Սամվել Բաբայան, պատմեմ Ձեզ, թե ինչպես են ընկնում՝ պատմեմ Ձեր մասին․ Արիանա Հովսեփյան

Ընկածին հալածում են ընկածները։ Ֆիզիկապես ընկածին հալածում են նրանք, ովքեր հոգով և որպես մարդ են ընկած։

Ռուբեն Վարդանյանի և Սամվել Բաբայանի մասին է։

Եվ կարիք չկա բացատրելու, թե ինչը ում մասին է։ 

Ռուբեն Վարդանյանը մարդ է, ով կարող էր այսօր լինել քարտեզի՝ իր սրտի ուզած տեղում, իր ուզած կեցավայրում, իր սիրելի ընտանիքի ու ընկերների շրջանում, ապրեր մեզանից ցանկացածի երազած ամենաբարեկեցիկ կյանքով։

Նա այսօր, սակայն, Բաքվի՝ թշնամի երկրի մայրաքաղաքի բանտում է։
Արցախ գնալու, Արցախը պաշտպանել փորձելու հետևանքով։ 

Սամվել Բաբայանը մարդ է, ով ծնվել, ապրել է Արցախում, ինչ-որ հին ու բարի ժամանակներում մասնակցել Արցախյան պատերազմին, ինչ-ինչ հաջողություններ ունեցել մարտի դաշտում։ Իսկ հետո՞։

Հետո նրա մասին ոչ մի դրական ինֆորմացիա:

Հետո 44-օրյա պատերազմ։

Հետո Արցախի ամբողջական հայաթափում և․․․ Սամվել Բաբայանը՝ իր և իր «աղանդակիցների» կարծիքով ադրբեջանցիների ահուսարսափը, հայտնվում է Հայաստանում։

Ոչ թե, ասենք, Ռուբեն Վարդանյանի խցին կից խցում։ 

Տարօրինակ չէ՞։

Այս երկու անձանց վերջերս անդրադարձել էր Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը։ 

Սուրբ Ստեփանոսի տոնին արված գրառման մեջ Միքայել Մինասյանը Վարդանյանին ներկայացնում է որպես մեր ժամանակի նախավկա։

Մինասյանը նրան արժանին է մատուցում որպես բարերար՝ ներկայացնելով որպես «հայերի ամենամեծ բարերար»։

Գրում է․ «Նա ուներ բառացիորեն երկրային ամեն արժեք՝ փող, ազդեցություն, փառք, բայց որոնում էր երկու բան՝ պատմություն ու սեր: Փորձում էր փոխել հայերի պատմությունը, իր տեղը գտնել այդ պատմության մեջ և փնտրում էր հայերի սերը»։

Այս մտքին կանդրադառնամ ավելի ուշ։ 

Նույն գրառման մեջ խոսում է նաև Սամվել Բաբայանի մասին, ասում, թե ադրբեջանցիների նկարահանած ֆիլմում «ադրբեջանահաճո հարցազրույց է տվել Արցախի զորքերի առաջին հրամանատար, տխրահռչակ Սամվել Բաբայանը, ով 1994 թվականի զինադադարից հետո իր կյանքով և էությամբ միայն վնաս է տվել Արցախին՝ թալանելով, բռնաբարելով և վարկաբեկելով արցախցուն»։

Բայց սա չէր Բաբայանի մասին ամենավատ նկարագրությունը, այլ այն, որ  Արցախը կործանելուց հետո, Բաբայանը «կարողացավ հայ-ադրբեջանական հատուկ ծառայությունների համատեղ օպերացիայի արդյունքում անխոչընդոտ գալ Հայաստան»։

Ֆիքսենք՝  Մինասյանն ուղղակի մեղադրանք էր ներկայացրել Բաբայանին այն բանի համար, որ երկու թշնամի երկրների հատուկ ծառայությունները համատեղ աշխատել են, որպեսզի նույն Բաբայանը կարողանա գալ Հայաստան, նույն Ռուբեն Վարդանյանն ու մյուսները՝ ոչ։ 

Մինասյանի գրառմանն արձագանքել է Իժո մականունով հայտնի ռազմական գործիչը։ Մինչ նրա գրառմանն արձագանքելը, հիշեցնեմ այն, ինչ բոլորն են հիշում 44-օրյա պատերազմի ժամանակից։ Նա էր, որ, օդում կախված լուրերով, բունկերում ուղեկցում էր «Էրատո» ջոկատի հրամանատար Աննա Հակոբյանին։ 

Բայց դա չէր ամենակարևորը․ 2020-ի նոյեմբերի 5-ին, Սամվել Բաբայանը Շոշ գյուղի դպրոցում ինչ-որ օպերացիա էր ներկայացնում ու ասում․ «Վաղվա մեր  գործողությունից կախված ա ամբողջ Ղարաբաղի ճակատագիրը»։

Ինչ եղավ Ղարաբաղի ճակատագիրը Սամվել Բաբայանի ղեկավարած օպերացիայից հետո, տեսանք բոլորս։ 

Շուշին, Հադրութը, անվտանգության զոնայի շրջանները «բարեհաջող» հանձնելուց հետո, Սամվել Բաբայանն արդեն 2021-ին, Երևանում մասնակցում էր ընտրություններին։ Հետո, Ազգային ժողով, պարզ է, չանցավ, բայց փոխարենը գնաց ու ժպիտը դեմքին շնորհավորեց Փաշինյանին ընտրվելու կապակցությամբ։

Այն Փաշինյանին, որը ոչ միայն ստորագրությամբ հայրենիք զիջեց, այլև համաձայնեց հայաստանյան զորքը դուրս բերել Արցախից՝ ամբողջական Արցախի հանձնման ականը դնելով Բաբայանի ծննդավայր Ստեփանակերտի տակ։ 

Փաշինյանն, իր հերթին, ափսոսում էր, որ  Բաբայանի կուսակցությունը չի մտել Ազգային ժողով...

Բաբայանն այդ օրը ընկավ որպես ռազմական գործիչ, որպես արցախցի, որպես մարդ։ 

Ֆիքսենք՝ Բաբայանն ընկած է 2021-ին Փաշինյանի հետ ձեռքսեղմելու պահից։ 

Գանք ընկած Բաբայանի գրառմանը․ նախ նա ընթերցողի համար երկու հնչեղ անուն է դնում գրառման վերնագրում՝ «Ամենաանկեղծը Միքայել Մինասյանի գրառումն էր, որով նա գերճիշտ «ախտորոշեց» Ռուբեն Վարդանյանի կյանքն ու գործը»։

Իբրև թե հղում անելով Մինասյանին, ով գրել էր, թե Վարդանյանը փորձում էր փոխել հայերի պատմությունը, իր տեղը գտնել այդ պատմության մեջ և փնտրում էր հայերի սերը, Բաբայանը նենգափոխում է նրա միտքը՝ իր կողմից ավելացնելով (բայց Մինասյանին վերագրած)․ «Վարդանյանի շարժիչ ուժը երբեք պետությունը չի եղել՝ ո’չ անվտանգությունը, ո’չ ինստիտուցիոնալ պատասխանատվությունը, ո’չ ազգային ռազմավարությունը։ Նրան առաջնորդել է պատմության մեջ մնալու մոլուցքն ու ժողովրդի սիրո փնտրտուքը»։

Պետությունը, անվտանգությունը չի՞ եղել Վարդանյանի շարժիչ ուժը։ Իսկ ինչո՞ւ էր նա արցախցիների համար ապաստարաններ կառուցում։ Իր միջոցներով, պարոն Բաբայան, առանց շահույթի, այն ժամանակամիջոցում, երբ Դուք Ձեր հայրենիքը հանձնած Փաշինյանի առաջ իջնում էիք։

Բլոկադայի ընթացում էլ թշնամուն «ձեռքի հետ» հասկացնում էիք, որ բլոկադան լիակատար չէ, ինչ-որ ճանապարհներ կան, որոնցով արցախցիները մի քիչ օդ ունեին շնչելու։ Հասկացնում էիք, որ դա՞ էլ փակեն։ 

Ոչինչ չի մոռացվել, պարոն Բաբայան։ 

Ինչ վերաբերում է պատմությունը փոխելուն։

Իսկ ո՞վ է, ընդհանրապես աշխարհում, որ պիտանի քաղաքացի է իր երկրին, բայց չի փորձում իր պետության ընթացքը դեպի լավը փոխել՝ քաղաքի փողոցը մաքրողից մինչև ազգային բարերար։ Ո՞վ չի փորձում հիշվել լավ գործով ու թեկուզ պատմության մեջ մնալ։ Եթե չի փորձում, ուրեմն ընկած է։

Հիշեցնե՞մ Ձեզ, թե ինչպես են ընկնում։ Կարդացե՛ք վերևում Ձեր մասին։

Հետո պետականության լինել-չլինելուց է խոսում, Վարդանյանի՝ սեր փնտրելն իբրև ռոմանտիզմ ներկայացնում։ Այո, առաջնորդին նաև սեր է պետք։ Վկա ատելությունն այսօրվա վարչապետի նկատմամբ։ Նրա հետևից ո՞վ կգնա կռիվ։ Նրա հետևից նույնիսկ եկեղեցի չեն գնում։ 

Բաբայանը գրում է, թե Վարդանյանի մոտ միայն բիզնես անելն է լավ ստացվում՝ ծաղրական երանգ տալով, թե դրամահավաքը Վարդանյանը ներկայացրել է իբրև բիզնես։ 

Մենք խիստ կասկածներ ունենք, թե ով է ավելի լավ զբաղվում առուծախով․․․ որովհետև լավ առնող-ծախողները թշնամու հետ էլ լեզու են գտնում ու փրկում սեփական մորթին։ Ու կապ չունի՝ հայրենիքի՞ գնով, թե փողի։

Կարևորը սեփական մորթին Է։ 

Բերելով Վարդանյանին նախավկա ներկայացնելու՝ Մինասյանի միտքը, Բաբայանն առիթից օգտվում ու արդարացնում է Փաշինյանի՝ իրեն Հիսուսի հետ համեմատելու երևույթը։

Իրականում Բաբայանը փորձում է Փաշինյանին բարձրացնել Վարդանյանի կշռին։ Չենք էլ անդրադառնում այս անհավասար քաշ, դեր ու նշանակություն ունեցող անձանց։ Դրանք Բաբայանը կօգտագործի Փաշինյանի հետ հաջորդ ձեռքսեղմման ժամանակ․․․

Հիմա ամենակարևորի մասին։ 

Ամենավերջում Բաբայանը փաստեր է ակնկալում իր թալանի, բռնաբարությունների, արցախցներին վարկաբեկելու մասին։ Փաստերը հենց արցախցներն են ու նրանց վախը Ձեզանից։ 

Բայց դա էականը չէ։ Կարևորն այն է, որ դուք Մինասյանի գրառման բոլոր էլեմենտներին անդրադարձել եք, բացառությամբ այն կարևորագույն մտքի, որ հատուկ ծառայությունների հայ և ադրբեջանցի աշխատակիցների գործակցության արդյունքում եք դուք կարողացել լքել Արցախը։ 

Դրան պատասխան չունեիք և  չէիք էլ կարող ունենալ․․․

Արիանա Հովսեփյան