Հայկական միրգ ԲԲԸ-ին տրվել է 13.5 մլն ԱՄՆ դոլար, բայց աշխատանքը անբավարար է գնահատվել

Վերահսկիչ պալատը ուսումնասիրել է Գյուղական կարողությունների ստեղծում ծրագրի Աջակցություն պտղի և ընկուզեղենի արտադրությանը բաղադրիչը, որի  ընդհանուր արժեքը 13.5 մլն ԱՄՆ դոլար է, որից` Գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամի վարկային միջոցներ` 10.8 մլն ԱՄՆ դոլար, դրամաշնորհային միջոցներ` 0.5 մլն ԱՄՆ դոլար, ՀՀ բյուջեից համաֆինանսավորման միջոցներ` 2.2 մլն ԱՄՆ դոլար:

Բաղադրիչի նպատակն է` ավելացնել Տավուշի, Արագածոտնի և Վայոց Ձորի մարզերում աղքատ մանրածավալ արտադրողների կարողությունները և եկամուտը` կապելով նրանց հայկական պտղի և ընկուզեղենի արտադրությանը:

Բաղադրիչի իրականացնողը Հայկական միրգ ԲԲԸ-ն է։

Ծրագիրը Վերահսկիչ պալատի կողմից վերահսկվել է նաև 2013 և 2014 թվականներին: Վերահսկողության արդյունքներն ամփոփվել և հրապարակվել են:

Այնուհետև, 2014 թվականի ավարտին Գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամի կողմից իրականացվում է ծրագրի իրագործման միջնաժամկետ առաքելություն, որի արդյունքում կազմվում է հուշագիր, որտեղ Աջակցություն պտղի և ընկուզեղենի արտադրությանը բաղադրիչի զարգացման մակարդակը գնահատվում է անբավարար։

Հայկական միրգ ԲԲԸ-ի գործունեությունը նույնպես գնահատվել է անբավարար: Նշվել է, որ ծրագրի առաջընթացի հիմնական խոչընդոտը Հայկական միրգ ԲԲԸ-ն է: Թերացումների արդյունքում ընկերությունը չի կատարել իր դերը որպես այգեգործական ենթաոլորտի զարգացման խթան։

Հուշագրով առաջարկվել է կոնսոլիդացնել Հայկական միրգ ԲԲԸ-ի գործառնություններն ու ֆինանսավորումը: Առաջարկվել է այգիների հետագա ընդլայնումը դադարեցնել և բարձրացնել արդեն հիմնած շուրջ 80 հա այգիների շահութաբերությունը: Այդ նպատակով, Հիմնադրամի ֆինանսավորման շրջանակներում նախատեսվել է հատկացնել 1.5 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած` 7.8 մլն ԱՄՆ դոլար մնացորդը` վերաբաշխել Գյուղական ենթակառուցվածքներ բաղադրիչի ուղղությամբ:

Հուշագրի վերոհիշյալ առաջարկություններն ընդունվել են և 2015 թվականի օգոստոսի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության և Գյուղատնտեսության Զարգացման Միջազգային Հիմնադրամի միջև կնքված Գյուղական կարողությունների ստեղծում ծրագրի վարկային համաձայնագրում կատարվել է փոփոխություն:

Բաղադրիչի ֆինանսավորումը ծրագրի սկզբից մինչև 2015 թվականի նոյեմբեր ամիսը կազմել է 2,538.2 հազ. ԱՄՆ դոլար:

Հաշվետու տարում Վերահսկիչ պալատը կրկին անդրադարձել է Հայկական միրգ ԲԲԸ-ի գործունեությանը և արձանագրել.
Վերահսկողությունն ընդգրկող ժամանակահատվածում կատարողականը կազմել է 330.6 հազ. ԱՄՆ դոլար, ինչը կազմում է այդ ժամանակահատվածի համար պլանավորված ծախսերի ընդամենը 30%-ը։

Պլանավորված գործողություններն, այդ թվում նաև գնումները, կատարվել են հաստատված ծավալներից և ժամկետներից շեղումներով։

Չեն կատարվել 50 հա այգիների համար կաթիլային ոռոգման համակարգի ձեռքբերման և տեղադրման աշխատանքները։

Ոռոգման ջրի առկայության պայմաններում արձանագրվել են կեռասենիների և սալորենիների չորացման դեպքեր։

Այս խմբում ներառվել են երեք ընկերություն։ Ծրագրի շրջանակներում ընկերություններին տրամադրվել է 105.0 մլն դրամի անտոկոս փոխառություն: Երեք ընկերություններից մեկում կատարվել է ևս 46.8 մլն դրամի ներդրում` չսահմանելով նվազագույն եկամտաբերություն և նվազագույն շահութաբաժին: Մեկ այլ ընկերությունում փոխառությունների մարման համար սահմանվել է 3 տարի արտոնյալ ժամկետ և հետաձգվել է լրիվ մարման ժամկետը, իսկ մյուս նկերությունում ընթանում էր 50.0 մլն դրամ փոխառությունը բաժնեմասնակցության վերաձևակերպելու գործընթաց։

Այսպիսով, Աջակցություն պտղի և ընկուզեղենի արտադրությանը բաղադրիչը դադարեցվել է, կատարված ծախսերի արդյունավետությունը հարցականի տակ է։ Մնացած բաղադրիչներով աշխատանքներն ընթացքի մեջ են, իսկ ներդրումներ բաղադրիչով իրավիճակը կարգավորելու համար ընդունվել և իրականացվում է գործողությունների ծրագիր։

Ուստի, ընդհանուր ծրագրի կատարման արդյունավետության վերաբերյալ եզրակացություն տալ հնարավոր կլինի բաղադրիչներով և գործողությունների ծրագրով նախատեսված աշխատանքներն ավարտելուց հետո։