Սոցիալական ոլորտում մեծերը մեծ ձուկ են ուտում, իսկ մնացածները` ճիճուներ

ՀՀ բյուջեն արդեն քանի տարի սոցիալական ուղղվածություն ունի, բյուջեի գրեթե կեսը` մոտ 400 մլրդ դրամ, ուղղվում է հենց այս ոլորտը: Նշենք, որ ինչքան մեծանում է սոցիալական ոլորտ ուղղվող գումարների չափը` այնքան խորանում է աղքատությունը և ավելանում են ոլորտում չարաշահումներն ու խախտումները: Կարելի է կարծել, որ պետբյուջեն հատուկ գումարներ է ուղղում սոցիալական ոլորտ, ոմանց ախորժակը բավարարելու համար, իսկ այս ոլորտում` վերևից ներքև, ախորժակի բացակայությունից չեն դժգոհում: Այն ժամանակ, երբ մեծ ձկները մեծ ձուկ են ուտում, միևնույն ժամանակ ներքևի օղակները բավարարվում են ճիճուներով: Ինչևէ:

Այս դեպքում Արագածոտնի մարզի սոցիալական ծառայությունների տարածքային գործակալություններում ստուգումների արդյունքում պարզվել է, որ մեկ ու կես տարվա ընթացքում կատարվել է 78 մլն 500 հազար դրամի 341 խախտում, իսկ Կոտայքի մարզում` 27 մլն 200 հազար դրամի 230 խախտում:

Հիշեցնենք, որ նախօրեին ՀՀ վերահսկիչ պալատի նախագահ Իշխան Զաքարյանը ներկայացրել է Կոտայքի և Արագածոտնի մարզերի Սոցիալական ծառայությունների տարածքային գործակալություններում իրականացված ուսումնասիրությունների արդյունքներն ու բացահայտված խախտումները: Սոցիալական ապահովության պետական ծառայությունը երբեք «մաքուր»: Ղեկավարների պակաս չի զգացել: Ֆրունզ Մուշեղյանը ինչ-ինչ հանագմանքներում ազատվեց աշխատանքից, Զարեհ Սարգսյանը ևս նման ճակատագրի է արժանացել, իսկ Վազգեն Խաչիկյանը մինչև այժմ իր պատիժն է կրում: Ինչպես երևում է ՎՊ-ի ստուգումներից, համակարգի աշխատողները հետ չեն մնում ղեկավարներից:

Դեռևս 2012թ-ին աշխատանքային և սոցիալական հարցերի նախարարությունը հայտարարեց, որ կենսաթոշակային համակարգում իրականացված «մաքրման» գործողությունների արդյունքում ցուցակներից դուրս են բերվել 11 հազար անձանց անուններ, ովքեր տարիներ շարունակ կեղծ միջոցներով ստացել են կենսաթոշակ: Իսկ երբ ներդրվեց Էլեկտրոնային կենսաթոշակային համակարգի և տվյալների միասնական բազա, ապա ըստ նախարարության, թոշակառուների ցուցակներում ընդգրկված անձանց թիվը նախորդ տարվա 520 հազարի փոխարեն կազմել է 509 հազար: Համակարգը թույլ է տալիս ցուցակներում բացառել մահացած, հանրապետությունից բացակայող անձանց անունները:

Սոցիալական ապահովության ոլորտը միշտ էլ ռիսկային է եղել խախտումների առումով: Խոսակցությունները` խոսակցություններ, սակայն մի բան պարզ է, որ այս ոլորտում աշխատողները իրենց զգում են ինչպես ձուկը ջրում: Անդրադառնանք նաև վարկերին, ահա աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությանը տրված վարկերից մի պատառիկ` 2004թ-ին նախարարության վարչարարությանը  5 մլն դոլար տրվեց Համաշխարհային բանկից, նույն 2004թ-ին Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկից ստացավ 5 մլն դոլար խորհրդատավությունների համար: 2014թ-ին Միջազգային զարգացման ընկերակցությունից 13.8 մլն դոլար փոխառություն վերցրեց: 2014թ-ին Միջազգային զարգացման ընկերակցությունից 21.2 մլն դոլար` բարելավվելու սոցիալական պաշտպանության ծառայությունների տրամադրումը:

Բյուջեի զգալի մասը, Հայաստանի նման աղքատ երկրի համար անհաշիվ վարկային ծրագրերը ուղղվում է այս ոլորտ, իսկ այնտեղ այս տարիներին գրեթե ոչինչ չի փոխվել, ինչպես անեկդոտում է ասվում, միայն թղթաբանությունն է ավելացել: Ապացույցը Վերահսկիչ պալատի ստուգումներն են, որոնք տեղի են ունեցել միայն երկու մարզերում: Ինչպես պրակտիկան է ցույց տալիս, նման իրավիճակ կանխատեսվում է նաև մյուս մարզերում: Այս ոլորտում աղքատների, ննջեցյալների հաշվին էին ապրում, քանի որ վերջին փոփոխություններով ննջեցյալներին ցուցակներից հանեցին`մնացին աղքատները: Իսկ ինչո՞ւ Հայաստանում կրճատել աղքատությունը, երբ հենց նույն աղքատության հաշվին հնարավոր է բարգավաճել: