Ագահությունն ու անտարբերությունն Արարատյան դաշտը տանում են դեպի անապատացում

Այս տարի եղանակային առումով ռեկորդային էր ամառը. Արարատյան դաշտում, Սյունիքի հովիտներում ջերմաստիճանը հասավ 42 աստիճանի: Իհարկե, կարող ենք եղանակային նման աննախադեպ իրավիճակը բացատել կլիմայի փոփոխությամբ կամ այլ ոչ մարդկային գործոններով, սակայն հատկապես Արարատյան դաշտում խնդիրը մի փոքր այլ է:

Սկսենք նրանցի, որ վերջին 10-ամյակում ինտենսիվորեն Արարատյան դաշտում գործող ձկնաբուծարանները ստորգետնյա ջրի պաշարը կտրուկ նվազեցրել են: Եթե մինչև 2000-ական թվականները Մասիսի տարածաշրջանում մասնավորապես գրունտային ջրերեը գրեթե գետնի երեսին էին, ապա այս տարիների գրունտային ջրերի մակարդակը նվազել է, արտեզյան ավազանի ջրերը կրճատվել` որոշ հաշվարկներով 30-40 տոկոս:

Մի խոսքով, Արարատյան դաշտում այն ջրային զանգվածը, որ կիսաանապատային տարածքին կլիմայական մեղմություն էր հաղորդում՝ այլևս իր դերը չի կատարում:

Բացի այդ, արտեզյան ավազանի նվազման հետևանքով այս տարածաշրջանում բուսածածկը նվազել է, իսկ այն ծառերը, որոնք պարզապես պաշտպանիչ դեր էին կատարում` չորացել. Նախկինում այս ծառերը սնվում էին ստորգետնյա ջրերով:

Արդեն քանի տարի է ոռոգման համակարգը տարածաշրջանում աղետալի վիճակում է.

Համայնքներ կան, որտեղ ներտնտեսային ցանց կոչվածը պատմության գիրկն է անցել: Մարդիկ ոռոգման ջրով ոչ միայն այգիներն էին կանաչ պահում, նաև փողոցները պարտադիր ցողում էին` փոշուց մաքրելու, նաև հովացնելու համար: Այդ էր պատճառը, որ ամռան շոգ երեկոներին անգամ այս տարածաշրջանում հով էր լինում:

Արարատյան դաշտի բնակիչները հիշում են, որ տարիներ առաջ ինչ առատ ոռոգման ջուր կար առուներում, իսկ թե ի՞նչ եղավ այդ ջուրը, կամ ո՞ւր է հոսում՝ ոչ ոք պատասխան չունի, անգամ պատկան կառույցը:

Այս ամենի արդյունքում այգիները չորացել են, մարդիկ չեն զբաղվում գյուղատնտեսությամբ, տարածաշրջանում կլիման կտրուկ փոխվել է. տարածաշրջանին սպառնում է անապատացումը:

Իհարկե, խնդրի լուծում կա, ոռոգման ջուր տալ տարածաշրջանին և ոչ թե սպառնալ չեք վճարում, ջուր չենք տալիս, քանի որ այս դեպքում խոսքը գնում է ոչ թե նեղ անձնական հաշիվները, այլ բերրի դաշտը անապատի վերածելու մասին, խիստ նվազեցնել ձկնաբուծարանների աշխատանքը:

Այս երկու խնդիրը լուծելու դեպքում, ի դեպ, մարդկային գործոնով պայմանավորված խնդիր, հնարավոր կլինի կանգնեցնել Արարատյան դաշտում անապատացման ընթացքը:

Եվ քանի որ և՛ ոռոգման ջուրը, և ՛ձկնաբուծարանների սեփականատարերը որոշում են տարածաշրջանի ջրային քաղաքականությունը՝ խնդիրը չի լուծվի:

Մարդկային ագահությունը, երկրի այս հատվածի նկատմամբ կատարյալ անտարբերությունը Արարատյան դաշտին հասցրել են էկոլոգիական և գյուղատնտեսական հոգեվարքի, իսկ թե այդ հոգեվարքը ինչքան կտևի` այդքան ժամանակ տարածաշրջանում բնակչություն կլինի, իսկ հոգեվարքից հետո ամեն ինչ կավարտվի…

Երկիրը կարող է հպարտանալ անապատի գոյությամբ:

NEWSPRESS.am