Ավարտվեց Հայաստանի ջրանկարչության դարաշրջանը․ մշակվում է հողերի 47 տոկոսը

Այսօր վերջապես պարզ դարձավ, թե իրականում Հայաստանում որքան հող է մշակվում և որքանը՝ ոչ։

Իհարկե, դա էլ հստակ ու վերջնական չէ։ Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեում հաշվարկել են, որ ոռոգվում է ոռոգելի հողատարածքների 47 տոկոսը, անգամ կեսն էլ չի կազմում։ Եթե մշակովի հողատարածքները կազմում է շուրջ 450 հազար հա, ուստի մշակվում է 250 հազար հա-ը, սակայն եթե ուսումնասիրենք Գյուղնախարարության տվյալները, այն անցնում է 300 հազար հա։ Ինչևէ։

Այն, որ տարիներ շարունակ մշակովի հողատարածքները հասնելու էին գրեթե 100 տոկոսի, ոչ ոք չէր զարմանա, քանի որ Գյուղատնտեսության նախարարությունը թվերը նկարելուց ճիգ ու ջանք էր թափում, բայց դե պարանն ինչքան էլ քաշես՝ այն մի օր կկտրվի և ահա․ անգամ կեսը չի ոռոգվում, իսկ ոռոգվող հողատարածքները հայտնի չէ, թե ինչպես և ինչ քանակությամբ են ոռոգվում։

Նշենք, որ ոռոգման հարցն այդպես էլ մնացել է անլուծելի, հողմշակությամբ զբաղվողները մշտապես դժգոհ են ջրի մատակարարումից, քանի որ ոռոգման համակարգը Ջուր օգտագործող ընկերությունների՝ ՋՕԸ-ի վերածվելուց հետո, դրանց գլուխ կանգնեցին տարածաշրջանի «ճարպիկները», որոնք էլ իրենց ձեռքում էին պահում ջրի հոսույթը, ջրամատակարարման որակը, որը չկար և այլն։

Հատկապես ամռան շրջանում ջրի համար կռիվ-պատերազմները գյուղի մշտական բաղադրիչներից են։ Այդպես էլ այդ հարցը չկարգավորվեց։

Չկարգավորվեց նաև ներտնտեսային ցանցի օգտագործումը․ այն տարիներով ո′չ մաքրվում է, և ո′չ էլ կանոնակարգվում․ ցանցերն այլևս չեն գործում, իսկ եթե հանկարծ որևէ ներտնտեսային ցանց պարզապես մաքրեն՝ այնպիսի թվեր են նկարում, որ անգամ Գյուղնախարարությանն են գերազանցում։

Կարճ ասած` տարիներ շարունակ այս ոլորտից միլիոններ են քաղել, ջրի հաշվին հարստացել են՝ ոչ թե մեկ, այլ ՋՕԸ-ների տարբեր ճյուղեր և ենթակառույցներ։ Իսկ արդյունքում անգամ հողերի կեսը չի ոռոգվում, այդ դեպքում ո՞ւմ էր պետք ՋՕԸ-ներ ստեղծելը, որը դարձել է իսկական պատիժ։ Իհարկե, այդ մասին աշխատում են չխոսել․ ՋՕԸ-ներ ստեղծագործելու համար միլիոններ են ծախսվել։

Ջուրը ջրանցքներով, մայր առուներով հոսում է, և նրա բաշխելը կարող էին համայնքները կատարել՝ պահելով մեկ-երկու աշխատակից, սակայն ստեղծեցին ձրիակերների մի ամբողջ զորաբանակ, որոնք էլ ջուրը դարձրել էին առուծախի առարկա։ Չար լեզուներն ասում են, որ այս ընթացքում, ովքեր ՋՕԸ-ների գլուխ են կանգնել՝ հարստացել են, իսկ այն, որ ՋՕԸ-ների ղեկավարներին ընտրում են համագյուղացիները՝ պարզապես ֆիկցիա է․ նման բան չկա, այն նշանակովի է։

Տարիներ առաջ Ֆինանսների նախարարությունն ընդամենը 4 ՋՕԸ ստուգեց, և միլիոնների անհամապատասխանություն կար հաշվետվություններում, սրանից կարելի է եզրակացնել, որ նույն պատկերն է նաև մյուս ՋՕԸ-երում՝ շուրջ 42 ՋՕԸ կար, վերջերս դրանց թիվը կրճատվել է, սակայն կրճատումը որևէ էական ազդեցություն չի գործի, քանի որ այս կառույցներն արդեն ավանդույթով են աշխատում։

Շատ համայնքներում օրերով ոռոգման ջուր չի լինում, և մարդիկ չեն կարողանում հող մշակել, համայնքներ կան, որտեղ ընդհանրապես ոռոգման ջուր չկա, և զարմանալի չէ, որ հողերի կեսը չի մշակվում։

Գյուղում հող մշակողի համար կարևոր է ջուր ունենալ՝ հողատարածքը ջրելու համար, ոչ թե բարձրաձայնեն՝ դեմքով են շրջվում, կամ էլ կիսադեմով ենք շրջվում դեպի գյուղացին։

NEWSPRESS.am