Գորիսում կայացավ «Ակսել Բակունցը արդի գիտական ընթերցումների մեջ» հանրապետական գիտաժողովը (լուսանկարներ)

2026 թվականի հունիսի 12–13-ին Գորիսում կայացավ «Ակսել Բակունցը արդի գիտական ընթերցումների մեջ» խորագրով հանրապետական գիտաժողովը՝ նվիրված հայ մեծանուն արձակագիր Ակսել Բակունցի ծննդյան 127-ամյակին։

Գիտաժողովը կազմակերպվել էր «Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամի և Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանի նախաձեռնությամբ՝ նպատակ ունենալով համախմբել Բակունցի ստեղծագործության ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականներին և հետազոտողներին, խթանել բակունցագիտական ուսումնասիրությունները և ձևավորել Բակունցի գրական ժառանգության արդի գիտական ընթերցումների կայուն հարթակ։

Գիտաժողովը համախմբել էր Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության տարբեր գիտական, կրթական և մշակութային հաստատությունների ներկայացուցիչների։ Մասնակիցների թվում էին Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի, Հայաստանի ազգային գրադարանի, ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի, ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի, Շիրակի պետական համալսարանի, ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի, Հայ-ռուսական համալսարանի, Գավառի պետական համալսարանի, Երևանի «Գլաձոր» համալսարանի, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի, «Շիրակացու ճեմարան» միջազգային գիտակրթական համալիրի, ինչպես նաև Ռուսաստանում ՀՀ դեսպանատան մշակույթի կենտրոնում գործող հայագիտական ամբիոնի ներկայացուցիչներ։

Գիտաժողովի հանդիսավոր բացումը տեղի ունեցավ Գորիսի «Իմփաքթ Հաբ Սյունիք» կոնֆերանս սրահում։ Մասնակիցներին ողջունեցին «Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Թեհմինա Մարությանը, Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանի վարիչ Վարդան Սարգսյանը, Գորիսի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Տիգրան քահանա Հակոբյանը և հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, Գորիս համայնքի նախկին ղեկավար Նելսոն Ոսկանյանը։

Բացման խոսքում Թեհմինա Մարությանն ընդգծեց, որ «Բակունցի գրական ժառանգությունը արժանի է ունենալու իր մշտական գիտական հարթակը, որտեղ տարբեր սերունդների հետազոտողներ կհանդիպեն, կներկայացնեն նոր ուսումնասիրություններ և միասին կնպաստեն բակունցագիտության զարգացմանը»։ Նա նշեց նաև, որ տարիներ շարունակ ունեցել է այն համոզմունքը, որ Բակունցին նվիրված գիտական ընթերցումները չպետք է լինեն մեկանգամյա նախաձեռնություններ, այլ վերածվեն ամենամյա ավանդույթի՝ համախմբելով Բակունցի ստեղծագործության հետազոտողներին նրա հայրենի Գորիսում։

Ողջույնի խոսքում առանձնակի շեշտադրվեց նաև գիտաժողովի անցկացման խորհրդանշական նշանակությունը։ «Գորիսը Բակունցի համար պարզապես ծննդավայր չէր։ Այն նրա ստեղծագործական աշխարհի, գեղարվեստական մտածողության, բնության, լեզվի և հիշողության ակունքն էր։ Ուստի Բակունցի մասին խոսել նրա հայրենի քաղաքում նշանակում է ոչ միայն ուսումնասիրել նրա գրականությունը, այլև հաղորդակից լինել այն միջավայրին, որտեղ ձևավորվել է նրա արվեստը»,- նշեց Թեհմինա Մարությանը։

Երկօրյա գիտաժողովի ընթացքում ներկայացվեցին Բակունցի ստեղծագործության գրականագիտական, լեզվաբանական, հոգելեզվաբանական, մշակութաբանական և կրթական տարբեր խնդիրներին նվիրված զեկուցումներ։ Քննարկումների առանցքում էին Բակունցի գեղարվեստական աշխարհը, լեզվամտածողությունը, ստեղծագործությունների արդիական ընկալումները, միջտեքստային կապերը, կերպարների և բնաշխարհի գեղագիտությունը, գրողի ստեղծագործությունների ուսուցման ժամանակակից մեթոդները: 

Գիտաժողովի մասնակիցներն այցելեցին նաև Ակսել Բակունցի տուն-թանգարան, որտեղ գիտական քննարկումները շարունակվեցին արդեն մեծ գրողի ստեղծագործական միջավայրում՝ վերածվելով մասնագիտական ու մշակութային հետաքրքիր երկխոսության։

Հունիսի 13-ին գիտաժողովի մասնակիցները միացան Ակսել Բակունցի ծննդյան 127-ամյակին նվիրված համաքաղաքային միջոցառումներին, մասնակցեցին գրողի հուշարձանի մոտ կազմակերպված ծաղկեդրմանը և տուն-թանգարանի մշակութային ծրագրերին։

Հատկանշական էր, որ Բակունցյան օրերը մեկ հարկի տակ համախմբեցին գիտնականներին, գրականագետներին, արվեստագետներին, մշակույթի գործիչներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Բակունցի ստեղծագործության բազմաթիվ ընթերցողներին՝ ևս մեկ անգամ հաստատելով, որ մեծ գրողի ժառանգությունը շարունակում է ապրել ոչ միայն գրականության, այլև գիտության, արվեստի և հանրային կյանքի տարբեր ոլորտներում։

Գիտաժողովի ավարտին «Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Թեհմինա Մարությունը մասնակիցներին հանձնեց հավաստագրեր՝ «Ակսել Բակունցը արդի գիտական ընթերցումների մեջ» հանրապետական գիտաժողովին մասնակցության և գիտական զեկուցումներով հանդես գալու համար՝ շնորհակալություն հայտնելով նրանց Բակունցի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության, արդի գիտական ընթերցումների խթանման և բակունցագիտության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։

Գիտաժողովի ընթացքում բազմիցս ընդգծվեց, որ Ակսել Բակունցը ոչ միայն հայ դասական գրականության մեծագույն ներկայացուցիչներից է, այլև մեր օրերի կենդանի մշակութային ներկայություն, որի ստեղծագործությունը շարունակում է նոր հետազոտությունների առիթ տալ, միավորել սերունդներին և նորովի բացահայտել հայրենի աշխարհի անանց գեղեցկությունը։

Կազմակերպիչների համոզմամբ՝ «Բակունցյան ընթերցումները» կոչված են դառնալու ամենամյա գիտամշակութային հարթակ, որը Բակունցի հայրենի Գորիսում կհամախմբի նրա ստեղծագործության հետազոտողներին և կնպաստի բակունցագիտության հետագա զարգացմանն ու մեծ գրողի ստեղծագործական ժառանգության նորովի արժևորմանը։

Այս երկու օրերը ևս մեկ անգամ հաստատեցին, որ Ակսել Բակունցի ստեղծագործությունը շարունակում է մնալ արդիական՝ միավորելով տարբեր սերունդների հետազոտողների, գրականագետների և ընթերցողների։ Նրա գրական ժառանգությունը նոր ուսումնասիրությունների, նոր բացահայտումների և գիտական երկխոսության անսպառ աղբյուր է։

«Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամ