Մոնոպոլիա չկա, իսկ մեր ունեցածը մոնոպոլիա չի՞
Հայաստանում մոնոպոլիա չկա, հայտարարեց ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը, սակայն ամեն քայլափոխին հանդիպում ենք հենց մոնոպոլիայի հասցրած վնասներին, որն արտահայտվում է թե ներկրումների ժամանակ, թե իրացումների:
Այն ոլորոտները, որտեղ ձևավորված է մոնոպոլիան՝ շաքարավազը, դիզվառելիքը, ալյուր, հնարավոր չէ թեկուզ քիչ ծավալով ներկրել Հայաստան:
Նման դժվարությունները, որևէ կերպ արտահայտված չէ ոչ օրենքում, ոչ էլ այլ փաստաթղթում, դա արվում է բանավոր և այդ է պատճառը, որ ՀՀ վարչապետը կարող է հայտարարել, որ մոնոպալիա չկա:
Սակայն կա տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողով, որը հետևում է, որ գերիշխող դիրք ունեցող ընկերությունները, իրենց դիրքը չչարաշահեն:
Հավելենք, որ այս կառույցը գործին այդքան էլ չի օգնում, որովհետև այս տարիների ընթացքում ոչ որևէ ոլորտից մոնոպոլիան է վերացել, ոչ էլ հնարավոր է եղել կարգավորել այս կամ այն հարցը:
ՏՄՊՊՀ-ի գործառույթները հիշեցնում են Անգլիայի թագուհու գործառույթները՝ տեսնում են, ֆիքսում են, ստորագրում են, սակայն ոչ մի բան չեն փոխում:
Այս տարիներին բենզինի և դիզելային վառելիք ներկրող «Սիթի Պետրոլ Գրուպ»-ի մասնաբաժինը բենզինի շուկայում կազմում է 41,76 տոկոս, իսկ դիզելային վառելիքի շուկայում՝ 40,8 տոկոս:
«Շաքարավազ» ապրանքային շուկայում իրացման առավել մեծ ծավալ ունի «Սալեքս Գրուփ» ՍՊԸ-ն, որի բաժինը կազմում է 91,4 տոկոս: Այսինքն, ընկերությունը շուկայում ունի գերիշող դիրք:
Մասնավոր դեպքեր են ժամանակ առ ժամանակ դուրս լողում, երբ պարզվում է, որ մի քանի ֆուռ ալյուրը հետ են ուղարկել առանց բացատրության, կամ Սամվել Ալեքսանյանի ալյուրով բարձած մեքնաներն անարգել մտնում են երկիր: Հնարավոր չէ, բացի Ֆլեշի Բարսեղից և մի քանի այլ ընկերությունների ղեկավարներից, Հայաստան դիզվառելիք ներկրել:
Նշենք, որ «Ժամանակ» թերթն է անդրադարձել այս խնդրին, իրանցի գործարար Արշիա Մոնջեզիին փորձել է Իրանից Հայաստան բենզին ներկրել, նրան բանավոր զգուշացրել են, որ գործ չունես:
Թերթը հիշեցնում է, որ 2015-ին 297.9 հազար տոննա նավթ ու նավթամթերք է ներկրվել Հայաստան` 213.4 միլիոն դոլար ընդհանուր արժողությամբ: Նավթամթերքի մեծ մասը ռուսաստանյան «Ռոսնեֆտին» է բաժին ընկնում, կազմելով Հայաստանի ողջ շուկայի 73%-ը կամ 217.6 հազար տոննան՝ 149.6 միլիոն դոլար ընդհանուր արժեքով: