Ջավախք պետք է գա «հայկական կապիտալ», որը կհավասարակշռի թուրք-ադրբեջանական տանդեմի տնտեսական էքսպանսիան. քաղաքագետ

NEWSPRESS.am-ին Ջավախքում հայ-վրացական վերջին բախումների վերաբերյալ իրավիճակը մեկնաբանում է քաղաքագետ Արտյոմ Բալասանովը:

«Ջավախքը` ՀՀ-ի արտաքին քաղաքականության նոր առաջնահերթություն Ջավախքի Գումբուրդո գյուղի բնակիչները, սեպտեմբերի 30-ին ցանկացել են խաչքար տեղադրել տեղի 10-րդ դարի եկեղեցու բակում՝ նախնիների գերեզմանների վրա, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել մտնել եկեղեցու բակ: Նրանք հայտարարել են, թե այդպիսի հրաման ունեն: Ավելի ուշ իրավիճակն էլ ավելի է սրվել: Ոստիկանների և բնակիչների միջև լարվածությունը թեժացել է, հնչել են կրակոցներ, դեպքի վայր են ժամանել հատուկ նշանակության ջոկատայիններ: ՀՀ-ն պետք է Ջավախքի հայաթափումը կանխող ռազմավարություն մշակի. դա կարող է լինել հայ-վրացական տնտեսական համագործակցության, համատեղ տնտեսական նախագծերի շրջանակներում։

Ջավախք պետք է գա «հայկական կապիտալ», որը կհավասարակշռի թուրք-ադրբեջանական տանդեմի տնտեսական էքսպանսիան այդ տարածաշրջանում, ինչպես նաև ստեղծելով տնտեսական ներուժ՝ աշխատատեղեր, կկանխեր տեղի հայերի արտագաղթը ՌԴ, ՀՀ, իսկ Վրաստան-ԵՄ վիզաների ազատականացումից հետո՝ նաև Եվրոպա։

Անհրաժեշտ է ՀՀ-ի օլիգարխների, ՌԴ-ի հայ գործարարների գումարներն ուղղել Ջավախքում գյուղատնտեսական, զբոսաշրջային, վերամշակող և այլ ոլորտներում տնտեսական հզորությունների ստեղծմանը՝ այլ կերպ տվյալ տարածաշրջանից միգրացիան կշարունակվի, ինչը հղի է լրջագույն վտանգներով ՀՀ-ի ազգային անվտանգությանը, հյուսիսային սահմանների անվտանգությանն ու նույն Վրաստանին, որի ամբողջ հարավային, հարավ-արևմտյան սահմանների երկայնքով մահմեդական «միջանցք» է ձևավորվելու։ Թուրքիան և Ադրբեջանը ակտիվ են թե′ Վրաստանում, թե′ կոնկրետ Սամցխե-Ջավախքում: Նպատակը պարզ է՝ փոխել տարածաշրջանի էթնիկ-կրոնական, ժողովրդագրական դեմքն ու այդ տարածքը դարձնել թուրք-ադրբեջանական տանդեմի ազդեցության տակ գտնվող տարածաշրջան։ Բաքուն տնտեսական էքսպանսիայի և ներկայության ամրապնդման «դրական» փորձ ունի ադրբեջանաբնակ Քվեմո-Քարթլիի տարածաշրջանում։

Վրաստանի համար Թուրքիան շարունակում է մնալ տնտեսական կարևոր գործընկեր՝ հակակշիռ ռուսական շուկային ու ազդեցությանը, ինչպես նաև ռազմա-տեխնիկական ոլորտի ամրապնդման համար կարևոր գործընկեր:

Անկարան ներդրումներ է իրականացնում վրացական տնտեսության տարբեր ոլորտներում՝ Վրաստանն այն պատուհանն է, որի միջոցով Թուրքիան դուրս է գալիս դեպի Ադրբեջան, Կասպից ծով ու Կենտրոնական Ասիա: Կարս-Թբիլիսի-Բաքու երկաթգծի շահագործումից հետո թե′ երկկողմ՝ թուրք-վրացական, թե′ եռակողմ՝ թուրք-վրաց-ադրբեջանական տնտեսական կապերը նոր մակարդակի վրա են բարձրանալու: Թուրքական կապիտալի ամրապնդումը Վրաստանում քաղաքական ազդեցության համար լավ նախադրյալներ է ստեղծում, իսկ հաշվի առնելով Ադրբեջանի ու Վրաստանի սերտ էներգետիկ-տրանսպորտային, ռազմավարական կապերը՝ Բաքուն ու Անկարան ունեն պաշտոնական Թբիլիսիի վրա ներազդելու լուրջ լծակներ՝ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի լոբբին Թբիլիսիում այս պահին որոշիչ է:

ՀՀ-ի համար կարևոր է Վրաստանի հավասարակշռված դիրքորոշումը, այդ թվում՝ ՀՀ-ի նկատմամբ, քանի որ Վրաստանի վերածումը թուրք-ադրբեջանական հակահայկական կոալիցիայի մի մասի, ՀՀ-ի հյուսիսում կստեղծի անվտանգության առումով այլ իրավիճակ՝ հաշվի առնելով ՀՀ-ի սահմանակից ադրբեջանաբնակ Քվեմո-Քարթլիի շրջանի առկայությունը, Ջավախքի հայաթափումը՝ թե′ օբյեկտիվ, թե′ սուբյեկտիվ պատճառներով, այնտեղ թուրք-մեսխեթցիների և աջարացիների բնակեցումը` ՀՀ-ի մեկուսացումն արդեն կուրվագծվի Թուրքիա-Վրաստան-Ադրբեջան աշխարհագրական սահմանով»: