում, բայց սենց մինչև ե՞րբ»: