ՔԿՀ-ներում ոչինչ չի փոխվել

2016թ-ը քրեակատարողական հիմնարկներում մեկնարկեց աննախադեպ ինքնասպանությունների քանակով` 3 անձ: Բացի ինքնասպանությունների թիվը, նաև հանրության շրջանում բողոքի ալիք բարձրացրեց ակտիվիստ Վարդգես Գասպարիի ձերբակալությունը:

Ըստ ակտիվիստի, ձերբակալությունից հետո, նրան տեղավորել էին մի խցում, որտեղ պետք է հաշիվ տար իր գործողությունների համար: Նրան ծաղր ու ծանակի են ենթարկել խցակիցները, ըստ Վ. Գասպարիի, աշխատակազմի իմացությամբ: Հացադուլի ժամանակ գտնվել է ոչ հացադուլավորների խցում, նաև խոշտանգել են հացադուլի ժամանակ, հայհոյել և այլն:

Հիշեցնենք, որ 2001թ.-ի հունվարի 25-ից, երբ Հայաստանը դարձավ Եվրոպայի Խորհրդի լիիրավ անդամ, ստանձնեց նաև ազատազրկման վայրերում իրականացնել բարեփոխումներ: Սակայն այս դեպքերից ավելի քան պարզ դարձավ, որ ՔԿՀ-ներում շատ բան չի փոխվել:
Վերջին 15 տարիներին տարբեր հասարակական կազմակերպություններ, դիտորդական խմբեր ժամանակ առ ժամանակ այցելում են քրեակատարողական հիմնարկներ, այդ այցելությունների ժամանակ արձանագրվել է, որ ՔԿՀ-ներում լինում են սննդային թունավորման դեպքեր, սննդի մատակարարման մրցույթներում հաղթում է նույն ընկերությունը, սննդամթերքի գնը նվազեցնում են որակի հաշվին:
Տեղեկություններ կային, որ դեղորայքի համար գումարները անարդյունավետ էին բաշխվում, և մի քանի անուն դեղորայք է տրամադրվում ՔԿՀ-ներին:

Արձանագրվել էր, որ խցերում զուգարանները մեկուսացված չեն, բացակայում են վարդակները, խցերում չկա օդափոխման համակարգ, կալանավորները շաբաթական մեկ անգամ են օգտվում լողարանից ու միանգամից 4 կամ 5 հոգով, սպիտակեղենը խունացած է, և կալանավորները հիմնականում օգտվում են հարազատների բերած սպիտակեղենից և սննդից:

Բացի այս խնդիրները, կային մի շարք այլ խնդիրներ, որոնք առնչվում են կալանավորների և դատապարտյալների իրավունքների պաշտպանությանը, ընդհանրապես նրանց իրավունքներին վերաբերող խնդիրներն անտեսվում էին. Այս ամենը 2005թ-ի դիտորդական խմբի արձանագրությունից:

Իսկ արդեն 2015թ-ի դիտորդական խումբը շատ քիչ տեղաշարժ է արձանագրել. ՔԿՀ-ներում հաճախ են դեպքերը, երբ խտրական վերաբերմունքի են արժանանում թմրամիջոց օգտագործողներն ու նույնասեռականները, նրանց համար հատկացված են հատուկ խցեր և հատուկ աշխատանքներ (սանհանգույցների մաքրում), առանձնացված է նաև սպասքը՝ միևնույն ճաշարանից օգտվելու իրավունք չունեն. Գերբնակեցում, շենքային պայմաններ, առողջապահական խնդիրները շարունակվում են:

ՄԻՊ-ը իր զեկույցներից մեկում ՔԿՀ-ների վերաբերյալ արձանագրել էր բավարար չի եղել քրեակատարողական հիմնարկներում դատապարտյալներին և կալանավորված անձանց տրամադրվող բժշկական օգնությունն ու սննդի որակը: Որոշ քրեակատարողական հիմնարկներում արձանագրվել են կոմունալ-կենցաղային անբավարար պայմաններ, հանձնուքներն ընդունելու, տեսակցությունները կազմակերպելու, խցերը օդափոխելու խնդիրներ` կոռուպցիոն երևույթներով ուղեկցվող:

Այս տարիներին, ինչպես բոլոր գերատեսչությունները, Արդարադատության նախարարությունը ՔԿՀ-ների պայմանները բարելավելու համար անմասն չի մնացել դրամաշնորհներից: Միայն 2012-2014թ.թ.-ի ընթացքում ՀՀ արդարադատության նախարարության ստացած դրամաշնորհների ընդհանուր գումարը կազմել է 3.468.000 ԱՄՆ դոլար և 2.333.500 ՀՀ դրամ: Այս գումարները հիմնականում ստացել են դատաիրավական բարեփոխումների երկրորդ վարկային ծրագրի շրջանակներում, Աբովյան քրեակատարողական հիմնարկի կանանց շրջանում ծնողական ակումբի ստեղծում ծրագրի իրականացման համար, սակայն կարծես թե ոչինչ չի փոխվել:

Նշենք, որ արդարադատության ոլորտը առավել քան խոցելի է և կարգավորելու համար տարբեր կառույցներ և պաշտոնյաներ լծված են այդ գործին, որին միանում է նաև միջազգային դրամաշնորհները: Իսկ ինչու է միլիոններ կլանող համակարգը լումա առ լումա առաջ գնում: Արդարադատության ոլորտում կուրատրություն են անում և վարչապետ, և կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարարը, ԱԺ նախկին օգնականը, սակայն ոլորտում ոչինչ չի փոխվում: