Իրաքում գազատարի պայթյnւնի հետևանքով 4 մարդ է զnhվելԲանգկոկում կայուն տրանսպորտի զարգացման տարածաշրջանային ծրագրի քննարկմանը Հայաստանը վերահաստատել է իր հանձնառությունըԳրիշա Սարգսյանը Տաշքենդում ընթացող միջազգային մրցումներում 2 ոսկե մեդալ է նվաճել
Ալիևի թեզը՝ հայկական անձնագրերում․ ծննդավայրն «Ադրբեջան» նշելով՝ Փաշինյանը հաճոյանում է Ալիևին, նվաստացնում՝ արցախցուն
ՀՖՖ նախագահի պաշտոնի համար ներկայացվել է 2, իսկ գործադիր կոմիտեի անդամի համար՝ 29 թեկնածությունՄահացել է անվանի հեռուստաօպերատոր Գագիկ Սիմոնյանը
Կյանքից հեռացել է հերոս Ալբերտ Խառատյանի մայրը
Առաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծՖրանսիայում ոստիկաններին զենք կիրառելու ավելի լայն իրավական պաշտպանություն են տրամադրումԱրշակունյաց պողոտայում մեքենայից գnղացել են 1,5 մլն դրամ և մոնիտոր. 61-ամյա կասկածյալը ձերբակալվել է (տեսանյութ)Բրազիլիայի հարավում փոթորկի հետևանքով զnhվել է 3 մարդ, վիրավnրվել՝ շուրջ 60 բնակիչՆոր սերնդի անձնագրի յուրաքանչյուր էջում արտացոլված են մեր երկրի պատմությունն ու դիմագիծը․ ՀՀ ՆԳՆ (տեսանյութ)Ադրբեջանի բանակն ու ՆԱՏՕ-ն շարունակում են խորացնել համագործակցությունըՀրդեհ՝ «Opel Zafira»-ում և բեռնատար «Գազել»-ում․ «Opel»-ը վերածվել է մոխրի, իսկ «Գազել»-ը դարձել է ոչ շահագործելի«Նարեկիցս հետո հանուն մեր աղջիկների ապրեցինք». կրտսեր սերժանտ Նարեկ Սարգսյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին ՋրականումԻրանը մտադիր չէ երկրից դուրս հանել հարստացված ուրանը. Աբբաս Արաղչի«Եթե որոշել է մինչև վերջ խայտառակ լինել, իրեն դժվար էլ որևէ մեկը կարողանա խանգարել». ՊՆ-ում 4 տարի անց ԳՇ պետի համար «արդարացում» են մտածելՔՊ-ում մտածում են՝ ինչպես «ծախել» նոր Սահմանադրության նախագիծը հանրությանը. «Հրապարակ»Ի՞նչ ունեցվածք ունի «Ուժեղ Հայաստան»-ի պատգամավոր Արգիշտի Դարբինյանը․ «Ժողովուրդ»Ցեմենտի գործարանը դարձյալ աճուրդի է դրվել. «Հրապարակ»Սլովակիայում ուսանողները միացել են բնակարանների գների աճի և uպառազինnւթյան ծախսերի դեմ երիտասարդության բողոքի ցույցերինԹրամփ, Սի և Պուտին․ ի՞նչ է թաքնված երեք առաջնորդների պատմական հանդիպման հետևումՀաշվառման վերջնաժամկետը խուճապ է առաջացրել․ չափագրողներ չկան, ժամանակը սպառվում է. «Հրապարակ»Մելանիա Թրամփի հրավերով ներկա գտնվեցի «MELANIA: The Series» վավերագրական շարքի համաշխարհային պրեմիերային․ ՀՀ դեսպանՄելանիա Թրամփը հույս ունի, որ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հրադադար կհաստատվի մինչև Սուրբ ԾնունդՀանրաքվե, հեղափոխություն, խոստումներ․ ի՞նչ է թաքնված Փաշինյանի հեղափոխական կոչերի հետևում«Mercedes»-ը բախվել է գովազդային վահանակի երկաթե սյանը․ վիրավորները եղբայրներ ենԱնիի երեխաները վախենում են Սիսիան վերադառնալԱյսօր ժամանակ առ ժամանակ տեղումներ կլինենԿԲ-ն կարող է կրկին բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը․ ի՞նչ ազդեցություն կունենա դա քաղաքացիների վրաՆախկին մարզպետի եղբայրը՝ ծառայության պետ. «Հրապարակ»Փաշինյանը պատրաստվում է սահմանադրական փոփոխությունների համար հանրային «մեծ գրոհի». սցենարներ են քննարկում․ «Ժողովուրդ»Ռուսական բանակը հրթիռակոծում է Կրիվոյ Ռոգը. կան զոհեր եւ վիրավորներՆոր սահմանադրության մեջ գրվա՞ծ է, որ անձը չի կարող 10 տարուց ավելի պաշտոնավարել. «Հրապարակ»Ավետ Կոնջորյանի «հարցով» դիմել են ՔՊ վարչությանը. կուսակցությունից կհեռացնե՞ն․ «Ժողովուրդ»Ուսուցիչների որքա՞ն թափուր հաստիք կա դպրոցներում. «Փաստ»ՔՊ-ականները վերջին ու հուսահատ ճիգերն են գործադրում. «Հրապարակ»Իրանը խոցել է ամերիկյան հերթական MQ-9 անօդաչու թռչող սարքըԵվրոպական բանակցություններից դեպի Մոսկվա․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Պուտինի հետ հանդիպումից առաջ փոխեց դեսպանին․ «Ժողովուրդ»Կկուն կանչե՞ց. որտեղի՞ց են գալիս Փաշինյանի նյարդայնության գրգիռները. «Փաստ»Ծառուկյանը ԱԱԾ պադվալում հումորներ է անում. «Հրապարակ»300 հազար դրամ տուգանք՝ 700 միլիոնանոց «ջեքփոթի» դիմաց. ինչպես են համայնքային բյուջեները վերածվել ընտանեկան բիզնեսի. «ՓաստԵթե հանրաքվեն կայանա, նա հաղթելու է ռեպրեսիաներով, կեղծիքով. «Հրապարակ»Քաղաքական խոհանոցի «ֆիրմային» ուտեստը. «Եթե պարտվեմ, կհեռանամ». «Փաստ»Փակ է Արագածոտնի մարզում Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհըԵԱՏՄ մաքսային օրենսգրքում փոփոխություններ կկատարվեն. ինչ կփոխվի բիզնեսի համարԼավրովը հայտարարել է, որ ՌԴ-ն կպաշտպանի Ուկրաինայի ռուսների և ռուսախոս բնակչության իրավունքներըՄխիթարյա՞ն, թե՞ Սուչիչ. Կիվուն ընտրության առաջ է Ատալանտայի հետ խաղից առաջՎերաքննիչը անվավեր է ճանաչել դոցենտ Սահակ Մանուկյանին աշխատանքից ազատելու ԵՊՀ ռեկտորի հրամանըՀզոր փոթորիկը գրեթե ամբողջությամբ ավերել է Բրազիլիայի Տուպանսիրետան քաղաքը
Քաղաքականություն

Ալիևի թեզը՝ հայկական անձնագրերում․ ծննդավայրն «Ադրբեջան» նշելով՝ Փաշինյանը հաճոյանում է Ալիևին, նվաստացնում՝ արցախցուն

Արցախից բռնի տեղահանված և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստացած անձանց նոր կենսաչափական անձնագրերում ծննդավայրի դաշտում «Ադրբեջան» նշումը լուրջ հարցեր է առաջացրել։ Խնդիրը պարզապես վարչական ձևակերպման մասին չէ․ այն վերաբերում է մարդկանց պատմական հիշողությանը, ազգային ինքնությանը, ծննդավայրին և, իհարկե,  արժանապատվությանը։

Արցախը հայ ժողովրդի պատմության անբաժանելի մասն է։ Այն պատմական Մեծ Հայքի տասներորդ նահանգն էր։ Հայկական ներկայությունը տարածաշրջանում վկայված է դարերի պատմական աղբյուրներով։ 1989 թվականի խորհրդային մարդահամարի տվյալներով՝ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի բնակչության 76,9 տոկոսը հայեր էին՝ շուրջ 145,5 հազար մարդ։

2023 թվականին Արցախում տեղի ունեցած սեպտեմբերյան ռազմական գործողություններից հետո, շուրջ 120 հազար արցախահայ բռնի տեղահանվեց իր պատմական հայրենիքից։

ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ Ադրբեջանին պարտավորեցրեց պաշտպանել տեղահանվածների անձնական փաստաթղթերը, ինքնության և սեփականության իրավունքները։

Բայց այս պատմության մեջ կա մի ուշագրավ հանգամանք։ Եթե ՀՀ իշխանությունները «Ադրբեջան» գրառումը հիմնավորում են միջազգային ստանդարտներով, ապա Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության՝ ICAO-ի 9303 փաստաթուղթը ծննդավայրի դաշտը պարտադիր չի դարձնում և չի պահանջում անպայման նշել պետության անվանումը։

Այսինքմ՝ «Ադրբեջան» նշումը միջազգային պարտադիր պահանջ չէ, այլ Հայաստանի իշխանությունների ընտրած կարգավորման հետևանք։ Ասել է թե՝ արցախցիների անձնագրում Ադրբեջան բառը շեշտելը Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական կամքի դրսևորումն է, որով նա հավանաբար հերթական անգամ ցանկացել է  հաճոյանալ իր քաղաքակիրթ գործընկեր Ալիևին։

Այսպիսով, Հայաստանի իշխանություններն իրենց ձեռքով են իրականացնում այն, ինչի մասին տարիներ շարունակ խոսում է Բաքուն՝ Արցախը ներկայացնելով որպես Ադրբեջանի մաս։

Հատկանշական է նաև, որ մինչև 2020 թվականի պատերազմը արցախցիների անձնագրերում ծննդավայրի դաշտում նշվում էր Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը կամ Հայաստանի Հանրապետությունը։ Հիմա այդ  ի՞նչ իրավական կամ վարչական աճպարարության արդյունքում է որոշվել, որ անձնագիրը փոխելիս մարդու ծննդավայրը պետք է դառնա Ադրբեջանը։ Սա իշխանությունների ընտրած քաղաքականության ևս մեկ դրսևորում է։

Փաշինյանի այս քաղաքականությունը, անկախ դրա հիմնավորման փորձերից, արցախցիների համար ընկալվում է որպես ոչ միայն իրենց պատմական ինքնության անտեսում, այլև նվաստացում։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ այս կերպ Փաշինյանը փորձել է 2 հարց լուծել՝ մի կողմից հերթական անգամ հաճոյանալ Ալիևին, մյուս կողմից՝ արցախցիներին հասկացնել, որ իրենց հայրենիքի մասին հիշողությունն այլևս տեղ չունի պետական փաստաթղթերում։

Սակայն արցախցու ծննդավայրը Ադրբեջանի Հանրապետությունը չէ։ Այն Արցախն է՝ իր քաղաքներով ու գյուղերով՝ Ստեփանակերտը, Շուշին, Հադրութը, Մարտունին, Ակնան և մյուս բնակավայրերը։

Պետական փաստաթուղթը չի կարող դառնալ պատմական իրականությունը ջնջելու կամ քաղաքական զիջումները քաղաքացիների ինքնության հաշվին ամրագրելու գործիք։ Հայաստանի իշխանությունները պարտավոր են վերանայել այս կարգավորումը։

Տնավեր եղած արցախցին չպետք է ստիպված լինի իր ծննդավայրի մասին պետական փաստաթղթում կարդալ մի գրառում, որն իր համար ոչ միայն անընդունելի է, այլև նվաստացուցիչ։

Արմինե Մկրտումյան