Իսրայելի կողմից ցեղասպանության ճանաչումն ունի քաղաքական ենթատեքստ, նաև պատմական նշանակություն

Պետք է արձանագրել, որ Հայոց ցեղասպանության հարցը տարիներ, նույնիսկ տասնամյակներ շարունակ տարբեր պետությունների կողմից դիտարկվել է ոչ միայն հումանիտար և համամարդկային արժեքների, այլև սառը քաղաքական հաշվարկների համատեքստում։ Այս մասին «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում ասել է ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան, թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը՝ անդրադառնալով Իսրայելի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչելուն։

«Իսրայելն այն պետություններից է, որը տասնամյակներ շարունակ խուսափել է Հայոց ցեղասպանության փաստի ճանաչումից, չնայած այն հանգամանքին, որ հրեա ժողովուրդը նույնպես բախվել է այդ համամարդկային չարիքին՝ Հոլոքոստին։ Ավելին, տարբեր տարիներին հրեական լոբբին փորձել է խանգարել և խոչընդոտել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում»,- նշել է Մելքոնյանը։

Նրա խոսքով՝ այս հանգամանքները պետք է դիտարկել ներկայիս թուրք-իսրայելական հարաբերությունների համատեքստում, որտեղ էլ, ըստ նրա, պետք է փնտրել Իսրայելի դիրքորոշման նման կտրուկ փոփոխության պատճառները։

«Իսրայելը մի պետություն էր, որը չէր ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը, իսկ իսրայելական լոբբին խոչընդոտում էր դրա միջազգային ճանաչման գործընթացը։ Հիմա, սակայն, հանկարծ հանդես է գալիս որպես Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կողմնակից։ Հետևաբար, կարծում եմ՝ անվիճելի է, որ այս քայլն ունի քաղաքական ենթատեքստ։ Անվիճելի է նաև, որ այն կապված է թուրք-իսրայելական հարաբերությունների ներկայիս բարդ ընթացքի հետ։

Այնուամենայնիվ, եթե այս գործընթացը դիտարկենք թուրք-իսրայելական հարաբերություններից դուրս, ապա Իսրայելի նման պետության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային ճանաչման գործընթացի համար։ Եթե այդ որոշումը հաստատվի նաև Իսրայելի խորհրդարանի կողմից, ապա այն դրական էջ կդառնա Հայոց ցեղասպանության ճանաչման պատմության մեջ։ Ժամանակի ընթացքում թուրք-իսրայելական քաղաքական հաշվարկները կարող են փոխվել, բայց կմնա այն փաստը, որ Հոլոքոստ վերապրած ժողովրդի պետությունը նույնպես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը։ Իսկ թե հետագայում հայկական լոբբիստական կազմակերպություններն ու Հայաստանի Հանրապետությունն ինչպես կօգտագործեն այդ հանգամանքը, արդեն ապագայի հարց է»,- ասել է թուրքագետը։

Անդրադառնալով Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հնարավոր ազդեցությանը, այսպես կոչված, «խաղաղության գործընթացի» վրա՝ Մելքոնյանը նշել է, որ Հայաստանի իշխանություններն այս հարցում պետական մակարդակով գրեթե չեն արտահայտվում և, ըստ նրա, փորձում են հնարավորինս խուսափել թեմայից։

«Սա ցույց է տալիս, որ իրականացվում է վախվորած դիվանագիտություն։ Նույնիսկ համամարդկային չարիքի, մեր ժողովրդի կրած ողբերգության հարցում իշխանությունները չունեն համարձակություն և հմտություն տարանջատելու Թուրքիա-Հայաստան հարաբերությունների կարգավորումը, Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորումը և համամարդկային նշանակության հարցը, ինչպիսին Հայոց ցեղասպանությունն է։

Հետևաբար, չեմ կարծում, որ սա կարող է լուրջ ազդեցություն ունենալ այսպես կոչված «խաղաղության գործընթացի» վրա, որովհետև այդ գործընթացն ընթանում է Հայաստանի միակողմանի զիջումների ճանապարհով։

Չեմ բացառում նաև, որ կուլիսային հանդիպումների ընթացքում Հայաստանի իշխանություններն ու նրանց ներկայացնող դիվանագետները փորձեն հավաստիացնել իրենց ադրբեջանցի և թուրք գործընկերներին, թե իրենք որևէ առնչություն չունեն այս որոշման հետ»,- եզրափակել է Մելքոնյանը։