Հայտնի ֆուտբոլիստն ավարտում է իր մարզական կարիերանԺաննա Անդրեասյանը քայլարշավի մասին է հայտարարելՎրաստանն Ուկրաինայի քաղաքացիների համար կրճատել է առանց վիզայի երկրում մնալու ժամկետը Հայաստանում հաշվառված խոշոր ու մանր եղջերավոր կենդանիների գլխաքանակը նվազել է Քննարկվում է ՀՀ-Ֆրանսիա տեխնոլոգիական կառույցների միջև համագործակցության խորացման հարցը Մեզ ավելի քիչ խոսքեր և ավելի շատ գործողություններ են պետք. ՌուբիոՓաշինյանի կառավարությունը համարձակություն չունի բարձրաձայնել, որ Արցախը հայկական է ՄԱԿ-ում քննարկել են ռազմական ոլորտում արհեստական ​​բանականության հավելվածների կարգավորումը Աշխարհն այսօր խիստ կարիքն ունի լույսի, խավարն է տիրել աշխարհին․ Արամ Ա Վեհափառ Հայրապետ Հրդեհ է բռնկվել ավտոմեքենայում, 1 մարտական հաշվարկ է ժամանել Իրանում մտադիր են վերսկսել ծովում նավթի և գազի հանքավայրերի հետախուզումը «Գյումրիում ՔՊ-ն պարտվեց, որովհետև ընդդիմադիրները մի քանի «ճակատով» էին». քաղաքագետ Արցախի թեմի առաջնորդը քննարկել է բռնահանված արցախցիների շուրջ ծառացած հարցերը Կիլիկիա թանգարանից դուրս կբերվի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ հայրապետի Աջը Արցախցիների իրավունքների հարցը դուրս է եկել ՀՀ-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման օրակարգից Փաշինյանի իշխանությունը հրամայում է՝ չկրակեք․Ադրբեջանը սադրանքի գնալու «լեգիտիմ հիմք» է ստեղծում․ Աբրահամյան Նա հենց այնպես բաց չի թողնի Սպերցյանին․ Սարգիս Հովհաննիսյան Թեհրանը կհամաձայնի ԱՄՆ-ի հետ միայն իրավահավասար բանակցություններին «Կիմա տատիկի ոտքին էլեկտրոնային վերահսկման սարք են տեղադրել». Ռուբեն Մելիքյան «Կրթվելը նորաձև է»․ հանդիպումներ Արմավիրում Վարդան Ղուկասյանը պատրաստ է ստանձնել քաղաքապետի պաշտոնը, կյանքի կոչել ծրագրերը․ հայտարարություն Կանխատեսվում է Սևանա լճի մակարդակի բարձրացում 24-29 սմ-ով Տղամարդը Երևանում կառուցվող էլիտար շենքի շինհրապարակում աշխատելիս անզգուշաբար ցած է ընկել ու մահացել Աղջկա նախկին ընկերը նրան նստեցրել է իր «BMW»-ն տարել հյուրանոց և ասել՝ «պիտի 26 տեղից խփեմ» Ահազանգեր կան, որ ՀՀ տարածքում զանգվածորեն գողանում են մեքենաների վրացական համարանիշները․ Դանիելյան Մի տխրեք, ձեր ճաշակով է Վարդանիկը, լրիվ ձեր չափորոշիչներին համապատասխան ․ Նարինե ԱվետիսյանRed Wings-ը մեկնաբանել է Սոչի-Երևան չվերթի գրեթե 24 ժամ ուշացման պատճառը 2 տղամարդ դեմքի շրջանի ջերմային այրվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց Ապարանում ջուր չի լինի Հայաստանն ընտրվել է ՄԱԿ Զարգացման ծրագրի գործադիր խորհրդի անդամ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը Հայաստանի «սադրանքներին» նվիրված խորհրդակցություն է անցկացրել Ապրիլի 7-ին հոսանքազրկումներ են սպասվումԱրարատի գյուղերից մեկում հայտնաբերվել է 34-ամյա տղամարդու մшրմինՅուրահատուկ հումորի զգացում ուներ. Վարուժան Սարգսյանը ցանկանում էր Բրյուսովի անվան համալսարան ընդունվել. մայրը կիսվել է հուշերովՖանարջյանի անվան Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի և Գերմանիայի Հայդելբերգի համալսարանական կլինիկայի միջև ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիրԿոտայքում երթևեկությունը խախտող մեքենան տեղափոխվել է հատուկ պահպանման վայր, քաղաքացին վարորդական իրավունքի վկայական չուներԱնվճար ուղեգիր Նուբարաշենի ՔԿՀ.... ամփոփելով Գյումրու ավագանու ընտրություններըԽնածախում կրկին կրակոցներ են լսվելՊաշտպանի ինստիտուտը քաղաքական մարմին չէ և պետք է գործի բացառապես իր իրավասությունների շրջանակում՝ առանց որևէ քաղաքական ազդեցության. Անահիտ ՄանասյանԱրարատում բախվել են բեռնատարը և «ՎԱԶ 2101»-ը․ կա տուժածԱդրբեջանական ԶՈՒ-երի կողմից Խնածախի ուղղությամբ կրակոցներ արձակելու դեպքով քրեական վարույթ է նախաձեռնվելԻրանի նախագահը շռայլ ճամփորդության պատճառով պաշտոնանկ է արել փոխնախագահինԳյումրու քաղաքապետի ընտրության առնչությամբ կա մի բավականին հետաքրքիր ասպեկտ. վերլուծաբանFreedom House-ը հաստատում է Հայաստանում իշխանությունների կոռումպացվածության փաստը. ԱշոտյանՑեղաuպшն թշնամnւն կանգնեցնելու ինչպիսի հանճարեղ քայլ... Քաղաքագետը՝ ականապատ դաշտերի տեղամատյանները Ադրբեջանին տրամադրելու մասինTelegram-ում ակտիվացել են անհայտ ծագում ունեցող ալիքներ. կան հիմնավոր կասկածներ, որ դրանք ստեղծվել են ՀՀ-ից դուրս․ դրանց հղում մի արեք և մի վերահրապարակեք. ՀՀ ՊՆ մամուլի քարտուղար Բաքվում պահվող հայերի ազատ արձակման համար ԱԺ-ն ոչինչ չի արել. «Հայաքվե»Հույսի զգացումը չի դադարել, այն ճիշտ ժամանակին պետք է գործադրվի, որով կկնքվի այդքան բաղձալի հաղթանակը․ Բագրատ ՍրբազանԳյումրին իր խոսքն ասաց հստակ, առանց այլևայլությունների. հայրաքաղաքը ժպտաԳը. Ռուբեն ՄխիթարյանԵրևան-Մեղրի ճանապարհին «Nissan Rogue»-ը բախվել է «ԶԻԼ»-ին
Հասարակություն

Ադրբեջանը, թիկունքում ունենալով Թուրքիային, ամեն գնով գրավեց Կարսն ու հարակից տարածքները

«Գեղարդ» հիմնադրամ․ Օսմանյան կայսրությունը, պարտվելով Առաջին համաշխարհային պատերազմում, 1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ստորագրված Մուդրոսի զինադադարով ընդունեց իր անվերապահ կապիտուլյացիայի (անձնատվության) ակտը։ Զինադադարով Թուրքիան հարկադրված էր իր զորքերը դուրս բերել Անդրկովկասում գրավված երկրամասերից։

Զուգահեռաբար թուրքերն այդ երկրամասերում ստեղծում էին «մուսուլմանական հանրապետություններ», որպեսզի այդ տարածքները չմիավորվեին Հայաստանի Հանրապետության հետ։ Այդպիսի միավորներից էր Կարսի մարզի նախկին տարածքում առաջացած Հարավարևմտյան Կովկասի Հարնապետությունը, որը կառավարվում էր Կարսի Մուսուլմանական խորհրդի (Ազգային խորհուրդ՝ Միլլի Շուրա) կողմից[1]։

Թուրքերի հեռանալուց հետո Կարսի մարզի պատկանելիության հարցը մնաց անորոշ։ Մարզի նկատմամբ հավակնություններ ունեին Ռուսաստանը (Ռուսաստանի հարավի Կամավորական բանակը[2]), Վրաստանն ու Ադրբեջանը։

Միևնույն ժամանակ տարածաշրջան մուտք գործած բրիտանական ուժերի աջակցությամբ 1919 թվականի հունվարի 17-18-ը տեղի ունեցած մոսուլմանական պատվիրակների խորհրդաժողովում որոշվեց հռչակել Հարավարևմտյան կովկասյան ժամանակավոր ազգային կառավարություն։ Վերջինիս իշխանությունը պետք է տարածվեր Աջարիայից մինչև պարսկական սահման՝ ներառյալ Նախիջևանը։ Կենտրոնը հայկական Կարս քաղաքն էր։

«Շուրան» բաղկացած էր բացառապես մուսուլմաններից և գտնվում էր թուրքական «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության ազդեցության ներքո։ Միաժամանակ Կարսի մարզի և հարակից հայկական այլ տարածքների նկատմամբ հավակնություններ սկսեց դրսևորել նաև Ադրբեջանի Հանրապետությունը։ Վերջինս ֆինանսական օգնություն էր ցույց տալիս «Շուրա»-ին և փորձում ուղղորդել նրա գործունեությունը[3]։ Ինչպես նշել է Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանը․ «․․․ տեղական թուրքերի ըմբոստութիւնը գալիս և պահպանւում էր ոչ միայն Բագուի ոսկիներով ու գործակալներով, այլև յենւում էր թիւրք հրամանատարութեան վերայ»[4]: Դեռևս 1917 թվականից Կարսում գործում էր կովկասյան թաթարների Մուսավաթ կուսակցության ազդեցության տակ գտնվող Բաքվի թուրք բարեգործական ընկերությունը, որն, ըստ Ստեփան Ղորղանյանի՝ «․․․նախապատրաստական աշխատանքներ էր կատարում Կարսի նահանգում ապագայ Շուրայի համար, և այդպիսով ճանապարհ հարթում դէպի Բագու, դէպի ապագայ Ատրբէյջան և համաիսլամական երազ ․․․»[5]։ «Շուրա»-ի նախագահ Մամեդ բեկ Ալիբեկովը զինում էր թուրքերին և կատարում Բաքվի Մուսավաթ կուսակցության ցուցումները։

«Շուրա»-ի կառավարությունը պահանջեց ճանաչել իր իրավունքները Կարսի, Բաթումի, Ախալցխայի, Ախալքալաքի, Շարուրի և Նախիջևանի նկատմամբ։ Այդ տարածքներում հրահրվեցին և կազմակերպվեցին հակահայկական շարժումներ։ Այդ գործում կարևոր դեր էր խաղում Երևանում Ադրբեջանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը՝ Ալի խան Թեքինսկու գլխավորությամբ, իսկ քարոզչության գործում մեծ դեր ուներ Ադրբեջանի Հանրապետության մամուլը։

1919 թվականի ապրիլի 10-ին բրիտանացի գեներալ Թոմսոնը հրապարակեց հայտարարություն «Հարավարևմտյան Կովկասյան կառավարության» լուծարման մասին՝ նշելով, որ Փարիզի Հաշտության վեհաժողովը պետք է որոշի Կարսի և մյուս վիճելի տարածքների վերջնական կարգավիճակը: 1919 թվականի ապրիլի 12-ին բրիտանացիները ձերբակալեցին Կարսում գործող մուսուլմանական խորհրդարանի և կառավարության անդամներին, որոնց թվում կային 18 եկվոր թուրք խռովարարներ[6]: Ապրիլի 19-ին բրիտանացիներն իշխանությունը փոխանցեցին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից նշանակված Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանին։ Բրիտանացիներին ապրիլի 23-ին փոխարինեցին հայկական ուժերը: Այսպիսով՝ Կարսը միավորվեց Հայաստանի Հանրապետությանը։ Սակայն Ադրբեջանը հրաժարվեց ճանաչել այդ միացումը և Ալի խան Թեքինսկուն հրահանգեց․ «Անհապաղ կա՛պ հաստատեցեք Ղարսի կառավարության հետ: Ցո՛ւյց տվեք նրան ամեն տեսակ աջակցություն, իմացե՛ք, թե ինչ կարիքներ ունի, հեռագրեցեք մեզ՝ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռք առնելու համար...»։

Ադրբեջանցի պատմաբան Այդին Հաջիևը նշում է, թե իբր Կարսի և Բաթումի մարզերի տարածքում ձևավորվում էր անկախ պետականություն, որն ավելի շատ հակվում էր դեպի Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետություն, քան՝ Թուրքիա[7]։

Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից ակտիվ աշխատանք էր տարվում նաև միջազգային ասպարեզում։ 1919 թվականի օգոստոսի 20-ին Փարիզի խաղաղության վեհաժողովին է ներկայացվում բողոքի նոտա՝ Կարսի մարզի, Նախիջևանի, Շարուր-Դարալագյազի, Սուրմալուի և Երևանի որոշ տարածքների նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության վերահսկողության սահմանման դեմ։ Ադրբեջանական պատվիրակությունը խորը մտահոգություն է հայտնում, թե ինչպես կարող է ոտնահարվել Կարսի մարզի մուսուլմանների ցանկությունը՝ հանրաքվեի միջոցով միանալու Ադրբեջանին (հետաքրքրական է, որ Ադրբեջանը կտրականապես դեմ էր այդ նույն սկզբունքով Լեռնային Ղարաբաղի և Զանգեզուրի խնդրի լուծմանը): 1919 թվականի օգոստոսի 29-ին Ադրբեջանի պատվիրակությունը վեհաժողովին ներկայացրած հուշագրում և քարտեզում տարածքային հավակնություններով հանդես եկավ։ Դրանց մեջ մտնում էին Բաթումը, Կարսը, Արդահանը, Օլթին, Ախալցխան, Կաղզվանը, Սուրմալուն, Վաղարշապատը, Շարուրը, Նախիջևանը, տարածքներ Երևանի, Ալեքսանդրապոլի և Նոր Բայազետի գավառներից, Վրաստանի հարավային մի շարք շրջաններից: Այս պահանջները հակասում էին Ադրբեջանի անկախության հռչակագրին, ըստ որի՝ Ադրբեջանն ընդգրկում է Հարավային և Արևելյան Այսրկովկասը, իսկ պահանջված տարածքներն այդ երկրամասերի մաս չէին կազում[8]։

1920 թվականի սկզբին Ադրբեջանը շարունակեց հակահայկական քաղաքականությունը հատկապես Կարսի մարզում և Զանգիբասարում, որտեղ տեղի մուսուլմանական բնակչությունը խռովություն բարձրացրեց, որն արագորեն ճնշվեց։ Զարիշատի, Աղբաբայի և Չըլդրի մուսուլմանական բնակչության ներկայացուցիչները Կարսի նահանգի հայկական ղեկավարությանը հավաստիացրին, որ իրենք ցանկանում են հաշտ ապրել հայերի հետ, իսկ խռովությունը հրահրել են Ադրբեջանից եկած քարոզիչները։

Փաստորեն՝ Կարսին տիրելու Ադրբեջանի հավակնությունները ձախողվեցին։ 1920 թվականի աշնանը տեղի ունեցած թուրք-հայկական պատերազմի ընթացքում Կարսը գրավվեց թուրքական զորքերի կողմից։ 1921 թվականի մարտի 16-ի Մոսկվայի խորհրդաքեմալական, ապա՝ նույն թվականի հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագրերով Կարսը վերջնականապես հանձնվեց Թուրքիային։

Ադրբեջան անունով արհեստածին պետության ագրեսիվ նկրտումներն ու հավակնությունները պատահական չէին։ Նրա թիկունքում կանգնած էր Թուրքիան, որը ձգտում էր ամեն գնով Կարսն ու հարակից տարածքները պահել իր ազդեցության ոլորտում։