Մուկը հարստության խորհրդանիշ է
Հայաստանի յուրաքանչյուր տարածք ունի իրեն բնորոշ հումորային կամ առածային առանձնահատկությունները: Դա կապված է տեղի սովորույթների, կենդանիների, զբաղմունքի, երևույթների հետ. թեև Հայաստանը փոքր է տարածքով, սակայն հարուստ է իր բանահյուսական բազմաբանությամբ:
Արարատի մարզում մի այսպիսի առած կա` «սուփրիդ վրա մուկ չխաղա»: Սա գուցե առած էլ չէ, ինչքան անեծքի նման է. ընդունեք, որ յուրօրինակ է: Առաջին հայացքից մի փոքր դժվար է կողմնորոշվել, թե առածը զինչ կցուցանե:
Պարզվում է, որ մուկն Արարատյան դաշտի համայնքներում համարվում էր և է հարստության խորհրդանիշ: Եթե տանդ հաց կամ ցորեն չկա, ապա մկներն այդ տանը գործ չունեն, նրանք սիրում են հարուստ ամբարները, որտեղ մինչև առաստաղ լավաշի շարքեր են դրված կամ ցորեն են ամբարել ձմռան համար: Այստեղ մկները պար են գալիս, անգամ հրավիրում են հարազատներին, մոտիկներին ու բերեկամներին, ասում են՝ մեկ-մեկ էլ խնամիներին էլ են հրավիրում, քանի որ կրծողները մեծ ընտանիք են կազմում և առատության մեջ հարզատներին ու մերձավորներին չեն մոռանում:
Ժողովուրդը զգացել է մկների այս խորամանկությունը և իհարկե դուռ ու լուսամուտ փակում է այս աստծո պարգև կենդանիների վրա: Այնպես որ, մկների այս հատկանիշների վրա էլ ժողովուրդը բանահյուսել է սույն կրծողների ընտանիքը, քանի որ նրանցից փրկվելու այլ տարբերակ չկա, կամ պետք է սոված մնա ընտանիքը, կամ հաց ու ցորեն ունենալուց պետք է ծակ ու ծուկերը լավ փակի: Ասեմ, որ մկները միամիտ չեն, ելք միշտ էլ գտնում են, և մարդկանց այլ բան չի մնում, քան անեծքներ հորինել՝ փորձել այսկերպ ազատվել, կամ գոնե ծաղրել կրծողների այս տեսակը:
Ի տարբերություն մկների, օրինակ, առնետների վերաբերյալ ասում են, որ սոված է ինչպես եկեղեցու առնետը, որն իհարկե կապ չունի մկների հետ. նրանք այնքան խորամանկ են, որ եկեղեցի չեն գնում, այլ առնետներին գցում հետևները, տանում են եկեղեցի, թողնում այնտեղ սոված, իսկ իրենք՝ ուղիղ ամբար:
Դրա համար էլ եկեղեցում մուկ չես գտնի, անգամ առածներ չկան եկեղեցու մկների վերաբերյալ, քանի որ եկեղեցում միայն մկների կողմից հիմարացված առնետներն են. մկներն իրենց գործը լավ գիտեն:
Կարծ ասած՝ հիմա Արարատի մարզի բնակչությունն ուղղակի երազում է, որ մուկն իր երկար-բարակ պոչով ֆռռա սուփրի վրա, դա նշանակում է, որ տունդ հարուստ է, և մուկն է այցելել ձեզ: Սա պատմությունից:
Նորագույն շրջանում մկների վերաբերյալ առածները պետք է փոխվեն, քանի որ մկներն արդեն էլ որևէ մեկի սուփրի վրա չեն ֆռռում, հաց չկա, որ ֆռֆռան, և մկներն իրենց պարենային անվտանգությունն ապահովելու համար տարածվել են այգիներում, բանջարանոցներում, գործարանների տարածքներում, լճաբերաններին, Արաքսի ավազուտներում. մեկ-մեկ էլ հանդիպում են հանրային տրանսպորտում:
Կարծ ասած` սոված մկների դինաստիայից փրկություն չկա: