Ինչպե՞ս գնահատել Իրանի քաղաքականության արդյունավետությունը կամ ո՞վ է հաղթում Իրան-Իսրայել-Արևմուտք դիմակայությունում. արաբագետ

 

Հաշվի առնելով ընթացիկ հակամարտությունների, ճգնաժամերի համատեքստում քարոզչական բաղադրիչի կարևորությունը և Իրան-Իսրայել վերջին բախման համատեքստում Թեհրանի գործողությունների նկատմամբ հաճախ հանդիպող հեգնական գնահատականները՝ այնուամենայնիվ, առավել օբյեկտիվ լինելու համար պետք է հաշվի առնել հետևյալ իրողությունները.

 

1. Ռազմավարական մակարդակում՝ Թեհրանի գերխնդիրն է հակապես նման զգայուն, անորոշ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում հնարավորինս խուսափել որոշ հակառակորդների կողմից պարբերաբար մեծ պատերազմի մեջ Իրանը ներքաշելու նպատակային սադրանքներից։ Հետևաբար վերջին շրջանում բավականաչափ հաճախակի դարձած նման սադրանքները կանխելու, իսկ իրականացման դեպքում հետևանքները հաջող կառավարելու հարցն Իրանի արտաքին և անվտանգային քաղաքականության գերխնդիրն է։ Նշվածի համատեքստում, առնվազն վերջին դեպքում, իհարկե, սխալ էր կանխատեսել Իրանի կողմից այնպիսի հարձակում, որի հետևանքով «գետնին կհավասարեցվեր» Իսրայել պետությունը կամ դրա որոշ հատվածներ, քանի որ Թեհրանի հակառակորդների հավաքական և առանձին գործողությունների հնարավորությունը կարող է նույն վերջնարդյունքն ունենալ նաև Իրանի համար։ Հետևաբար, ըստ էության այս գործողությունն առավելագույնն էր, որ ներկայում կարող էր իրականացն՞ել Իրանն Իսրայելի դեմ։

 

2. Որևէ սադրանքի պատասխանը նախապատրաստելիս՝ Իրանի գերխնդիրն է ոչ միայն փրկել, այլև ավելի ամրապնդել սեփական հեղինակությունը՝ ապահովելով գործընթացի պատշաճ քաղաքական, քարոզչական ֆոնը։ Այն ենթադրում է թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին լսարանների՝ նաև պրոքսի շրջանակների առանձնակի կարևորմամբ, ներկայացնել հանգիստ, վստահ, վճռական գործողությունների շղթա, որի առանցքը տարածաշրջանի կայունությունն ու կառավարելիությունը պահպանելն է՝ չնայած թշնամուն ոչնչացնելու Իրանի կարողություններին։

 

3. Իրանի նման դիրքավորման հիմնական պատճառը «ռազմավարական մենակի» օբյեկտիվ կարգավիճակն է։ Այսինքն՝ նման վարչակարգի և նրա գեներացրած «արտաքին թշնամիների» գաղափարախոսության պայմաններում Իրանը դաշնակիցներ ունենալ պարզապես չի կարող, գուցե որոշ հարցերում՝ միայն շահակիցներ, ինչպես օրինակ՝ Ռուսաստանը, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Հայաստանը, Սիրիան, Իրաքը, Կատարը, Լիբանանը և այլն, որոնց որևէ կերպ դիտարկել նաև որպես անվտանգային պարտավորություններով ԴԱՇՆԱԿԻՑՆԵՐ, ելակետային սխալ է։ Բայց այ թշնամի/հակառակորդն/մրցակիցներ՝ ինչքան ուզեք՝ Իսրայել, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Թուրքիա, Սաուդյան Արաբիա, ԱՄԷ, Ադրբեջան, Ռուսաստան(այս դեպքում՝ որպես մրցակից) և այլն։ Դրանցից յուրաքանչյուրն իր ակնկալիքներն ու հաշվարկներն ունի Իրանի հետ կապված, և պատեհ առիթի դեպքում «ատամները սրած» սպասելու է իր հասանելիքին։

 

Հետևաբար հարաբերությունների նման ձևաչափերի պայմաններում Իրանի համար գերխնդիրը դիմագրավելը, չեզոքացնելը, չսադրվելը և դանդաղ զարգանալն է, որն էլ փորձում է անել այ երկրի բարդ, բազմաշերտ կառավարող համակարգը»: