Քաղցկեղից ու բժշկությունից անդին. մի հիվանդության պատմություն

Հասմիկը գյուղում է ապրում, զբաղված է հողամշակությամբ, բանջարեղեն ու ծաղիկ է աճեցնում, ջերմոցներ ունի և ընտանիքի եկամտի մի մասն ապահովում է հենց ջերմոցների բերքով: Չնայած երիտասարդ է, սակայն Հասմիկն արդեն 5 տարի է՝ չի կարող երեխաներ ունենալ, քիմիաթերապիաներից հետո կանացի վերականգնողական օրգանները դադարել են իրենց ֆունկցիան իրականացնելուց: Շատ է ուզում երրորդ երեխան ունենալ, սակայն արդեն չի կարող:

«Փառք Աստծո՝ հիմա լավ եմ, մի քիչ անհարթ է կրծքավանդակս, փակ շորեր եմ հագնում, որ վիզս չբացվի: Խանգարում է աշխատելուց, կռանալուց հատկապես, բայց դե ոչինչ, կարևորը երեխեքիս-տանս-մարդուս գլխին»,– ասում է նա:

2012 թ. ճակատագրական էր Հասմիկի կյանքում. մի օր Հասմիկը գլխապտույտ է ունեցել, որը կրկնվել է, հետո հիվանդացել-պառկել է, սկսել է ծանր հազալ, նկատել է, որ այդ ընթացքում կրծքավանդակի ոսկորի վրա փափուկ հյուսվածք է գոյացել, անմիջապես գնացել են ընտանեկան բժշկի մոտ, նա դեղեր է նշանակել, սակայն խորհուրդ է տվել գնալ ստուգման:

Հասմիկը պարզապես դեղերը խմել է, իրեն լավ է զգացել և չի մտածել բժշկի գնալու մասին. նախ ընտանիքը կարիքների մեջ էր, հետո առողջականը դեղերից հետո փոքր-ինչ բարելավվել է: Հետո սկսել են հոդացավեր, ուսերի շրջանում ցավ՝ այնպես, որ անգամ հագուստը փոխել չի կարողացել:

«Սաղ գիշերը ցավից լացում էի, որոշեցինք գնալ Էրեբունի՝ հոդերի բժշկի մոտ, թե ինչ են ասում բժշկին չգիտեմ, դե նա էլ ուղարկեց ստուգումների՝ ոչ մի բան ցույց չտվեց ապարատը, թոքերս մաքուր էին, կոկորդս մաքուր էր, բժիշկը որոշեց, որ հոդերս պարզապես բորբոքված են, դեղեր նշանակեց: Տանը սրսկվում էի, հենց դադարում էի սրսկումները, ցավից խելագարվում էի»,-ասում է Հասմիկը:

Բժիշկը որոշում է, որ սեռական ճանապարհով վիրուս է ստացել, որը միզուղիներով վերև է բարձրացել, ուղարկել է գինեկոլոգի մոտ, որտեղ ևս «մի աշխարհ» դեղեր, ստուգումներ, սակայն այդ ամենը մնացել է կիսատ…

Այդպես երկար-բարակ 8 ամիս բուժվելուց հետո, մի օր պատահաբար հիվանդանոցում բուժաշխատողը տեսնելով Հասմիկի ուռուցքը՝ խորհուրդ է տալիս գնալ «խիրուրգի» մոտ: Վիրաբույժը նրան անմիջապես ուղարկում է համակարգչային տոմոգրաֆիայի (KT), և պարզվում է, որ կնոջ մոտ գոյացություն է, սարկոմա: Նշանակում են քիմիաթերապիա, Հասմիկը քիմիաթերապիայի 10 կուրս է ընդունում:

2013-2014թթ. ընթացքում երիտասարդ կինը բուժվում է «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում՝ հասկանալով, որ մասնավոր է բուժկենտրոնը, և պետք է վճարել: Հարցին, թե ինչո՞ւ ոչ պետական բուժհաստատություն, պատասխանում է.

«Ուղարկել էին Ռենտգեն ինստիտուտ, որ բիոպսիայի անալիզները վերցնեմ, գնացի, որ վերցնեմ: Մենակ էդ շենքի տեսքից արդեն չուզեցի էնտեղ պառկել: Գիտեմ՝ հիմա վերանորոգել են, բայց էն ժամանակ ամբողջ հիվանդանոցը հնության մեջ էր, մենակ էդ տեսքից ասացի՝ ես ստեղ կմեռնեմ, որ ուզում եք ապրեմ, պիտի գոնե «Նաիրի» տանեք: Դե գնացինք «Նաիրի» և արդեն 5 տարի է չենք կարողանում պարտքերը, վարկերը փակել»,-ասում է նա:

Իսկ թե ինչո՞ւ Էրեբունու բժշկուհուն դատի չի տալիս սխալ բուժման համար, պատասխանեց, որ մի ժամանակ այդ ուղղությամբ մտածում էր. «Բայց հիմա, որ վիճակս լավ է, մտածում եմ միայն իմ առողջության մասին», սակայն հիշում է, թե ինչպես էր բժշկուհին համոզված, որ հոդային բորբոքվածություն է և անգամ հորմոն էր նշանակել, երբ Հասմիկը հարցրել է, թե արդյոք ճի՞շտ է հորմոն սրսկվել, բժշկուհին պատասխանել էր՝ ե՞ս գիտեմ, թե՞ դու:

Հորմոն սրսկվելու հաջորդ օրը կրծքավադակի ուռուցքը միանգամից խոշորացել էր, Հասմիկին մի կերպ էին հասցրել Էրեբունի:

«Չեմ ուզում որևէ մեկի կոկորդը բռնել, եղածը եղած է, մի օր պատասխան կտա՝ համոզված եմ, բայց չէի ուզի, որ մարդիկ գնային, նման բժիշկների ձեռքն ընկնեին: 8 ամիս տարավ-բերեց, չհասկացավ՝ մոտս ինչ էր: Նրա պատճառով ոսկորս դեֆորմացվել է, բայց հիմա մտածում եմ միայն իմ ու ընտանիքիս մասին, երեխեքս անտեր չմնան: «Նաիրի» կենտրոնից գոհ եմ, բայց դե սենյակները վճարովի էին, տեսել եմ, թե ոնց էին դեղերը ձեռքներին գալիս, բայց սենյակի համար չէին վճարում՝ չէին բուժում, լացելով գնում էին»:

Հասմիկի ընտանիքը մեկ տարվա ընթացքում մոտ 15 մլն դրամ է ծախսում բուժման համար.

«Եթե հարազատներս ու բարեկամներս չլինեին, ես հիմա մեռած էի, էդքան փող որտեղի՞ց ինձ, բայց հիմա դեռ մի 10 000 դոլար դեռ պարտքեր ունեմ: Ամուսինս էլ ստիպված գնաց խոպան, էդ ինչքա՞ն փող պիտի աշխատենք, որ համ վարկերը տանք, համ տոկոսները, համ պարտքերը, համ էլ ապրենք: Հիմա որ պիտի մի գործ անեմ, սրան-նրան եմ խնդրում, գալիս են ջերմոցի ցելոֆանն են ուղղում կամ ջերմոցի ծաղիկներն են սրսկում, ես չեմ կարողանում՝ սրան-նրան եմ խնդրում: Ամուսինս դեռ երկար կմնա դրսում, մինչև գոնե պարտքերի մի մասը փակենք: Ես էլ երեխեքի հետ ստեղ մի կերպ յոլա ենք գնում՝ սրա-նրա պարտքերը փակելով, տոկոսները տալով»:

Թեև Հասմիկին որևէ աշխատանքը հակացուցված է, սակայն նա զբաղվում է տան գործերով, որ օրը շատ է աշխատում՝ ձախ ուսը թմրում է. աղջիկներն ունենալով բարձրագույն կրթություն՝ աշխատում են խանութում՝ ընտանիքի կարիքները հոգալու համար:

Թեև առողջությունը փոքր-ինչ կայուն է, սակայն ներքուստ վախենում է հիվանդության կրկնությունից, քանի որ այս անգամ արդեն բուժման համար գումար չի կարող անգամ հայթայթել:

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալներով՝ 2015 թվականին չարորակ նորագոյացություններից մահացել է 6069 մարդ: Այս թիվը նախորդ տարիների համեմատ զգալի ավելացել է:

Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ 2011 թվականին չարորակ նորագոյացություններից մահացել է 5552 մարդ, 2012 թվականին` 5607, 2013-ին` 5589, 2014-ին` 5685: Իսկ ահա 2015 թվականին, 2014-ի համեմատ, նշված հիվանդությունից մահացածների թիվը 384-ով ավելացել է:

Չարորակ նորագոյացությունների պատճառով մահացությունը Հայաստանում Արևելյան Եվրոպայի երկրների և Վրաստանի համեմատ բարձր է: Խնդիրը նաև կապված է բնակչության անվճարունակության և եվրոպական երկրների համեմատ՝ բուժսպասարկման ոչ այնքան բարձրորակ ծառայությունների հետ:

NEWSPRESS.am