Էրդողանը փորձում է վերածվել ԵՄ-ի մահմեդականության «պաշտպանի»

ԵՄ–Թուրքիա հարաբերությունները կրկին լարվել են` Անկարան ժամանակավորապես սառեցնում է դիվանագիտական կապերը Նիդեռլանդների հետ։ Պատճառը կայանում է նրանում, որ Թուրքիայի ԱԳ նախարարին թույլ չեն տվել ելույթ ունենալ այդ երկրի թուրքական համայնքի առջև և ներկայացել ապրիլին Թուրքիայում կայանալիք սահմանադրական փոփոխությունների մանրամասները։ Դա ԵՄ–Թուրքիա հարաբերությունների լարման միայն այսպես կոչված երևացող կողմն է`«այսբերգի» չերևացող կողմն ավելի խորն ու հակասություններով լի։

Էրդողանը տարիներ շարունակ ամրապնդում է իր ավտորիտար համակարգը` Թուրքիայում անհաջող հեղաշրջումից հետո բանտում են հայտնվել հազարավոր ակտիվիստներ, անկախ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ, գյուլենականներ, քուրդ պատգամավորներ և այլն։ ԵՄ-ը բազմաթիվ անգամ հանդես է եկել Թուրքիայում մարդու իրավունքների խախտումների մասին բանաձևերով ու հայտարարություններով` ԵՄ անդամ մի շարք երկրներ` տարբեր մակարդակներով ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը, բացի այդ, Էրդողանը ի դեմս տեղի թուրքական համայնքների տեսնում է այսպես կոչված ազդեցության գործակալների, ինչը չի կարող դուր գալ տեղի կառավարություններին։ Էրդողանի նեոօսմանականությունն ու պանթուրքիզմի, պանիսլամիզմի սինթեզ հանդիսացող արտաքին քաղաքական ուղենիշն առաջացնում է Բրյուսելի անհանգստությունը` Եվրոպայում վերջին տարիներին մահմեդական երկրներից միլիոնավոր փախստականներ են ժամանել ու սկսել փոխել Եվրոպայի քաղաքների կրոնական, էթնիկ, ժողովրդագրական դեմքն ու այդ պատճառով ԵՄ-ում այս պահին մեծ է իսլամաֆոբիայի ալիքն ու վախերը` ահաբեկչությունների շարքը Բելգիայում, Ֆրանսիայում և այլ պետություններում միայն «յուղ են լցնում» այդ վախերի վրա։

Էրդողանն իր հերթին ԵՄ-ի հետ այս հակամարտությունն օգտագործում է իր էլեկտորատին` ազգայնական, եվրոպաֆոբ, հակաարևմտյան «հենքի» վրա միավորելու ու ապրիլին իր մենիշխանության ամրապնդմանն ուղղված հանրաքվեում իրեն հարմար արդյունք ստանալու համար։ Բացի այդ, Թուրքիան սպառնում է ԵՄ–ին`իր «դարպասները» բացել մի քանի միլիոն սիրիացի փախստականների առջև, որոնք Հունաստանի և այլ տարածքներով կանցնեն ԵՄ ու կլարեն առանց այդ էլ Եվրոպայում առկա լարվածությունը`միգրանտներն արդեն իսկ մի քանի անգամ բարձրացրել են քրեածին մթնոլորտն ու հանցագործությունների թվի աճը մինչ այդ համեմատաբար անվտանգ Եվրոպայում։ ՌԴ-Թուրքիա հարաբերությունների խորացումը նույնպես առաջացնում է եվրոպացիների «խանդը»` Թուրքական հոսքը, որն անցնելու է Թուրքիայի տարածքով մեծացնելու է ԵՄ-ի էներգետիկ կախվածությունը տարանցիկ երկիր հանդիսացող Թուրքիայից։

Չմոռանանք, որ կասպյան էներգակիրները ԵՄ են հասնելու նույնպես Թուրքիայով անցնող Հարավային գազային միջանցքով, ինչը նշանակում է, որ Անկարան անընդհատ ԵՄ-ից զիջումներ է կորզելու օգտագործելով թե′ փախստականների թեման, թե′ էներգետիկան, իսկ ԵՄ-ում մահմեդական, իսլամական տարրն Էրդողանի կողմից դիտարկվելու է, որպես պոտենցիալ դաշնակիցներ` համաեվրոպական մահմեդականությանն Անկարայի շահերի սպասարկող վերածելու ու ազդեցության լծակներ ստանալու համար։

Արտյոմ Բալասանով