«IHA-230» հրթիռ. Թուրքիան շարունակում է համալրել իր զինադարանը

Ներքին և ազգային ռեսուրսներով «ROKETSAN»-ի կողմից մշակված և առաջին անգամ օդանավից արձակված անօդաչու թռչող սարքերի անօդաչու թռչող «IHA-230» հրթիռը փորձնական կրակոցում 140 կիլոմետր հեռավորությունից ճշգրիտ հարվածով խոցել է թիրախը։ Թուրքիան նման հրթիռ առաջին անգամ ունենալով՝ նոր դարաշրջանի դուռ է բացվում։ Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերությունը վերջին շրջանում շատ ակտիվ գործընթաց է անցնում: Այս մասին գրում է  Akşam-ը։

Պաշտպանական արդյունաբերության նախագահության նախագահ պրոֆ. Դոկտ. Իսմայիլ Դեմիրի համակարգմամբ իրականացվող աշխատանքներում կրիտիկական ոլորանները հերթով շրջվում են։ Այս անգամ բարձր ռազմավարական հրթիռային փորձարկումը ավելացավ այնպիսի հարթակներում, ինչպիսիք են Ազգային մարտական ինքնաթիռը, «Hürjet»-ը, նոր սերնդի Ալթայ տանկը և «KIZILELMA»-ն:

«IHA-230»-ը գերձայնային բալիստիկ հրթիռների կատեգորիայում է։ Այս կրակոցով Թուրքիան մտնում է այն երկրների շարքում, որոնք առաջին անգամ արտադրել և հաջողությամբ փորձարկել են օդային բալիստիկ հրթիռ ներքին/ազգային օբյեկտների համար։ «IHA-230» հրթիռն իրականում մեկ օրում ի հայտ եկած նախագիծ չէ... Այս պահին անհրաժեշտ է հիշել «TRG-230»-ը՝ «ROKETSAN»-ի կողմից մշակված բալիստիկ հրթիռային համակարգը՝ երկիր-ցամաք արձակման համար։ Քննարկվող հրթիռը ներկայումս օգտագործվում է մարտի դաշտում։

Այն բանից հետո, երբ արտադրանքը ներմուծվում է Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության մեջ, այն շատ արագ է զարգանում, և դրա տարբեր տատանումները կարող են ստեղծվել՝ համապատասխան կարիքների: Նման պատմություն ունի «IHA-230»-ը։ Համապատասխան դաշտի պահանջներին՝ ուշադրության կենտրոնում էր «TRG-230»-ի օդային տարբերակի վրա: «ROKETSAN»-ի և «BAYKAR»-ի ինժեներների ինտենսիվ ջանքերից հետո և՛ հրթիռի, և՛ այն հարթակի վրա, որտեղ արձակվելու է հրթիռը, արագ ավարտվեցին աշխատանքները։ Եվ ի հայտ եկավ «IHA-230»-ը, որը կարող է հասնել ավելի քան 140 կիլոմետր հեռահարության:

Բացի այդ, «IHA-230»-ը կարող է երկու անգամ գերազանցել շառավիղը՝ չնայած «TRG-230»-ից 10 կիլոգրամով ծանր Է: Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ խնդրո առարկա հրթիռը արձակվել է ինքնաթիռից։ «IHA-230»-ը, որը կրակում է մոտավորապես 20-30 հազար ոտնաչափ հեռավորությունից, կարող է շատ ավելի արագ և երկար ճանապարհորդել:

«AKINCI»-ի կողմից արձակված անօդաչու թռչող սարքերը դիտարկելը որպես ռազմավարական առավելություն մարտադաշտի նկատմամբ միայն կարող է հանգեցնել նրան, որ մեծ պատկերը ընկալվի որպես թերի կամ սխալ: Քանի որ «IHA-230»-ի մշակման գործընթացը ցույց է տալիս, թե ինչու է ներքին և ազգային պաշտպանական արդյունաբերությունը կենսական նշանակություն:

Հանրությունը լսեց անօդաչու թռչող սարքի 230 հրթիռի առաջին կրակոցը 2022 թվականի դեկտեմբերին։ Կարճ ժամանակում չափազանց արժեքավոր արձագանքներ ստացվեցին ոլորտի համապատասխան կառույցների կողմից կիրառվող հրթիռի մասին։ «ROKETSAN»-ը և «AKINCI»-ն կատարել են որոշ ուղղումներ/բարելավումներ՝ ըստ վերոհիշյալ շրջադարձերի և վերջապես «IHA-230»-ը կրկին իրեն դրսևորել է չափազանց հզոր փորձնական կրակոցով։

Եթե և՛ խնդրո առարկա հրթիռը, և՛ պլատֆորմը, որի վրա արձակվել է հրթիռը, ներքին չլինեին, այդ բարելավումները և զարգացումները հնարավոր չէին լինի։ Անցած տարիներին Թուրքիան նման իրավիճակներ է ունեցել, և ցանկալի բարելավումները, ուղղումները և զարգացումները կա՛մ չեն կատարվել համապատասխան երկրների կողմից, կա՛մ դրանք տարածվել են շատ երկար ժամանակաշրջանի վրա։ Այնուամենայնիվ, այս պահին Թուրքիան կարողություն է ձեռք բերել իր արտադրած հարթակից արձակել սեփական հրթիռը և հասնել լավագույն արդյունքի՝ արագ միջամտելով երկու կողմերին՝ համաձայն դաշտից ստացվող արձագանքների։

Սկզբում Ադրբեջանի պայքարը Ղարաբաղում, հետո՝ Ուկրաինա-Ռուսաստան պատերազմը... Այս ոլորտների պատկերներն ու նկարները լուրջ դասեր են պարունակում ինչպես Թուրքիայի, այնպես էլ այլ երկրների համար։ Հրթիռների նման զինամթերքի կարևորությունը, որոնք դուք կարող եք մեծ քանակությամբ օգտագործել այսօրվա մարտադաշտում, ծախսարդյունավետ և ազդել թիրախի վրա, ևս մեկ անգամ հստակ երևաց: Մեկ այլ խնդիր, թերևս սա առաջին դեպքն է, երբ «առաջադեմ», բայց «թանկ» հրթիռների պաշարների նվազման միջինը այդքան պարզ նկատվում է առաջին անգամ:

Այժմ, անօդաչու թռչող սարքով Թուրքիան ձեռք է բերել զինամթերք, որը մատչելի է, կարող է օգտագործվել մեծ քանակությամբ և կարող է հասնել ահռելի կործանարար ուժի ցածր և միջին բարձրության հակառակորդի հակաօդային պաշտպանության համակարգերում: «IHA-230»-ը չափազանց արագ է հասնում հակառակորդի թիրախին։ Նույնիսկ երբ թշնամու ռադարների կողմից հայտնաբերվում է բարձր արագությամբ և բարձրությամբ հրթիռ, հաճախ ուշ է լինում:

Երբ մետաղադրամի մի կողմում հակառակորդի հակաօդային պաշտպանության համակարգեր են, իսկ մյուս կողմում՝ մեծ քանակությամբ արտադրական հնարավորություններ, ի հայտ է գալիս գործընթացի մեկ այլ հարթություն... Փաստորեն, և՛ ցամաքային «TRG-230»-ով, և՛ օդանավից արձակված անօդաչու թռչող սարքերով, Թուրքիան հասնում է մի հայեցակարգի, որը կջախջախիի հակառակորդի պաշտպանական տարրերը և, ավելի ճիշտ, դրանք կդարձնի անգործունակ։ Հայտնի է, որ Իսրայելն ու Իրանը փորձել են նմանատիպ մոտեցում։

Լավ, ի՞նչ տեղեր կարելի է թիրախավորել «IHA-230»-ով: «TRG-230-UAV»-ն ունի բարձր հեռահարություն։ Քանի որ այն պինդ վառելիքով է, այն արդյունավետ կլինի հակաօդային պաշտպանության համակարգերի դեմ, ինչպիսիք են «BUK»-ը, «S-300»-ը և «Patriot»-ը: Այստեղ շատ կարևոր են «BUK»-ը և «S-300»-ը։ Որովհետև շատ երկրներ, որոնք թշնամական վերաբերմունք են ցուցաբերում Թուրքիայի կամ նրանց ընկերների ու եղբայրների նկատմամբ, ունեն այդ համակարգերը։

ՀՕՊ համակարգերից բացի, «TRG-230-UAV»-ի թիրախ կարող են լինել նաև հակառակորդին պատկանող կրիտիկական հենակետերն ու կենտրոնները։ Բացի այդ, երբ անհրաժեշտ պայմանները բավարարվեն, նույն հրթիռով կարող են շատ լուրջ հարվածներ հասցնել նաև թշնամու ռազմածովային ուժերին։

Ներքին/ազգային պաշտպանական արդյունաբերության հետ կապված զարգացումների ժամանակ մեր մտքում առաջին հարցերից մեկը «արտահանման» ներուժն է... «İHA-230»-ի արտահանման ներուժը բավականին բարձր է։ Յուրաքանչյուր երկիր ցանկանում է ունենալ զինամթերք, որը կարող է այդքան էժան գնով նման արդյունավետ արդյունք տալ։

Հատկանշական է նաև, որ «AKINCI»-ն պահանջված է ամբողջ աշխարհից։ Գրեթե վստահ է, որ այն երկրները, որոնք ցանկանում են ունենալ «AKINCI», «IHA-230» կխնդրեն «ROKETSAN»-ից։ Ի վերջո, բոլոր օգտվողները ցանկանում են ունենալ գերձայնային զինամթերք, որը հասնում է մոտավորապես 150 կիլոմետր հեռավորության: