Ընդդիմությունն է գտնվում «ռեժիմի վերջը մոտ է» պաթոսի մեջ․ Քաղաքական վերլուծաբան

ՍԴ-ն այսօր սկսում  է քննել ընտրության արդյունքի վերաբերյալ ընդդիմության ուժերի բողոքը: Սրա վերաբերյալ քաղքական վերլուծաբան Հակոբ Բադալյանը գրում է.

«Իհարկե, Հայաստանում հազիվ թե գտնվի մարդ, որը կասի, թե կա արդյունքը վերանայելու իրատեսական շանս, թե ՍԴ-ն կարող է կայացնել որոշում, որը դեմ կլինի Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտեցումներին ու կարիքներին:

Այստեղ սակայն, գլխավոր հարցը իհարկե այն չէ՝ ՍԴ-ն դեմ կլինի՞, թե՞ ոչ: Գլխավոր հարցն այն է, թե՝ իսկ որո՞նք են Նիկոլ Փաշինյանի կարիքները, ո՞րն է նրա խնդիրը, նպատակը, անհրաժեշտությունները: Մի կողմից պատասխանն այստեղ պարզ է՝ իշխանությունը, մյուս կողմից սակայն այդ իշխանությունը մեղմ ասած բավականին բարդ վիճակում է, հետեւաբար դրա կարիքները, ռիսկերը, անհրաժեշտությունները ամենեւին միարժեք չեն:

Ես սա չեմ ասում այն նկատառումով, թե այդուհանդերձ ՍԴ-ն կարող է հանկարծ կայացնել ինչ որ անսպասելի որոշում: Ես այս ամենի մասին խոսում եմ այն նկատառումով, որ մենք թերեւս ունենք առկա իրողությունները մի կողմից համապարփակ, մյուս կողմից հանգամանալից գնահատելու կարիք, եթե ուզում ենք ձեւավորել հանրային պայքարի արդյունավետ համակարգ: Իսկ առանց այդ համակարգը կառուցելու, ենք կարող ենք մնալ միայն ընդդիմադիր պայքարի պաթոսի տիրույթում:

Եվ այդտեղ արդեն կարեւոր չէ, թե ինչ շեշտադրում ունի այդ պաթոսը՝ պաթոսով կոչ են անում ընդդիմությանը հրաժարվել մանդատներից ու դուրս գալ փողո՞ց, թե՞ ընդդիմությունն է գտնվում «ռեժիմի վերջը մոտ է» պաթոսի մեջ:

Բոլոր դեպքերում պաթոսը հոգնեցնում է, եթե մարտավարությունից «փոխակերպվում» է երկարաժամկետ վարքագծի եւ «ռազմավարության»:

Հատկանշական է, որ ընդդիմադիր դաշտի հանդեպ Նիկոլ Փաշինյանի հետընտրական կոշտ գործողությունների ֆոնին, ընդդիմադիր դաշտում թեկուզ հարաբերական, բայց նկատելի անդորր է, հանդարտություն: Իհարկե հասկանալի է, որ խոսքս հարաբերականության մասին է:

Ավելին, տպավորություն է, որ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է իր գործողություններով «էլեկտրոշոկի» էֆեկտ ստանալ ընդդիմությունից, մղել ընդդիմությանը ակտիվ հետընտրական քայլերի, բայց ընդդիմությունն էլ իր հերթին փորձում է չարդարացնել Փաշինյանի հաշվարկներն ու սպասելիքները: Ընդ որում, Փաշինյանի սպասելիքը կամ հաշվարկը, ակնկալիքը կարող է ունենալ երկու մոտիվ, պայմանավորված լինել երկու մղումով:

Ակնառու է, որ ընտրություններից հետո Նիկոլ Փաշինյանը պետք է վճարի այն արտաքին աջակցության գինը, որ այս կամ այն կերպ ուներ գործնականում բոլորից, եւ առավել եւս Ադրբեջանից ու Թուրքիայից: Ընդ որում, Նիկոլ Փաշինյանը ակնհայտորեն կորցրել է հանրային վստահության տոկոսների մասով՝ նախորդ ընտրության 52-ի փոխարեն, նա այսօր ունի ընդամենը 49 տոկոս, սակայն իրեն հայտարարել է բացարձակ իշխանության քվեի տեր՝ փոշիացած ձայների եւ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման տարիներին գրված Սահմանադրության ու Ընտրական օրենսգրքի շնորհիվ:

Ստացվում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը չունի հանրային 50 տոկոս վստահություն, բայց ունի մինչեւ անգամ բացարձակ մեծամասնություն, որի հիմքով էլ արտաքին դերակատարները նրանից ակնկալելու են արդարացնել իրենց քաղաքական հաշվարկները եւ վճարել իրենց ցուցաբերած աջակցության գինը: Ընդ որում, այստեղ կարեւոր նրբերանգ է այն, որ այդ գինն ինքնին բավականին ծանր լինելով հանդերձ՝ որովհետեւ ենթադրելու է Ադրբեջանի ու Թուրքիայի մի շարք պայմանների բավարարում, խնդիրներ է առաջացնում նաեւ այլ տեսանկյունից: Իրավիճակի զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները՝ արտաքին դերակատարների մոտ, բավականին տարբեր են, եւ ըստ այդմ՝ ամեն մեկն ունեցել է Նիկոլ Փաշինյանին աջակցելու իր հաշվարկները, որտեղ Ադրբեջանի պայմանները բավարարելու հարցում կան ընդհանրություն, իսկ ահա հետագա զարգացումների եւ սցենարների մասով՝ ոչ:

Այստեղ է, որ Նիկոլ Փաշինյանն ունի երկու տարբերակ: Կամ հասնել մի իրավիճակի, երբ ընդդիմությունը կլինի լիովին ջախջախված, հանրային տրամադրություններ գեներացնելու եւ Նիկոլ Փաշինյանին խանգարելու հնարավորությունից զրկված, կամ՝ երբ ընդդիմությունը կլինի ակտիվ, կգեներացնի փողոցային շարժում, հանրային մեծ էներգիա, որը Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքին կլինի փաստարկ արտաքին դաշտում, նախընտրական աջակցության ծանր գնի հարցում մանեւրելու եւ այն վճարելուց խուսանավելու համար:

Չի բացառվում, որ հայաստանյան ընդդիմությունն էլ փորձում է հասկանալ, թե հատկապես ո՞ր մոտիվն է առաջ մղում Նիկոլ Փաշինյանի հետընտրական ագրեսիան:

Ինչպես նշել եմ ընտրությունից հետո, ընդդիմադիր ուժերն ունենահռելի ծավալի անելիք, ու այդ անելիքի հարցում էպատաժային եւ էմոցիոնալ աղմուկը լինելու է բացարձակապես միայն շեղող ու խանգարող: Իսկ աղմկողներ լինելու են շատ շատ, ու թեեւ այդ շարքում նաեւ միանգամայն անկեղծ մղումով ձայն բարձրաձայնողներ, այդուանդերձ գլխավորապես լինելու է կազմակերպված աղմուկ՝ հետընտրական միջավայրում ընդդիմության դաշտում ամեն ինչ «զրոյացնելու» եւ «զրոյից սկսելու» համար:

«Զրոյից սկսելը» ակնհայտորեն վերածում է Հայաստանի դեմ կիրառվող հավաքական տեխնոլոգիայի: «Զրոյից սկսելու» այսպես ասած փիլիսոփայությունը քանդում է հանրային մտքի հեռանկարները, առհասարակ՝ միտքը դարձնում է ավելորդ: Որովհետեւ «զրոյից սկսելու» համար առանցքայինը, առաջնայինը դառնում է մինչ այդ եղածը քանդելը, զրոյացնել:

Եվ այս «փիլիսոփայությունն» էր, որ պարզապես աններելիորեն մսխեց 2018-ին կուտակված հանրային դրական էներգիան ու պասումը, թույլ չտվեց, որ մաղվի եւ մնա հենց դա, այլ այդ դրական էներգիան ու սպասումը ինքը մաղվեց ու գնաց, թողնելով միայն ավելի ու ավելի խորացող փոխադարձ մաղձն ու անհանդուրժողությունը: Դա «զրոյից սկսելու» «կոնցեպտուալ» էֆեկտն էր»։