«Ի՞նչ հող հանձնել. գրողի ծոցը կգցենք թշնամուն» (լուսանկարներ)

Շուշիի կենտրոնում կանգնած մի տարեց մարդ աչքերը հառել էր դեպի երկինք, դեմքով զգում էր արևի ջերմությունն ու աչքի պոչով հետևում էր գնդակ խաղացող երեխաներին։ Երեխաները վազում էին, խաղում ու ժպտում իրենց անառիկ քաղաքում։ Պապիկը մոտեցավ երեխաներին, համբուրեց նրանցից մեկի ճակատն ու սկսեց քայլել փողոցի երկարությամբ։

Մոտեցա իրեն, բարևեցի։ Ինձ տեսնելով՝ ժպտաց ու ուրախացավ, որ Երևանից եկել եմ Շուշի ու ցանկանում եմ զրուցել իր հետ։ Միասին նստեցինք ճամփեզրի քարին.

«Արդեն 30 տարի է, ինչ ապրում եմ Շուշիում։ Բաքվից եմ եկել այստեղ»,- ասաց նա ու շարունակեց. «Սկզբում եկա Ստեփանակերտ, ու պետությունն ինձ տվեց հող, տուն ու աշխատանք, և ես էլ որոշեցի այդ ամենը ստանալ հենց Շուշիում»։

Նա ասաց, որ սովորել է Գյուղատնտեսական տեխնիկումում: Գյուղատնտեսական գիտելիքների ևս տիրապետում է ու հողագործության շնորհիվ է, որ այսքան տարի ապրում է:

«Փառք Աստծո. մարդիկ հիմա լավ են ապրում թե՛ Հայաստանում, թե՛ Արցախում։ Ես տեսել եմ 41 թվականի պատերազմ, սով, հիվանդություններ, աղքատություն, արցախյան ազատամարտ, Շուշիի ազատագրում։ Պատերազմի ժամանակ կարոտում էինք հացի հոտը, իսկ հիմա ցամաք հաց չեն ուտում նույնիսկ շները։ Խանութներն առատ են, ժողովուրդը հացին կարոտ չէ»,-ասում է նա ու հավելում, որ մի բանի համար է միայն ցավ ապրում. «Ցավո՛ք, չկարողացանք մենք ինքներս ավարտել այս պատերազմը ու փոխանցեցինք ձեզ՝ երիտասարդ սերնդին։ Բայց վստահ եմ, որ կարճ ժամանակ հետո մենք միասին գրողի ծոցը կգցենք թշնամուն։ Ուզում եմ, որ թշնամություն չլինի, կռիվ չլինի, ապրենք հաշտ ու համերաշխ»,-նշեց զրուցակիցս։

Նա հողեր հանձնելու մասին չի ուզում ո՛չ լսել, ո՛չ էլ խոսել:

«Ի՞նչ հող հանձնել։ Տեսե՞լ ես, որ հարևանն իր ամենաթանկարժեք իրը նվիրի իր թշնամի հարևանին։ Իհարկե՛, չես տեսել։ Երեխաներս, թոռներս ու ծոռներս էստեղ են։ Նրանց բոլորի ապագան Արցախում է։ Ապուշություն է զրուցել այդ թեմայի մասին»,-վրդովվեց ծերունին:

Զրույցն ավարտեց, ձեռքերը դրեց գրպանն ու դեմքով շրջվեց դեպի արև։ Մի քանի վայրկյան
հետո հարցրեցի, թե քանի տարեկան է նա։ Հոգոց հանեց, աչքերը պինդ փակեց ու ասաց։

«79 տարեկան եմ, բայց այնքան բան եմ տեսել, որ 1 տարի էլ չեմ ապրի։ Բենիկ Չալյան
մարդը՝ այսինքն ես, մեկ տարի էլ չեմ ապրի։ 5 օր առաջ տունս վառվեց։ Այսքանը տենալուց
հետո սիրտ կմնա՞, որ ևս մեկ տարի ապրեմ»։

Ա. Զ.