ՀԲ-ն նախազգուշացրել է ՌԴ արտահանման սահմանափակումների պատճառով Հայաստանի տնտեսության համար առաջացող ռիսկերի մասին

Համաշխարհային բանկը նախազգուշացրել է, որ Ռուսաստանի կողմից հայկական գյուղատնտեսական և սննդամթերքի ներմուծման սահմանափակումների շարունակումն ու ընդլայնումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ոչ միայն արտաքին առևտրի, այլև Հայաստանի տնտեսական աճի, գնաճի և սոցիալական իրավիճակի վրա: Դրա մասին ասված է բանկի հրապարակած «Հայաստանի տնտեսական զարգացումը. Հուլիս 2026» զեկույցում։

Համաշխարհային բանկի գնահատմամբ՝ չնայած տնտեսական աճի պահպանվող բարձր տեմպերին, Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում վերջին քաղաքական իրադարձությունները նոր ռիսկեր են ստեղծում հայկական արտահանման համար։

Զեկույցում նշվում է, որ ապրիլի վերջից Ռուսաստանն աստիճանաբար ընդլայնում է հայկական գյուղմթերքի և սննդամթերքի մատակարարումների սահմանափակումները։ Եթե այս միջոցները պահպանվեն և ուժեղացվեն, դրանց հետևանքները կարող են դուրս գալ առևտրային ոլորտի շրջանակից:

Հնարավոր վնասը մեղմելու համար Հայաստանի կառավարությունն արդեն սկսել է աջակցություն ցուցաբերել արտահանողներին։ Մասնավորապես, նախատեսված են սուբսիդիաներ, որոնք կփոխհատուցեն տրանսպորտային և մաքսային ծախսերի մի մասը՝ դեպի այլընտրանքային շուկաներ, ներառյալ Եվրոպական միության երկրներ, արտադրանքի մատակարարման ժամանակ:

Համաշխարհային բանկն արձանագրել է նաև դեպի Ռուսաստան արտահանման անկում։ Մայիսին մատակարարումները նվազել են 15%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ, իսկ հունվար-մայիս ամիսներին Հայաստանի ընդհանուր արտահանումը նվազել է 3,7%-ով։ Միաժամանակ, ներմուծումն աճել է 2,2%-ով, իսկ առևտրային հաշվեկշռի դեֆիցիտն ավելացել է մինչև ՀՆԱ-ի կանխատեսվող 7%-ը։

Միաժամանակ ՀԲ-ն նշում է, որ առանց թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերի վերաարտահանման հաշվառման, հայկական արտահանումը շարունակում է աճել՝ շնորհիվ հանքարդյունաբերության ոլորտի։

Չնայած արտաքին ռիսկերին՝ Հայաստանի տնտեսությունը պահպանում է աճի բարձր տեմպերը։ Մայիսին տնտեսական ակտիվությունն աճել է 11,7%-ով, իսկ տարվա առաջին հինգ ամիսներին՝ 8%-ով։ Աճի հիմնական շարժիչ ուժերն են դարձել ծառայությունների ոլորտը, զբոսաշրջությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, շինարարությունը և հանքարդյունաբերությունը։

Այդուհանդերձ, հունիսին գնաճն արագացել է մինչև 5,1%՝ հիմնականում սննդամթերքի գների աճի պատճառով։ Այս ֆոնին Հայաստանի Կենտրոնական բանկը վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը պահպանել է 6,5% մակարդակում՝ հաշվի առնելով ինչպես գնաճային ռիսկերը, այնպես էլ Ռուսաստան արտահանման սահմանափակումներին առնչվող անորոշությունը:

Ռուսաստանը հայկական գյուղմթերքի և սննդամթերքի առանձին տեսակների ներմուծման սահմանափակումներ սկսել է մտցնել ապրիլի վերջից՝ դրանք բացատրելով սանիտարական և ֆիտոսանիտարական պահանջներով։ Սահմանափակումների տակ են հայտնվել, մասնավորապես, ձկնամթերքը, ծաղիկները, ինչպես նաև մի շարք մրգեր ու բանջարեղեն։ Հայաստանի իշխանությունները և մի շարք տնտեսագետներ այս միջոցները դիտարկում են ոչ միայն որպես առևտրային, այլև քաղաքական՝ դրանք կապելով Երևանի և Եվրոպական Միության միջև համագործակցության խորացման ու Մոսկվայի հետ հարաբերությունների սառեցման հետ: