Մեծ Բրիտանիան մշակում է գենետիկական վաղ նախազգուշացման համակարգ ապագա համաճարակների համար

Ծրագրի նպատակն է ողջ աշխարհում տարածել էժան, հեշտ օգտագործման տեխնոլոգիա՝ առողջությանը վերաբերող ցանկացած նոր սպառնալիքի ի հայտ գալու համար: Այս մասին գրում է Guardian-ը:

Բրիտանացի հետազոտողները մշակում են բեկումնային տեխնոլոգիա՝ վերահսկելու շնչառական վիրուսների գենետիկական փոփոխությունները, երբ դրանք շրջանառվում են ամբողջ աշխարհում: Համակարգը պետք է օգտագործվի վտանգավոր նոր տարբերակները մատնանշելու համար, երբ դրանք հայտնվում են և գործում են որպես վաղ նախազգուշացման համակարգ նոր հիվանդությունների և ապագա համաճարակների համար:

Թիմը, որը հիմնադրվել է Քեմբրիջշիրի «Wellcome Sanger» ինստիտուտում, մտադիր է տեխնոլոգիան դարձնել էժան, հեշտ օգտագործելի և ի վիճակի լինել մեծացնել վիրուսների լայն շրջանակի գլոբալ հսկողություն ապահովելու համար: Թիրախները կներառեն գրիպի վիրուսները, շնչառական սինցիցիալ վիրուսը (RSV), կորոնավիրուսները և նախկինում անհայտ պաթոգենները: Ծրագրի վերջնական նպատակը՝ Շնչառական վիրուսների և միկրոբիոմի համակարգ ստեղծելն է, որը կկիրառի ԴՆԹ-ի հաջորդականության տեխնոլոգիա՝ հիվանդի քթի շվաբրից հավաքված մեկ նմուշում հայտնաբերելու բոլոր վիրուսային, բակտերիալ և սնկային տեսակները:

«Մեծ Բրիտանիան գտնվում էր «Covid-19»-ի գենոմային հսկողության առաջատար եզրին և պատասխանատու էր բոլոր «Sars-CoV-2» գենոմների մոտ 20% -ի համար, որոնք հաջորդականացվել էին ամբողջ մոլորակի վրա համաճարակի ընթացքում»,- ասել է Էվան Հարրիսոնը, ով ղեկավարում է նախագիծը «Sanger» ինստիտուտում՝ գենետիկայի հետազոտության և ԴՆԹ-ի հաջորդականության համաշխարհային առաջատար կենտրոնում:

«Մեր ստեղծած գիտելիքն ու տվյալները թույլ տվեցին մեզ հետևել՝ աննախադեպ արագությամբ և ճշգրտությամբ, «Sars-CoV-2»-ին՝ «Covid-19»-ի համար պատասխանատու վիրուսին, և հետևել, թե ինչպես է այն փոխվում: Դա հրաշալի օգնություն էր հիվանդության դեմ պայքարում։ Այժմ մենք նպատակ ունենք նպաստել բոլոր շնչառական վիրուսների գենոմային հսկողության ստեղծմանը: Սրանք, ի վերջո, նոր համաճարակներ հրահրող գործակալներն են», - ավելացրեց Հարիսոնը:

Ապագա համաճարակների վտանգի օրինակը ներկայացնում են կորոնավիրուսները։ Վերջին 20 տարվա ընթացքում երեք անգամ ի հայտ է եկել նախկինում անհայտ կորոնավիրուսը, որը վարակել է մարդկանց։ 

Այնուամենայնիվ, «Covid»-ի համաճարակի ժամանակ գենոմային հետազոտությունների օգտագործումն էր, որը բացահայտեց տեխնոլոգիայի ուշագրավ ներուժը: 2020 թվականի դեկտեմբերին, երբ հարավ-արևելյան Անգլիայում «Covid»-ի դեպքերի հանկարծակի աճ գրանցվեց, տեխնոլոգիան ցույց տվեց, որ այս աճն առաջացել է նոր, ավելի վարակիչ տարբերակի հայտնվելով: Սկզբում հայտնի էր որպես «Kent» շտամ, այն հետագայում վերապիտակավորվեց «Sars-CoV-2 Alpha» տարբերակով: