Հնագետները բացահայտում են Ջավախքի 6000-ամյա պատմությունը

Հնագետների մի խումբ պեղումներ է անցկացնում Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Էխտիլա գյուղի մոտակայքում։ Հնագետներն այս վայրն անվանում են տարածաշրջանի ամենակարևոր հնագիտական հուշարձանների վայր, իսկ Ջավախքը՝ դրախտավայր։ Jnews.ge-ն այցելել է հնագիտական պեղումների վայր և տեղեկացել աննախադեպ հայտնագործությունների մասին։

«Մենք այստեղ մի քանի հատակածածկույթներ գտանք։ Սակայն կարծում եմ, որ այս ամրոցն օգտագործող մարդիկ ապրել են այնտեղ, որտեղ այժմ գտնվում են մեր կողմից ուսումնասիրվող պեղումները։ Եվ այստեղից հասանելի էր ռազմավարական դիտակետ. նրանք կարող էին նախապես նկատել մոտեցող վտանգը։ Մոտ 200 մետր հեռավորության վրա կար բնակավայր։ Ամրոցում ապրող մարդիկ, հավանաբար, այնտեղ էին ապրում։ Այս երկու վայրերը ժամանակակիցներ էին և, ամենայն հավանականությամբ, կազմում էին մեկ համալիր՝ ամրոցը և հարակից բնակավայրը։

Հնագիտական գտածոները հաստատում են այս վայրերի միջև կապը։ Այստեղ հայտնաբերվել են տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների հետքեր՝ միջնադարյան նյութերի փոքր քանակություն, երկաթի դարաշրջանի մի քանի գտածոներ և վաղ բրոնզե դարաշրջանի մեծ թվով արտեֆակտներ։ Նմանատիպ մշակութային հաջորդականություն է նկատվում նաև հարևան տարածքում», -ասել է Իտալիայից հնագետ Ռոբերտո Դանը։

Սամցխե-Ջավախեթի» նախագիծը վրաց-իտալական հնագիտական առաքելություն է, որն ուսումնասիրում է հարավային Վրաստանի հնագույն լանդշաֆտները: Նախագիծը ուսումնասիրում է Ջավախեթի սարահարթը և Մտկվարի/Կուր հովիտը` օգտագործելով գեոդեզիական հետազոտություններ, հեռազննում, ԱՏՀ քարտեզագրում, թվային փաստաթղթավորում և հնագիտական պեղումներ: Առաքելությունը կենտրոնանում է երկարատև բնակավայրերի, ամրացված բնակավայրերի, բարձրլեռնային ապաստարանների, խորհրդանշական նյութական մշակույթի և տեղական համայնքների, Ուրարտուի, Աքեմենյան աշխարհի և ավելի լայն Հարավային Կովկասի միջև փոխազդեցությունների վրա: Մեղրեքի (Մերենիա) ամրոցում և Բարալեթի-Նացարգորայում վերջերս կատարված պեղումները նոր հեռանկարներ են բացում այս սահմանային շրջանի մշակութային պատմության վերաբերյալ:

«Այն նման է Միջագետքի բնակավայրերի՝ բազմաթիվ մշակութային շերտերով։ Պատկերացրեք. մենք գտել ենք վաղ բրոնզի դարից, այսինքն՝ մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակից մինչև միջնադար ընկած ժամանակահատվածը ընդգրկող նյութեր։ Այս վայրն անընդհատ բնակեցված է եղել։ Հետևաբար, առանց չափազանցության, սա, թերևս, տարածաշրջանի ամենակարևոր հնագիտական վայրն է։ Մենք հետազոտել և փաստաթղթավորել ենք երկու հարյուրից ավելի հնագիտական վայր։ Սակայն գիտական գրականության և հեռազննման, այսինքն՝ արբանյակային պատկերների ուսումնասիրության շնորհիվ մենք գիտենք, որ այստեղ կա առնվազն հինգ հարյուր հնագիտական վայր։ Սա չափազանց հարուստ, բայց շատ քիչ ուսումնասիրված շրջան է», - ասել է Ռոբերտո Դանը։

Նա նշել է, որ իրենց աջակցում է ISMEO-ն՝ մեր հետազոտական ինստիտուտն Իտալիայում, որը Արևմտյան Ասիայի հնագիտությունն ուսումնասիրող ամենակարևոր կազմակերպություններից մեկն է։ Ավելին, նախագիծը ֆինանսավորվում է Իտալիայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից։

«Մենք հետաքրքրված ենք Ջավախեթիով և կարողացել ենք հետաքրքրություն առաջացնել այս մարզի նկատմամբ նաև Իտալիայում։ Ջավախքը հիասքանչ է բնական տեսանկյունից, բայց այն նաև չափազանց կարևոր է հնագիտական տեսանկյունից։

Եվ այն գործնականում ցայսօր մնում է չուսումնասիրված։ Սա, հավանաբար, պայմանավորված է աշխարհաքաղաքական իրավիճակով։ Ավելին, այստեղի կլիման խիստ է։ Այս ամենը հանգեցրել է նրան, որ Ջավախեթին մարգինալացվել է հնագիտական հետազոտություններում։ Բայց մեզ համար դա իրական գանձ է։ Մենք հանդիպում ունեցանք Իտալիայի դեսպանի հետ, ով հնարավոր է այստեղ կգա հաջորդ տարի՝ մեր պեղումները տեսնելու համար։ Տեղանքն ինքնին ապշեցուցիչ է», նշել է Ռոբերտո Դանը։

Մանրամասն՝ սկզբնաղբյուր կայքում։