ԱԽ քարտուղարն ու Էստոնիայի դեսպանը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ հարաբերություններին առնչվող հարցերԿասեցվել է «ՎԱՐԳԱ-ՖՈՒԴ» ՍՊԸ-ի պահածոների արտադրամասի գազի կաթսաների շահագործումը. ԲԸՏՄԹրամփը Չինաստանից վերադարձել է ձեռնունայն. Խամենեիի խորհրդական
Արցախցիների անձնագրերում «Ադրբեջան» ծննդավայրի նշման պատճառը միջազգային ստանդարտները չեն. Արցախ Միություն
Վահան Հունանյանը նշանակվել է Լեհաստանում ՀՀ դեսպան«Շիրակ»-ը ՀՖՖ Գործադիր կոմիտեի անդամի պաշտոնի համար առաջադրել է Հարություն Վարդանյանի թեկնածությունըՍյունիքում և Տավուշում լցակայաններ են կապարակնքվել, ապամոնտաժվել է հեղուկ գազի պահեստարանՄեր խորին ցավակցությnւնն ենք հայտնում Թբիլիսիի Փոնիճալա թաղամասում տեղի ունեցած nղբերգական պայթյnւնի կապակցությամբ, որը մարդկային կյանքեր է խլել. ՀՀ ԱԳՄԱՆՆոյեմբերի 21-ին երթևեկության համար ժամանակավոր փակ է լինելու Արարատի մարզի Արևշատ-Դիտակ ճանապարհը
Սամվել Մկրտչյանը նշանակվել է Ռուսաստանում ՀՀ դեսպան
Դիմել եմ կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով՝ պահանջելով ուսումնասիրել վարչապետի վարքագիծը և գնահատական տալ. Թագուհի ԹովմասյանՌոմանոս Պետրոսյանի հետ բանավեճին պետք է Դավիթ Ղազինյանը մասնակցի․ «Ուժեղ Հայաստան»Էստոնիան փակում է Ռուսաստանի հետ իր ավտոմոբիլային բոլոր սահմանները
Երբ ելակետային տվյալները նույնն են (ԿԸՀ կազմ, ուժայիններ և այլն), ինչու՞ պետք է այլ արդյունք լինի. Ռուբեն Մելիքյանը՝ հնարավոր արտահերթ ընտրությունների մասին
Նախատեսվում է ևս երեք տարով երկարաձգել կենսաթոշակառուների հետվճարի ծրագրի ժամկետըԱլեն Սիմոնյանը և Գերմանիայի դեսպանը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ կապերը և տարածաշրջանային զարգացումներին վերաբերող հարցերԱրտահերթ ընտրությունների դեպքում ընդդիմությունն ավելի կամրապնդի դիրքերը․ Տիգրան ԱբրահամյանՔաղաքում առկա բոլոր խնդիրները իշխանության համակարգային տապալnւմների հետևանքն են. Տիգրան Աբրահամյան
Հայաստանի ոչ մի ղեկավար երբևէ իրեն թույլ չի տվել ժողովրդի առջև հանդես գալ նման գռեhիկ պահվածքով. Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ Փաշինյանի մասին
Գերմանիայից Հայաստան է ժամանել արտաքսված քաղաքացիներով հերթական ինքնաթիռը
Տափերականի դպրոցի առաջին դասարանի ուսուցչուհին սկոտչով փակել է աշակերտների բերանները. Նրան սպառնում է ազատազրկում
Փարիզի արվարձանում գտնվող 18-հարկանի բնակելի շենքում hրդեհ է բռնկվել. կա զnh և վիրավnրներՄհեր Գրիգորյանն ու Չեխիայի դեսպանն անդրադարձել են երկկողմ տնտեսական համագործակցությանըՊուտինը Տաջիկիստանում է. քննարկվում են տարածաշրջանային անվտանգության հարցերըՓաշինյանը հեռանալու է. հետևողական ենք թե՛ ինստիտուցիոնալ պայքարում, թե՛ ասել ենք՝ լինելու է փողոցային պայքար՝ մեկ անգամ և հաղթական. ԱբրահամյանԼեհաստանում հզոր պայթյուն է որոտացել Ուկրաինայի ուղղությամբ զանգվածային հարձակման ֆոնինՇիրակը ՀՖՖ նախագահի ընտրություններում առաջադրել է Գևորգ Ղազարյանի թեկնածությունըՄասիսում «Dodge»-ը վրшերթի է ենթարկել 2 հետիոտնի, ապա բшխվել կայանված «Opel»-ինՎերին Լարս տանող ճանապարհը բացվել է բեռնատարների համարԴուք Արևմտյան Հայաստան եք երազում, ուրիշ տեղ էլ Արևմտյան Ադրբեջան ու Արևելյան Թուրքիա են երազում. ՓաշինյանԵթե Ադրբեջանը մեր դեմ պատերազմելու առիթ է ման գալիս, գտնելու է՝ Սահմանադրությունը փոխեք, թե ոչ. Քրիստինե ՎարդանյանԼեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը երկրի օդային տարածքի խախտման պատճառով արտակարգ խորհրդակցություն է հրավիրել«Կարո՞ղ է՝ ի սկզբանե իշխանության ձեր գալն էր սխալ, կամ գնալու ժամանակն է». Դավիթ Ղազինյանը՝ ՔՊ-ականներինՀայաստանի 3 ծանրորդ կմասնակցի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարինԵրկուշաբթի օրը կհրապարակվի նոր Սահամանդրության տեքստը. ՓաշինյանՀայ մարմնամարզիկները ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալներ են նվաճել միջազգային մրցաշարումԴուք ունեք նրան հեռացնելու 100%-անոց հնարավորություն. Ռուբինյանն ընդդիմությանը «շախի» է գցումՓաշինյանի վարքը ցայտնոտի և փակուղու դրսևորում է. Լիլիթ ԳալստյանԳեղարքունիքում «Mercedes Sprinter»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց, բшխվել ծառերին և կողաշրջվել. կա վիրավnր
Դիմելու եմ միջազգային կազմակերպություններին․ Արեգա Հովսեփյանը՝ Արցախից տեղահանված անձանց անձնագրերում ծննդավայր տողում «Ադրբեջան» գրվելու մասին
Երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում դեռևս կան լուծում պահանջող հարցեր. ՄԻՊՆարեկ Մկրտչյանը մասնակցել է Դոնալդ Թրամփի՝ Մար-ա-Լագոյի առանձնատան միջոցառմանը«Մի օր ծնվեց մեր անշահախնդիր ընկերությունը, որ էլ երբեք չունենա ավարտ». Ավետ Բարսեղյանի խոսքերը՝ Ռիտա Սարգսյանի հիշատակինԳյումրիում և Ամասիայում քաղաքացիները զենք-զինամթերք են թողել ոստիկանության նշած վայրերումՓլատակներում 8 ժամ մնալուց հետո 3-ամյա երեխային ողջ են դուրս բերել. Վրաստանում սգո օր է հայտարարվել
Փաստաբան Հրայր Խաչատրյանի և Աննա Խաչատրյանի նկատմամբ ոտնձգություններ են տեղի ունեցել
Վրաստանում նոյեմբերի 22-ը հայտարարվել է սգո օրՉխոսելն արդեն վիրավորական է. Դերասանուհին ահազանգում է դպրոցականների լկտի պահվածքի մասինԵրևանում տնային կալանքի տակ գտնվող ամուսինը, 5-ամյա որդու ներկայությամբ, ծեծել է կնոջը, փորձել է խեղդել. ատրճանակն ուղղել է նրա վրա
Արցախից տեղահանված անձանց կենսաչափական նոր փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում է՝ Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Քաղաքականություն

Արցախցիների անձնագրերում «Ադրբեջան» ծննդավայրի նշման պատճառը միջազգային ստանդարտները չեն. Արցախ Միություն

Արցախցիների անձնագրերում «Ադրբեջան» ծննդավայրի նշման պատճառը ոչ թե միջազգային ստանդարտներն են, այլ՝ քաղաքական որոշումն ու նոր օրենքը: Այս մասին հայտարարություն է տարածել Արցախ Միությունը:

«Արցախ Միությունը դատապարտում է ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության 2026 թ. նոյեմբերի 19-ի պարզաբանումը՝ Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված և ՀՀ քաղաքացիություն ունեցող անձանց նոր կենսաչափական փաստաթղթերում ծննդավայրի դաշտում «Ադրբեջան» նշելու վերաբերյալ։ Ըստ Ծառայության՝ իբր դա պահանջում են Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ICAO) 9303 և ISO 3166 ստանդարտները։

Արցախ Միությունը ուսումնասիրել է հենց այդ ստանդարտները, ՀՀ օրենսդրությունը և միջազգային դատական ակտերը և հայտարարում է. ոչ ICAO-ն, ոչ էլ ISO-ն չեն պարտադրում արցախցիների անձնագրերում նշել «Ադրբեջան»։ Այդ պահանջը, հակասելով միջազգային ստանդարտներին ու դատական ակտերին, բխում է բացառապես ՀՀ իշխանությունների քաղաքական որոշումից ու ՀՀ նոր օրենքից, որը հնարավոր է և անհրաժեշտ է փոփոխել։

Ընդ որում, եթե ավելի հեռուն գնանք, ապա Արցախը երբեք չի եղել անկախ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում, և ՀՀ Անկախության հռչակագիրը և այլ իրավական ակտեր նույնպես դա ամրագրել են։ Պարզապես ՀՀ գործող իշխանությունների անհիմն ու անընդունելի քաղաքական դիրքորոշման հիման վրա նոր իրավական պրակտիկա է ձևավորվում՝ Արցախը ճանաչելով Ադրբեջանի կազմում։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այդ պարագայում, զուտ մարդու իրավունքների ներքին ու միջազգային նորմերից ելնելով, առկա իրավակարգավորումը պետք է փոխվի։

1. Միջազգային ստանդարտները թույլ են տալիս նշել միայն բնակավայրը

  • ICAO 9303 փաստաթղթի 3-րդ մասի 3.7 կետի համաձայն՝ ծննդավայրի նշումն անձնագրում պարտադիր չէ։ Եթե այն նշվում է, կարող են նշվել ավանը, քաղաքը, արվարձանը և/կամ պետությունը։ Նույն փաստաթղթի 4-րդ մասում ծննդավայրի դաշտը նույնպես նշված է որպես ընտրովի։

  • ISO 3166-ի կոդը կիրառվում է միայն այն դեպքում, եթե ծննդավայրի դաշտում նշվում է պետությունը։ ISO 3166-ը կոդավորման ստանդարտ է. այն որոշում է, թե ինչպես գրել պետության անվանումը, բայց չի պահանջում, որ այն անպայման գրվի անձնագրում։

  • ICAO-ն հատուկ նշում է, որ ծննդավայրը նշելիս թողարկող պետությունը պետք է հաշվի առնի տվյալ պետության կամ տարածքի հետ կապված զգայուն հանգամանքները։

  • Ծննդավայրը անձնագրի մեքենայաընթեռնելի գոտում (MRZ) ընդհանրապես չկա, ուստի բնակավայրի նշումը չի ազդում փաստաթղթի մեքենայական ընթերցման վրա։

  • Միջազգային պրակտիկան նույնն է։ Միացյալ Թագավորության անձնագրերում որպես կանոն նշվում է միայն ծննդավայր քաղաքը։ ԱՄՆ-ն Երուսաղեմում ծնվածների համար ավանդաբար գրում է միայն «Jerusalem», և երկրի նշման դեմ առարկող քաղաքացուն առաջարկում է «միայն քաղաք» տարբերակը։

2. Նախկին օրենքն ամբողջությամբ համապատասխանում էր այդ ստանդարտներին

«ՀՀ քաղաքացու անձնագրի մասին» 2011 թ. նոյեմբերի 30-ի օրենքի 5-րդ հոդվածը նախատեսում էր, որ անձնագրում նշվում է «ծննդյան վայրը (պետությունը կամ անձի ցանկությամբ մարզը կամ շրջանը կամ քաղաքը կամ ավանը կամ գյուղը…)»։ Հենց այդ դրույթի շնորհիվ արցախցիների անձնագրերում հնարավոր էր նշել Ստեփանակերտ, Մարտունի, Ասկերան, Մարտակերտ կամ այլ բնակավայր՝ առանց պետության։

Այս մոտեցումը գործել է տարիներ շարունակ։ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունն ինքը 2025 թ. ապրիլին հրապարակավ հաստատել է, որ արցախցիները կարող են պահանջել ծննդյան վկայականում նշված բնակավայրի գրառում։ Այդ հիմքով տրված անձնագրերով արցախցիները այսօր էլ ճանապարհորդում են։

Վիճակը փոխվել է 2026 թ. մայիսի 11-ին ընդունված և հոկտեմբերի 30-ից ուժի մեջ մտած «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքով։ Դրա 3-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է միայն «ծննդյան վայրը՝ պետությունը», ուստի բնակավայրը նշելու հնարավորությունն այլևս չկա։ Այսինքն՝ «Ադրբեջան» գրառումը հետևանք է ՀՀ օրենսդրի ընտրության, ոչ թե միջազգային պահանջի։ Հետևաբար այն կարող է և պետք է շտկվի նույն օրենսդրի կողմից։

3. Ծննդյան պահի պետությունը Ադրբեջանի Հանրապետությունը չի կարող լինել

Մինչև 1991 թ. ծնված արցախցիները ծնվել են Խորհրդային Միության տարածքում։ Նույնիսկ եթե ՀՀ իշխանությունները Արցախը ճանաչում են որպես Ադրբեջանի մաս, ապա Ադրբեջանի Հանրապետությունը որպես պետություն 1991 թ.-ից առաջ գոյություն չուներ, և այն չկա այդ ժամանակ ծնված անձանց ծննդյան վկայականներում։ Իսկ անկախության տարիներին ծնված անձանց ծննդյան վկայականներում գրվել է կա՛մ Հայաստանի Հանրապետություն, կա՛մ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն։

Եթե նոր օրենքը գոնե մինչև փոփոխվելը պահանջում է պետություն նշել, ապա ճիշտ է նշել ծննդյան պահի պետությունը, որն էլ արտացոլվել է ծննդյան վկայականում։ Իսկ խորհրդային տարիներին ծնվածների անձնագրում պետք է նշվի ԽՍՀՄ-ը, որը ներառված է հենց ISO 3166 ստանդարտի 3-րդ մասում (նախկինում օգտագործված անվանումներ)։

4. Միջազգային իրավունքը բռնի տեղահանվածների ինքնության գրառումների մասին

  • Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը պաշտոնական գրառումներում անձի ինքնության տվյալները դիտարկում է Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով պաշտպանված անձնական կյանքի մաս (Ciubotaru v. Moldova, 2010; Tasev v. North Macedonia, 2019)։ Chiragov and Others v. Armenia և Sargsyan v. Azerbaijan (2015) գործերով Դատարանը ճանաչել է ԼՂ հակամարտության հետևանքով տեղահանվածների կապը իրենց բնակության վայրի հետ որպես Կոնվենցիայով պաշտպանված շահ։ Բռնի տեղահանված անձին պարտադրել իր փաստաթղթում նշել այն պետության անվանումը, որի գործողությունների հետևանքով նա լքել է իր ծննդավայրը, անհամաչափ միջամտություն է, երբ առկա են չեզոք և ստանդարտներին համապատասխանող այլընտրանքներ։

  • ՄԱԿ Արդարադատության միջազգային դատարանը 2023 թ. նոյեմբերի 17-ի պարտադիր որոշմամբ Ադրբեջանից պահանջել է պաշտպանել և պահպանել ԼՂ-ից տեղահանվածների գրանցման և անձը հաստատող փաստաթղթերը և պատշաճորեն հաշվի առնել դրանք իր վարչական ու օրենսդրական պրակտիկայում։ Այդ գործում հայցվորը Հայաստանի Հանրապետությունն է։ Հետևողական չէ միջազգային դատարանում պաշտպանել արցախցիների փաստաթղթերի իրավական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ նրանց հայկական անձնագրերում գրել ծննդյան վկայականներին չհամապատասխանող տվյալ։

  • ԱՄԴ-ի 1971 թ. խորհրդատվական եզրակացությամբ («Նամիբիայի բացառություն»), որը կիրառել է նաև ՄԻԵԴ-ը, ծնունդների ու ամուսնությունների գրանցումները չեն կարող անտեսվել ի վնաս բնակիչների։

5. Արցախ Միության պահանջները

  1. ՀՀ Կառավարությանը և Ազգային ժողովին՝ հրատապ խմբագրել «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» օրենքի 3-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետը և վերականգնել նախկին օրենքով գործող կարգավորումը՝ «ծննդյան վայրը (պետությունը կամ անձի ցանկությամբ բնակավայրը)»։ Պետության նշումը չպետք է լինի պարտադիր։

  2. Մինչև օրենքի փոփոխությունը՝ կասեցնել «Ադրբեջան» գրառմամբ փաստաթղթերի տրամադրումը այն անձանց համար, ովքեր դեմ են այդ գրառմանը, և «պետություն» դաշտը մեկնաբանել որպես ծննդյան պահի պետություն, որն արտացոլվել է տվյալ անձի ծննդյան վկայականում։

  3. Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությանը՝ հրապարակել ICAO 9303-ի կամ ISO 3166-ի այն կոնկրետ դրույթը, որը, իր կարծիքով, արգելում է բնակավայրի նշումը, ինչպես նաև տվյալներ «բնակավայր» գրառմամբ անձնագրերի հետ կապված սահմանային խնդիրների մասին։

  4. ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանին՝ գնահատել նոր կարգավորման համաչափությունը և դիմել Սահմանադրական դատարան։

Արցախ Միությունը կոչ է անում այն հայրենակիցներին, ովքեր դեմ են «Ադրբեջան» գրառմանը, կենսաչափական փաստաթղթի համար դիմելիս Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությանը ներկայացնել գրավոր դիմում և պահանջել հիմնավորված վարչական ակտ։ Միությունը պատրաստ է տրամադրել դիմումի օրինակելի ձև և իրավական աջակցություն։

Արցախցիների ծննդավայրը նրանց ինքնության ու արժանապատվության մասն է։ Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է և կարող է հարգել այն՝ միաժամանակ մնալով լիովին համապատասխան միջազգային ստանդարտներին»,- նշված է հայտարարության մեջ: