Ազգային բրենդը՝ բյուջեի համար երազահան

Դեռ 2014թ-ին Տիգրան Սարգսյանի կառավարությունը նախաձեռնեց ազգային բրենդի մշակման աշխատանքները: Պատասխանատուն ազգային մրցունակության հիմնադրամն է: Նախնական հաշվարկներով ազգային բրենդի մշակման համար անհրաժեշտ էր մոտ 400 հազ. դոլար, որից 150 հազ. դոլարը կամ 62 մլն դրամ, հատկացվել է պետական բյուջեից, մնացածը՝ միջազգային կազմակերպություններից:

Հայկական բրենդի մշակման աշխատանքները հանձնարարվել է GK brend մարքեթինգային գործակալությանը,որի նախագահն է Վազգեն Քալայջյանը:
Արդյոք այդ պահին Հայաստանին անհրաժե՞շտ էր ազգային բերնդի մշակման ծրագիրը, կամ կա՞ր դրա անհրաժեշտությունը: Չքննարկվեց անգամ օգտակա՞ր է, թե՞ վնասակար: Պարզապես պետք էր այդքան գումար ծախսել պետբյուջեից ու վերջ:

Նշենք, որ ազգային բրենդների գնահատման համար օգտագործվում է 6 չափանիշ` արտահանում, կառավարում, մշակույթ, մարդկանց գնահատման չափանիշները, զբոսաշրջությունը, ներդրումները և միգրացիան:

Նախ թե ազգային բրենդը ի՞նչ կարող է բերել Հայաստանին, կամ ինչ իրավիճակ ունենք` կարող ենք սկսել զբոսաշրջությունից: Արդյո՞ք գրավիչ երկիր ենք զբոսաշրջիկների համար: Նկատենք, որ Հայաստանում թեկուզ միայն հյուրանոցները բավականին թանկ են. օրը 30 հազար դրամից սկսած: Այսպես ասած, միջին դասի հյուրանոցային ցանց այդպես էլ չձևավորվեց, իսկ սպասարկումը դեռ ճանապարհ ունի անցնելու: Զբոսաշրջային բրենդը ձևավորվել է հիմնականում մշակութային ժառանգության հենքի վրա, սակայն, որպես զբոսաշրջային առաջարկություն՝ միակողմանի է: Սա էլ այն դեպքում, որ մշակութային երկիր ենք ներկայանում, սակայն Երևանի կենտրոնի մշակութային շինությունները անխնա ոչնչացնում ենք:

Բացի այդ, սիրում ենք Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկների թիվը ճոխ ներկայացնել: Հաճախ Հայաստան չվող թռչուններին էլ ենք փորձում ներառել որպես զբոսաշրջիկներ:

Ինչ վերաբերում է արտահանմանը, նշենք, որ 2015 թ-ին ՀՀ-ից արտահանումը նախորդ տարվա համեմատությամբ նվազել է մոտ 10 տոկոս: Հավելենք, որ արտահանման խթանմանն աջակցող հատուկ խորհուրդ է ստեղծվել, սակայն ոլորտի պատասխանատուները չեն ժխտում, հատկապես գյուղոլորտի, որ կազմակերպչական խնդիրներ կան: Նախորդ տարի Հայաստանում կատարված ուղղակի ներդրումները նվազել են մոտ երկու անգամ:

Ազգային բրենդի ցուցիչներից է միգրացիան: Եթե  2005-2008թթ.-ին տարեկան ՀՀ-ից սեզոնային աշխատանքի էր մեկնում 50.000-60.000 մարդ, ապա 2008թ-ից հետո՝ մոտ 250.000 մարդ: Իսկ դեպի Հայաստան աշխատանքային միգրացիայի մասին չի խոսվում. տեղի բնակչությունը հենց աշխատատեղերի պակասից է մեկնում:

Բրենդի կառավարում հատվածը գնահատում է ժողովրդավարությունը, աղքատությունը: Նշենք, որ ժողովրդավարության առումով կիսաազատ երկիր ենք համարվում, իսկ աղքատության ցուցանիշը մոտ 35 տոկոս է, յուրաքանչյուր 3-ից մեկը Հայաստանում աղքատ է: Մշակույթի, կինոյի, երաժշտության, արվեստի, սպորտի և գրականության մասին գնահատականներից կարող ենք միայն հիշատակել, որ կինոյի համար ոչ լավագույն ժամանակներն են, իսկ արվեստին նայում են մատների արանքով, գրականության ոլորտում գրողները գրեթե հոնորարներ չեն ստանում գրական ստեղծագործությունների հրապարակման համար, ստանալուց՝ գրոշներ:

Հավելենք, որ թատերական, կերպարվեստի, հումանիտար և հասարակական գիտությունների բնագավառներում 2015 թ. պետական մրցանակի դափնեկիրներ չեն եղել, դիմումներ եղել են, սակայն ոչ ոք չի ստացել: Ահա այսպիսին է մշակութասեր երկրի արվեստի և մշակույթի իրավիճակը:

Ազգային բրենդի ցուցիչներից է մարդը, թե տվյալ երկրի մարդիկ որքանո՞վ են բարեհամբույր ու կոմպետենտ: Արդյո՞ք կոմպետենք ենք և բարեհամբույր: Մարդիկ տարբեր են լինում և բանաձևել յուրաքանչյուրիս՝ դյուրին գործ չէ:

Փորձենք ամփոփել: Գրեթե բոլոր ցուցիչներով նվազումներ ենք գրանցել և Հայաստանի բրենդը մեծ հաշվով աղքատությունն է ու աղտագաղթը, ուստի ինչո՞ւ ծախսել կես մլն դոլար այս բրենդի համար: Վերլուծել կարելի է, սակայն Հայաստանի պաշտոնատար այրերը հաճախ են պետբյուջեն և վարկերը օգտագործել որպես երազահան: