«Նաիրիտը» կառավարության դիակառքն է. NEWSPRESS.am-ի հետաքննությունը

«Նաիրիտը» ժամանակին խոշորագույն և եզակի գործարաններից էր, ժամանակին ուներ շուրջ 20 տեսակ պոլիքլորոպրենային կաուչուկի և լատեքսի արտադրության տեխնոլոգիաներ, որոնք հիմնված են ինչպես ացետիլենի (բնական գազի վրա հիմնված), այնպես էլ բուտադիենի վրա․ հիմնական արտադրատեսակը սինթետիկ կաուչուկն էր:

Խորհրդային միության փլուզումից հետո գործարանի ճակատագիրը փոխվեց։

Երբ գործարանի բաժնետոմսերի 90 տոկոսը 2006թ. 40 մլն դոլարով վաճառվեց օֆշորում գրանցված «Ռայնովիլ Փրոփըրթի Լիմիթիդ» ընկերությանը, այդ պահին թողարկել է 7,2 մլրդ դրամի արտադրանք, սակայն ընդամենը երկու տարի անց ԱՊՀ և Արևելյան Եվրոպայում միակ գործարանը, որն արտադրում էր կաուչուկ և լատեքս, այլևս ոչինչ չի արտադրում:

Ավելին՝ դարձել է կառավարության գլխացավանքը։

Ինչպե՞ս պատահեց, որ նման եզակի գործարանը, որի արտադրանքն այսօր էլ մեծ պահանջարկ ունի՝ մատնվել է անգործության, ավելին՝ սնանկ է ճանաչվել։

Ի դեպ, «Նաիրիտ» գործարանի գրավով և ՀՀ կառավարության երաշխավորությամբ Միջպետական բանկից տարեկան 12,5%-ով, 5.5 տարի ժամկետով, 70 մլն դոլարի վարկ է վերցվել։

Միջպետական բանկի տնտեսական խորհրդի փաստաթղթերից մեկում ամրագրված է, որ 70-ից 39 մլն-ը Rhinoville Property Limited-ը վճարել է գործարանի 90% բաժնետոմսերի ձեռք բերման համար, 12.8 մլն-ով իր շրջանառու միջոցներն է ավելացրել և 18.2 մլն վճարել է վերակառուցման և վերազինման առնչվող ծառայությունների համար:

 Այն է՝ դրել է սեփական գրպանը, ոչ թե ուղղել է գործարանի վերազինմանը։

Բացի դրանից, 2009թ. «Նաիրիտ» գործարանը ևս մեկ վարկ է վերցրել Միջպետական բանկից` 35.5 մլրդ դրամի (86 մլն դոլար), 2010-ին` ևս 5.5 մլրդ դրամ (13.5 մլն դոլար):

2009թ. առաջին կիսամյակում կառավարությունը 35 մլն դոլար վարկի տեսքով տրամադրել է «Նաիրիտին», որից 22 մլն դոլարը փոխանցվել է դանիական ֆինանսական խմբին:

 8 մլն դոլար «Ռայնովիլ Փրոփըրթի Լիմիթիդ» ընկերության գրպանն է գնացել։

Այսինքն` Միջպետական բանկը մինչև 2011 թվականը շուրջ 170 մլն դոլարի վարկ է տրամադրել Rhinoville Property Limited-ին և «Նաիրիտ գործարանին»՝ գումարած կառավարության աջակցությունը:

Այս վարկերի ճակատագիրն անհայտ է։

Արդեն 2012թ. «Նաիրիտը» կուտակել էր շուրջ 130 մլն դոլարի պարտք, իսկ գործարանի հաշվին գործարքներ կատարողներն արդեն անհասանելի էին։

Այլ կերպ ասած՝ գործարանի 90 տոկոս բաժնետոմսերի սեփականատեր «Ռայնովիլ Փրոփըրթի Լիմիթիդ» ընկերությունը ոչ միայն չի կատարել ներդրումների մասով պարտավորությունները, այլև նրան պատասխանատվության չեն ենթարկել:

Ավելին՝ այս մութ գործարքների մեջ իր ծանրակշիռ ներդրումն ունի

կառավարությունը:

Հենց կառավարության օգնությամբ էլ ընկերությունը վարկ է վերցրել, նաև կարողացել գումարներ յուրացնել, իսկ Ռայնովիլ Փրոփըրթի Լիմիթիդ» ընկերությունը գործարանի գնման ժամանակ ընդամենը 20 հազար ֆունտ ստեռլինգ կապիտալ ուներ։

Ի սկզբանե այս գործարքը կասկածելի էր, իսկ ավարտը, որ «Նաիրիտը» սնանկ կդառնա՝ ենթադրելի։

Կառավարությունը, գործարանում ունենալով 10 տոկոս բաժնեմաս՝ այս տարիներին որևէ կերպ, բացի վարկի երաշխավոր լինելուց, ոչինչ չի ձեռնարկել։

Վերջին տարիներին կառավարությունը, կարծես թե, ցանկանում էր գործարանը վաճառել՝ վերագործարկելու նպատակով, սակայն կոնկրետ որևէ քայլ չձեռնարկեց: Երբ առաջարկներ եղան գործարանի վերագործարկման վերաբերյալ, գործարանի պարտատու ՀԷՑ-ը դիմեց դատարան՝ պարտքը վերադարձնելու պահանջով, ինչը ևս իրականացվեց: Բացի այդ, գործարանը ճանաչվեց սնանկ:

Միաժամանակ մրցույթ հայտարարվեց «Նաիրիտի» վերագործարկման վերաբերյալ։

Եվ դա այն դեպքում, երբ «EU-ASIA Buisness Finance Centre» հոլդինգն առաջարկ էր ներկայացնել վերագործարկելու գործարանը, սակայն առանց պարտքի բեռի։

Մրցույթի արդյունքները դեռևս չկան, սակայն պարզ է մեկ բան, որ երկրին ձեռնտու չէ «Նաիրիտի» վերագործարկումը, քանի որ այս դեպքում կբացահայտվեն յուրացումները, որոնք կատարվել են նաև կառավարության թողտվությամբ։

Եթե կառավարությունը տարբերակ ունենար, ապա կոչնչացներ գործարանը, սակայն գործարանի թեկուզ ոչնչացման համար դարձյալ խոշոր գումարներ են անհրաժեշտ։

NEWSPRESS.am