Խաղող վերամշակողներին միայն բնությունը պատժեց
Այս տարի սպասվում է խաղողի պակաս բերք. ձմռան սաստիկ ցրտերն ազդել են հատկապես խաղողի բերքատվության վրա: Խաղողագործների զգալի մասն այգեթաղ չի արել, պատճառը ոչ թե նրանց ծուլությունն է, այլ վերամշակող գործարանների ագահությունը:
Վերջին տարիներին խաղողի վերամշակման գործարաններն այնպիսի խնդիրների առջև կանգնեցրին խաղողագործներին, որ նրանց հիմնական մասը մտածում էր այլևս խաղող չմշակելու, նաև արտագաղթելու` բախտի ետևից:
Դեռևս վերամշակող գործարանները պարտքեր ունեն խաղողագործներին՝ մի քանի տարվա, և այս պայմաններում արդյոք հնարավո՞ր է զարգացնել խողողագործությունը:
Նախ վերամշակողները խաղողով բեռնված մեքենաներն օրերով կանգնեցնում էին գործարանների մուտքի մոտ՝ սպառնալով չընդունել խաղողահումքը: Այդ ընթացքում խաղողը որակազրկվում էր, և սեփականատերը ստիպված կոպեկներով խաղող էր հանձնում կամ էլ տանում-թափում գյուղի մեջտեղը:
Դեպքեր եղան, երբ խաղողի մթերման ժամանակ մարդ մահացավ, ինքնազգացողության վատացման դեպքեր ևս գրանցվել են: Մարդկանց մեկ տարվա աշխատանքը վերամշակողները մեկ վայրկյանում ջուրը գցեցին, իսկ այս տարի բնությունը պատժում է, իսկ թե ո՞ւմ, պարզ կլինի աշնանը:
Իսկ ի՞նչ արեցին խաղող հանձնած, սակայն այդպես էլ փող չստացած գյուղացիները: Նախ նրանք խաղողի վազերը չծածկեցին հողով, որն անհրաժեշտ է՝ ցրտահարությունից խուսափելու համար. փող չկար, սննդի փող չէին կարողանում ստեղծել, որտեղի՞ց էին վճարելու այգեթաղի համար, իսկ մի մասն էլ որոշել էր ընդհանրապես խաղողագործությամբ չզբաղվել, այգին թողնել անմշակ:
Ո՞վ շահեց` ոչ ոք: Պետությունը տուժեց, որովհետև նախ ցրտահարվեց մեծ քանակությամբ բերք, գյուղացին տուժեց, քանի որ որևէ բերքի ակնկալիք չունի, իսկ վերամշակողներն այդքան էլ չեն տուժի, քանի որ այժմ կան ժամանակակից մեթոդներ` ստեղծել արհեստական ալկոհոլային խմիչք, ի դեպ, որի ծառայություններից հայ գինեգործները մասամբ օգտվում էին, այս տարի մեծամասամբ կօգտվեն:
Հայ գինեգործների ձեռքը բռնող չկա, երբ նրանք գինին պղտորում են կամ կոնյակից նավթալինի համ է գալիս, եթե ստուգվեր խմիչքի բաղադրությունը, և ոմանք պատասխան տային, ապա այսօր և′ գյուղացին խաղողը կծածկեր՝ չէր ցրտահարվի, և′ գինու, կոնյակի վարկը բարձր կլիներ, և′ մարդիկ կաշխատեին իրենց այգիներում՝ չէին արտագաղթի:
Մեծ հաշվով տուժեց պետությունը, իսկ պետությունն ո՞վ է, ասում ենք` մենք, բայց, ինչպես երևում է, պետությունը «ոչ ոք»-ն է: