Ի՞նչ է կատարվում անշարժ գույքի շուկայում արհեստական «բումից» հետո. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի անշարժ գույքի շուկան 2025 թվականին մտել է որակապես նոր փուլ, որն արմատապես տարբերվում է նախորդ չորս տարվա ռեկորդային ակտիվությունից։ Այն, ինչ մասնագետները մինչ վերջերս բնութագրում էին որպես «բում», այսօր աստիճանաբար փոխարինվում է ավելի հավասարակշռված, ավելի չափված դինամիկայով։ Նման անցումն ինքնին բազմաշերտ երևույթ է, որի ետևում կանգնած են ինչպես օրենսդրական փոփոխությունները, այնպես էլ շուկայական հասունացման բնական գործընթացը։ Հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվում հայկական անշարժ գույքի ոլորտում, անհրաժեշտ է ժամանակային կտրվածքում դիտարկել տեղի ունեցող գործընթացների տրամաբանությունը։

2021-2024 թվականներն անշարժ գույքի շուկայի պատմության մեջ բացառիկ տարիներ էին Հայաստանի համար։ Ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով ձևավորված մեծ արտագաղթի ալիքը, ռուսաստանցի ՏՏ մասնագետների ու ձեռնարկատերերի հոսքը, կապիտալի ներհոսքն ու ժամանակավոր բնակության կարիքը Հայաստանը, մասնավորաբար ու հատկապես Երևանը վերածեցին անշարժ գույքի ակտիվ պահանջարկի կենտրոնի։

Դրան զուգահեռ «Եկամտային հարկի վերադարձ» ծրագիրն ապահովում էր ներքին պահանջարկ՝ խթանելով հայ քաղաքացիների կողմից բնակարանի ձեռքբերումը առաջնային շուկայից, այսինքն՝ անմիջականորեն կառուցապատողից՝ ստանալով վճարած եկամտային հարկի վերադարձ։

Այս պայմաններում վիճակագրությունն արձանագրում է հետևյալ պատկերը. գործարքները տարեկան կտրվածքով նվազել են 1,6 տոկոսով, ինչը առաջին հայացքից կարող է փոքր թիվ թվալ, բայց համատեքստային վերլուծության տեսանկյունից ունի բոլորովին այլ կշիռ։ Երբ հիմքում ընկած է 20212024 թվականների ռեկորդային ցուցանիշը, նույնիսկ փոքր բացարձակ անկումն ազդարարում է ուղղության փոփոխություն։ Փորձագիտական համայնքն այսպիսի պայմանները բնութագրում է որպես շուկայի վերադարձ իր նորմալ վիճակին։

Ինչ վերաբերում է գնային ցուցանիշներին, ապա դրանք դեռևս կայուն են։ Բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների գներն ամբողջ Հայաստանում տարեկան կտրվածքով աճել են 0,3 տոկոսով, ինչն, ըստ էության, նշանակում է, որ շուկան կայունացել է, բայց ոչ ընկճվել։ Ըստ Երևանի վարչական շրջանների, ամենաբարձր գնային շեմն ամրագրված է Կենտրոնում, Արաբկիրում և Դավթաշենում, ինչն ավանդաբար արտացոլում է այդ թաղամասերի ենթակառուցվածքային, կյանքի որակային առավելությունները։ Հետաքրքիր է, սակայն, որ հենց Կենտրոնում 1 քմ բնակարանի միջին գինը տարեկան կտրվածքով կրճատվել է 1,4 տոկոսով, ինչն ուղղակիորեն արտացոլում է «Եկամտային հարկի վերադարձ» ծրագրի ոլորտի կրճատման հետևանքը, քանի որ Կենտրոնն ամենամեծ կշիռն ուներ նոր կառուցապատման հետ կապված գործարքների ակտիվության մեջ։

Շուկայի համաչափությունը վերականգնելու համար անհրաժեշտ է հատուկ պայմաններ ստեղծել մարզերում և հեռավոր բնակավայրերում շինարարական ծրագրերի իրականացման և բնակարանների ձեռքբերման ուղղությամբ։ Նման քայլերի արդյունքում կարելի է ակնկալել, որ որոշակիորեն կկանխվի մարզերից բնակչության արտահոսքը։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ