«Արևմուտքը երեք սցենար ունի»․ ռազմական փորձագետ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արդեն տևական ժամանակ է՝ թշնամին չի դադարում խախտել հրադադարը Գեղարքունիքի ուղղությամբ, ինչի հետևանքով հայկական կողմը զոհեր ու վիրավորներ է ունենում։ Երեկ Արցախի ՊՆ-ն ևս հայտարարեց հրադադարի խախտման մասին։ Ռազմական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշել է, որ Ադրբեջանի զինված ուժերն առարկայական խնդիր են լուծում։

«Նրանք ուզում են ունենալ առավելագույն ռազմավարական բարձունքներ, մեր առաջնագծի մարտական հենակետերը վերցնել, ինչպես եղավ 2022 թ. սեպտեմբեր 13-14-ին, որի ընթացքում մենք մի քանի տասնյակ մարտական հենակետ, տասը ռազմավարական բարձունք կորցրինք։ Իսկ Սոթքի հետ կապված հստակ խնդիր ունեն։ Խնդիրը Սոթքի հանքավայրն ամբողջությամբ իրենց վերահսկողության տակ վերցնելն ու շահագործելն է, որովհետև այդ հանքավայրն ամբողջությամբ վաճառված է բրիտանական ընկերության։ Սոթքի օպերացիան, սակայն, չստացվեց։

44-օրյա պատերազմից հետո հայկական կողմն առաջին անգամ առավել օպերատիվ գործեց։ Նախ՝ հետախուզությունը լավ աշխատեց՝ իրազեկ լինելով, որ հակառակորդն ինչ-որ մարտական խնդիր է փորձում լուծել։ Հրաշալի աշխատեց նաև հրետանին՝ դիպուկ կրակոցներով շարքից հանելով մի քանի հենակետեր, ռազմական տեխնիկա, ներառյալ՝ տանկ։ ԱԹՍ-ները ևս լավ աշխատեցին։ Ես չեմ բացառում, որ տեղում է որոշում կայացվել, ինչն օրինական է. եթե հակառակորդը հարձակվում է, պետք է ոչ թե սպասել, թույլտվություն հարցնել, ինչ-որ մեկի քմահաճույքով ու որոշմամբ հասկանալ՝ պատասխանել, թե ոչ, այլ պետք է պատասխանել»,-ասաց ռազմական փորձագետը։

Նրա խոսքով, բանակցություններում ռազմական ձեռքբերումները լծակ են, որտեղ ցանկացած կողմ իր՝ նաև այդ խաղաքարտերն է փորձում առավելագույնս օգտագործել։ «Սահմաններում ամբողջովին վերահսկողություն սահմանող, իրավիճակին տիրապետող կողմը, իհարկե, բանակցությունների ժամանակ շատ ավելի շահեկան դիրքերում է, քան պարտվող կողմը, որը հաղթողի կամքն է փորձում կատարել։ Սոթքում հայկական կողմի օպերատիվ գործելու հաջորդ օրը Փաշինյանը գնաց բանակցությունների, բայց իր ու իր տերերի համար դա որևիցե նշանակություն չունի, քանի որ կա ծրագիր, որտեղ իրենք պետք է հանձնեն Արցախը, Հայաստանի շատ տարածքներ։ Այս տեսանկյունից օրեր առաջ ոչ թե դիվանագիտական բառամթերքով, այլ բաց տեքստով խոսեց ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը։

Նա, իհարկե, ոչ բառացի, բայց, մեծ հաշվով, ասաց, որ գիտեն, թե ինչ է ԱՄՆ-ն այստեղ ուզում, գիտեն նաև, որ Փաշինյանն այդ պրոյեկտի մեջ է, ու իրեն, լավագույն դեպքում, ընտրություն է սպասվում. առաջինը Եգիպտոսի նախագահ Մուբարաքի ճակատագիրն է։ Զգուշացվեց, որ եթե որոշի սխալ ընթացքից հետ կանգնել, ապա այստեղ Արևմուտքն իշխանափոխության սցենար է իրականացնելու, որովհետև Արևմուտքը, այնուամենայնիվ, հետ չի կանգնելու իր ծրագրերից, որի մի մասն արդեն իրականացրել է։ Այս իմաստով, ըստ էության, ասվեց, որ եթե իշխանափոխության ժամանակ ԱՄՆ-ն իրեն փորձի ուժով ու փողոցով հեռացնել, կարող են կրկնել Ղազախստանի օրինակը, երբ ՀԱՊԿ-ն օգնության հասավ Ղազախստանին»,-ասաց նա։

Մինչդեռ, նրա խոսքով, իշխանությունները շարունակում են հստակ խնդիր կատարել, որը դրված է իրենց վերադասի կողմից։ «Խնդիրն առաջին հերթին ժամ առաջ, այսպես կոչված, խաղաղության պայմանագիր ստորագրելն է, որով ՌԴ ԶՈւ խաղաղապահ ստորաբաժանումն ավելի շուտ պետք է լքի Արցախը, քան նախատեսված է 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթով։ Երկրորդ նպատակը հայ-թուրքական հարաբերությունների ժամ առաջ կարգավորումն է, դիվանագիտական հարաբերությունների ստեղծումը, որից հետո ՀՀ-ում 102-րդ ռազմաբազայի ներկայության հարց կբարձրանա, ինչից հետո էլ՝ ռազմաբազայի դուրս բերում Հայաստանից։ Հավաքական Արևմուտքի ու իր ռազմաքաղաքական դաշնակից հանդիսացող ՆԱՏՕ-ի ծրագրերն այս տարածաշրջանում հետևյալ տրամաբանությունն ունեն. առնվազն 3 սցենար կա, որոնցից առաջինով՝ Հայաստանում, Վրաստանում և Ադրբեջանում ունենալ բացարձակ իշխանություն, որտեղ այդ երկրների զինված ուժերը համատեղ պետք է պատերազմեն ՌԴ-ի դեմ։

Երկրորդ սցենարով «Զանգեզուրի միջանցքն» է բացվում. երբ ռուսական զինական ներկայությունը դուրս է գալիս այստեղից, թուրքական աշխարհները միանում են իրար, ինչին Ռուսաստանն ընդդիմանում է, ու տարածաշրջանում պայթյուն է տեղի ունենում՝ ռազմական բախումների տեսքով։ Երրորդ սցենարով Հայաստանի օրվա իշխանությունները ԱՄՆ-ի հովանավորությամբ որոշում են, որ ամբողջությամբ պետք է ենթարկվենք Թուրքիայի և Ադրբեջանի կամքին: Արևմուտքի այս երեք սցենարներում մեր երկրի ու ժողովրդի շահերի և պետականությանը հակոտնյա ծրագրեր կան։ Իսկ եթե այժմ քննարկվելիք պայմանագիրը ստորագրվի, Ադրբեջանի ԶՈւ-երը մի քանի օրում Հայաստանը գրավելու են։ Այդ պայմանագիրը մի նոր մեծ պատերազմի ու մեր ամենամեծ կորուստների սկիզբն է դառնալու»,-եզրափակեց նա։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում