«Փորձեց, բայց չստացվեց» քաղաքական գործիչ Վանեցյանն ուզում է կրկին փորձել

«Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը, ով 2018-ին իշխանության մաս էր կազմում, շատ արագ կողմնորոշվեց, որ սխալ տեղում է և հեռացավ այդ իշխանությունից:  Նա 2019-2022թթ. փորձում էր ձևավորել քաղաքական շարժում, որի նպատակներից մեկն իշխանափոխության հասնելն էր։

Նա այդպես էլ չհաջողեց ու «փիսիկի նման նստեց մի մութ անկյունում», բայց «հոնքերը կիտած լաց չի լինում», որովհետև այդ անկյունն իր համար այդքան էլ մութ չի թվում: Նրա վառ երևակայությամբ, դեպի այդ անկյուն է ճառագում  2026 թվականի ընտրություններից եկող լույսը, որն այնքան է կուրացրել Վանեցյանին, որ նրան թվում է, թե՝ հաղթելու է ընտրություններում, «թագավոր» է կարգվելու և ղեկավարելու է երկիրը:

Այստեղ են ասել՝ թան էլ չէ՝ բրդած մածուն:

Նա չի հաջողի այն պարզ պատճառով, որ հասարակության շրջանում այնքան էլ վստահություն չի վայելում. Վանեցյանը նախ իշխանության մաս է կազմել, իսկ հետո՝ «դարձի գալով» ու հասկանալով իրավիճակի լրջությունը՝ մարդկանց միայն սին հույսեր է տվել ու թողել կես ճանապարհին:

Վանեցյանն ինչ-որ պահի կարծես մարտահրավեր նետեց իշխանությանն  ու հայտարարեց, թե՝ «ոտքս խփեմ գետնին՝ 200 000 մարդ կհավաքեմ»: Բայց այս արտահայտությունը ոչ այլ ինչ էր, քան քաղաքական հռետորաբանություն:

Նա իրականում այդ զանգվածային աջակցությունը չստացավ, զուտ իր անհեռատեսության ու նաև այն պատճառով, որ դիվանագետ ու քաղաքական հմուտ գործիչ չէ:

Խոսենք փաստերով.

Վանեցյանը հաշվի չէր առել քաղաքական դաշտի բևեռացումը:

Հայաստանում 2018-ից հետո քաղաքական կյանքը խիստ բևեռացած էր՝ իշխանության (ՔՊ/Նիկոլ Փաշինյան) և ընդդիմության (մասնավորապես խորհրդարանական «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունների) միջև:

Վանեցյանը հայտնվեց հենց այդ երկու բևեռների միջև՝ այդ իշխանությունից ու ընդդիմությունից զատված վիճակում, ինչը դժվար էր դարձնում մեծ զանգվածների համախմբումը։

Ազգային անվտանգության ծառայության արդեն նախկին պետը, այնքան հմուտ քաղաքական գործիչ չէր, որ հասկանար՝ ինքը հասարակական վստահության պակաս ունի:

Վանեցյանն իշխանության մաս կազմելու շրջանում վայելում էր մեծ հանրային վստահություն, քանի դեռ պաշտոնյա էր, բայց նրա հրաժարականը ԱԱԾ տնօրենի պաշտոնից և դրանից հետո իշխանության դեմ դուրս գալը հասարակության մեծ մասի շրջանում առաջացրեց անորոշություն:

Որոշները նրա այդ քայլն ընկալեցին որպես սկզբունքայնություն, մյուսները՝ որպես քաղաքական դիրքավորում՝ իշխանությունից հեռանալուց հետո։ Այս երկիմաստ ընկալումը չէր կարող չնվազեցնել շարժման ներուժը։

Այսքանը դեռ բավական չէ, Վանեցյանը չուներ նաև իր իսկ սկսած շարժման գաղափարական հստակությունը:

Նրա շարժումն ավելի շատ կառուցված էր հակաիշխանական օրակարգի վրա, քան լայն հանրությանը միավորող երկարաժամկետ ծրագրերի։ Վանեցյանը չէր հասկացել, որ երբ քաղաքական շարժումը չունի հստակ ու գրավիչ առաջարկ հասարակությանը, դժվար է մեծ թվով մարդկանց երկարաժամկետ մոբիլիզացնել։

Հատկանշական է, որ այդ օրերին նրան մոտեցող մարդիկ հարցնում էին ծրագրերի մասին, բայց Վանեցյանը ամեն ինչ թողել էր իրավիճակի թելադրանքին: 

Դժվար է ասել, թե այդ ինչ ակնկալիքով էր Վանեցյանը հայտարարում, թե՝  «ոտքս խփեմ գետնին՝ 200 000 մարդ կհավաքեմ», երբ 200 000 մարդ հավաքելը երբեմն նույնիսկ խոշոր ուժերի համար է դժվար, ուր մնաց թե Վանեցյանի նորաստեղծ «Հայրենիք» կուսակցության, որը չուներ երկար տարիներով ձևավորված կառույցներ կամ տարածքային մեծ ցանց, ինչն անհրաժեշտ է բազմահազարանոց բողոքի ցույցեր կազմակերպելու համար։

Այս ամենից բացի, կար նաև հետպատերազմյա հասարակական հոգնածություն։

44-օրյա պատերազմի և դրա հետևանքների պատճառով հասարակությունը, ընդհանուր առմամբ, հոգնած և քաղաքականապես պասիվ էր։ Այդ շրջանում գրեթե ոչ մի ընդդիմադիր նախաձեռնություն մեծ թվով մարդկանց չէր կարողանում դուրս բերել փողոց։

Վանեցյանն այս ամենը չէր հաշվարկել: Անգամ նրա այն հայտարարությունը՝ թե եթե չհաջողեմ, վայր կդնեմ մանդատս, շարքային քաղաքացու պրիմիտիվ փողոցային խոստում էր:

Իրականում մանդատը վայր դնելն ու դաշինքից դուրս գալը ցույց տվեց, որ համագործակցությունը կայուն չէր: Այդ հեռացումը ոչ թե Վանեցյանի՝ «իր խոսքի տերը լինելու» մասին էր, այլ նրա անսկզբունքային լինելու և նպատակասլաց չլինելու մասին էր: 

Դրա հետևանքով Վանեցյանը կորցրեց խորհրդարանական հարթակն ու մեդիա ներկայության մի մասը։

Վանեցյանի անունը սկզբում կապված էր հակակոռուպցիոն պայքարի և անվտանգային կառույցների հետ. բայց երբ նա փորձեց արագ անցնել ընդդիմադիր քաղաքական հարթակ, հասարակությունը չտեսավ այնպիսի ծրագիր կամ տեսլական, որը համապատասխաներ իր նախկին կերպարին։

Չնայած Վանեցյանը ընկալվում էր որպես անվտանգության ոլորտից եկած պաշտոնյա, բայց անվտանգային խնդիրների լուծման հետ կապված նրա խոսքը աղքատ էր, իսկ գործ ընդհանրապես չկար:

Այսօր հասարակության մի մասը նրան տեսնում է որպես «փորձեց, բայց չստացվեց» քաղաքական գործիչ, իսկ մի փոքր հատվածն էլ թեև նրան վստահում է, բայց համաչափ չէ՝ առաջնորդ դարձնելու համար։

Ու որքան էլ Վանեցյանը փորձի իր գլխից  վերև թռչել՝ ավելին չի կարող, իսկ նրա հնարավորությունները խիստ սահմանափակ են. նա միշտ մնալու է նախկին համակարգերի կողմից շահարկվող, հստակ քաղաքականություն չունեցող և «ոչ բռունցքավորված» ընդդիմադիր, ով չունի ճիշտ ժամանակային, կազմակերպչական և գաղափարական ռազմավարություն։

Ամեն դեպքում, Վանեցյանը չի հանձնվում՝ «փորձեց, բայց չստացվեց» քաղաքական գործիչը ուզում է կրկին փորձել:

Արմինե Մկրտումյան