Թեհրանը շարունակելու է ամրապնդել Իրան-Սիրիա տանդեմը

Իրանը շարունակելու է աջակցել Սիրիային`մինչև ահաբեկչության դեմ վերջնական հաղթանակը։ Այդ մասին հայտարարել է Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին` Սիրիայի խորհրդարանի ղեկավար Հադիե Աբբասի հետ հանդիպմանը։

Մերձավոր Արևելքում Իրանը համագործակցում է Սիրիայի հետ, որպես իր «նահանգներից» մեկի հետ։ Սիրիայում Իրանի շահերի սպասարկող է համարվում լիբանանյան Հզբոլահ շարժումը, որը համարվում է Մերձավոր Արևելքում ամենակազմակերպված ռազմա-քաղաքական միավորումը։ Այսօր Հզբոլահը հանդես է գալիս Բաշար Ասադի կողմից։

Երկու տասնամյակ Հզբոլահը ռազմա-տեխնիկական աջակցություն էր ստանում Ասադի հորից` Հաֆեզ Ասադից։ Այժմ էլ Հզբոլահը պաշտպանում է Ասադի ռեժիմը` պայքարելով տարբեր սունիական ծայրահեղական խմբավորումների դեմ։

Սիրիան ու Հզբոլահը` Իրանի «դիմադրության առանցքի» կարևոր տարրերն են ընդդեմ ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի։ Հզբոլահի զենքերի մեծ մասը առաքում է Իրանը` Դամասկոսի օդանավակայանի միջոցով ու Ասադի տապալման դեպքում այդ «կամուրջը» կփլուզվի։

Իրանը Սիրիային վաղուց նավթ է առաքում ցածր գներով, իսկ 2011թ.-ից`հակամարտության սկզբից ի վեր Թեհրանն ավելի քան չորս միլիարդ դոլարի վարկ է տրամադրել Դամասկոսին։ Պետական ԶԼՄ-ների տվյալներով, Իրանը ամսական 700 միլիոն դոլարի օգնություն է տրամադրում Սիրիային։

Ինչ վերաբերում է Իրանի աշխարհաքաղաքական հակառակորդների` Իսրայելի, ԱՄՆ-ի, Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի շահերին, ապա նրանք ցանկանում են խզել այսպես կոչված «շիական առանցքը», որը ձգվում է Իրան-Իրաք-Սիրիա-Լիբանան ուղղությամբ։

Թել-Ավիվին ձեռնտու է կազմաքանդել Իրան-Սիրիա-Լիբանան առանցքը, քանի որ Հզբոլահն Իսրայելի հյուսիսից սպառնում է հրեական պետության անվտանգությանը` իր ռազմական ենթակառուցվածքները տեղակայելով սահմանին։ Հզբոլահն Իրանի «զենքերից» մեկն է՝ ուղղված Իսրայելի դեմ։

Սիրիական հակամարտության շարունակությունն`առանց այն Իսրայելի տարածք տեղափոխելու հեռանկարի, ձեռնտու է Թել-Ավիվին, քանի որ աշխարհաքաղաքական հակառակորդ` Իրանի շահերի սպասարկող Սիրիան կազմաքանդված է, նրա տնտեսությունը գտնվում է փլատակների տակ, իսկ Հզբոլահն Իսրայելից «շեղվելով» իր ամբողջ ուժն ու մարդկային լավագույն ռեսուրսները սպառում է սիրիական անապատներում` մարտնչելով սունիական տարբեր խմբավորումների դեմ։

Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ-ին, ապա Վաշինգտոնի համար շիական գործոնի ուժեղացումը նույնպես ձեռնտու չէ` այն հարվածում է ամերիկյան դաշնակիցների` Իսրայել, Թուրքիա, Ծոցի երկրների շահերին ու անվտանգությանը։ ԱՄՆ-ը հրահրելով հակամարտություններով ու ներխուժելով Իրաք ու Աֆղանստան` կազմաքանդելով այդ պետությունները էթնիկ-կրոնական սահմաններով Իրանը շրջապատել է «հակամարտության օջախներով»` արևմուտքում Իրաք, սիրիական հակամարտություն, արևելքում` Աֆղանստան` իր չդադարող «բոլորը` բոլորի դեմ» պատերազմով, իսկ Իրանի հարավում` Պարսից ծոցում (Թեհրանի հակառակորդներն այն հաճախ նախընտրում են անվանել Արաբական ծոց) ԱՄՆ-ը տեղակայել է իր ռազմաբազաներն ու 5-րդ նավատորմի կենտրոնատեղին` Բահրեյն, Մանամա նավահանգիստ։

Ինչ վերաբերում է Թուրքիային, ապա Իրանի դիրքերի թուլացումը սիրիական, իրաքյան, լիբանանյան և այլ խաղատախտակներում կօգնի լուծել Էրդողանի վաղեմի երազանքը` կառուցել Նոր Օսմանական կայսրություն ու Թուրքիայի` սունիական ազդեցության գոտին տարածել Սիրիայի հյուսիսից մինչև Եմեն։

Այսպիսով, Սիրիա-Իրան` շիական տանդեմի կազմաքանդումը բխում է մի շարք պետությունների շահերից, իսկ Թեհրանի համար Սիրիայի կորուստը կունենա ռազմա-քաղաքական լրջագույն պարտություն էֆեկտ։

Արտյոմ Բալասանով