Ձկնաբուծարանների սեփականատերերին պատժելու փոխարեն վարկ են տալիս

Մեկնարկում է ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության նոր ծրագիրը, որն ուղղված է Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային ռեսուրսներից ջրառի ծավալների նվազեցմանը:

Հիշեցնենք, որ 2014 թվականին ԱՄՆ ՄԶԳ ֆինանսավորմամբ իրականացվել է Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների ներկա վիճակի ուսումնասիրություն: 2006թ.-ին ընդունված «Ջրի ազգային ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանվում են ՀՀ ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների բազային մեծությունները: Սակայն, երբ ուսումնասիրություններ կատարվեցին` պարզ դարձավ, որ Արարատյան դաշտում գրունտային ջրերի մակարդակը նվազել է 2.5-ից մինչև 15 մետր, իսկ արտեզյան ավազանը կրճատվել է 3 անգամ, 31 համայնք զրկվել է ինքնաշատրվանող հորատանցքերով ստացվող ոռոգման և խմելու-կենցաղային ջրից: Արարատյան դաշտում նման իրավիճակը պայմանավորված է ձկնաբուծարանների տարերային զարգացմամբ և ջրի չկանոնակարգված օգտագործմամբ:

Ինչո՞ւ 2006թ-ին օրենքի ուժ ստացած Ջրային ազգային ծրագիրն անտեսվեց, քանի որ հենց այդ օրենքի ընդունումից հետո ձկնաբուծարանների թիվը քառապատկվեց, իսկ օրենքը մնաց թղթին: Ոչ ոք օրենքից շահ չուներ:

Այսօր Արարատյան դաշտում ձկնաբուծարանների հետևանքով, բացի ոռոգման և խմելու ջրի խնդիրներից, առաջացել է նաև շենք-շինությունների հետ կապված խնդիրներ:

Գրունտային ջրերի նվազումը հանգեցրել է հողի որոշակի նստվածքների, որի հետևանքով էլ տները ճաքճքում են, չի բացառվում, որ վաղը այս խնդիրները խորանան:

Բացի այդ, փոխվել է բույսերի տեսակարար կազմը, և այժմ այն խոնավասեր բույսերը, որոնք առատ ջրի շնորհիվ փարթամորեն աճում էին դաշտում, այժմ փոխարինելու են գալիս կիսաանապատային գոտուն բնորոշ բուսատեսակներ:

Նման իրավիճակի շարունակությունը կբերի ինքնաշատրվանող գոտու տարածքի փոքրացման, որի արդյունքում ավելի շատ համայնքներ կզրկվեն խմելու-կենցաղային և ոռոգման ջրից:

Իսկ հիդրոստատիկ դրական ճնշման անկման արդյունքում գրեթե կդադարի գործել Սևջուր-Ակնալիճ աղբյուրների խումբը, որոնց միջոցով իրականացվում է ՀՀ ատոմակայանի հովացումը:

Հիշեցնենք, որ Արարատյան դաշտն ապահովում է Հայաստանի գյուղատնտեսական ՀՆԱ-ի 40 տոկոսը:
Այնպես որ, Արարատյան դաշտում ջրային ստորգետնյա պաշարի անխնա շահագործման արդյունքում դաշտում այնպիսի սուր խնդիրներ են առաջացել, որ վերականգնելը տասնամյակներ կտևի, եթե ձկնաբուծարանների սեփականատերերը, ովքեր հայտնի օլիգարխներ ու չինովնիկներ են, դրա հնարավորությունը տան երկրին:

Նշենք, որ Արարատյան դաշտի անապատացումը ձեռնտու է ձկնաբուծարանների սեփականատերերին, քանի որ այլևս ոչ ոռոգման, ոչ ստորգետնյա պաշարների պահպանման, ոչ ջրային ազգային ծրագրի մասին խոսք լինել չի կարող: Տարածաշրջանում տները ճաքում են, ոռոգման ջուրը չի բավարարում, հողի խոնավությունը պակասել է: Ըստ միջազգային տարբեր գնահատականների` Հայաստանի տարածքի 81 տոկոսին սպառնում է անապատացում:

Այսօր էլ ԱՄՆ ՄԶԳ-ն գումար է տալու ջրային ռեսուրսների պահպանման համար, սակայն Արարատյան դաշտի անապատացման համար որևէ անձ, կամ որևէ կառույց պատասխանատվության չի ենթարկվել: Ազգային հարստություն է ոչնչացվել, ոմանք հարստացել են, բայց ինչպես երևում է` հայկական ներողամտությունը սահմաններ չունի, պատժելու փոխարեն վարկ են տալու, որ վերադաստիարակվեն: