Ալիևի սայթաքումը կբերի Թալիշական պետության ստեղծման

Վերջին օրերին Ադրբեջանում բողոքի ակցիաները դաժանորեն ճնշվում են իշխանական ուժերի կողմից, որն առաջացել էր նավթի գնանկման և մանաթի արժեզրկման հիմքերի վրա: Սակայն այս պատճառները հիմականում պատրվակ են երկար ժամանակ հասունացող խնդիրների համար: Ադրբեջանում եղել և այսօր էլ շարունակվում է ազգային փոքրամասնությունների խնդիրը: Վերջերս, մինչև մանաթի արժեզրկումը, Ադրբեջանի Նարդարան բնակավայրում դաժանորեն ճնշվեց բնակչության կողմից իրականացված բողոքի ցույցերը: Հատկանշական է, որ Նարդարանում ապրում են ազգությամբ թաթեր (կովկասյան պարսիկներ), որոնք ըստ որոշ տեղեկությունների հովանավորություն են ստանում իրանական ուժերի կողմից:

Դրանից հետո, նավթի և մանաթի արժեզրկումը պատրվակ դարձնելով, Ադրբեջանի տարբեր շրջաններում ազգային փոքրամասնությունները բողոքի ակցիաներ սկսեցին: Առաջին օրերին որոշակի չափով դրանք լուսաբանվեցին լրատվական կազմակերպությունների կողմից, բայց շատ չանցած ադրբեջանական իշխանությունները ստիպեցին լրագրողներին շատ ուշադրություն չդարձնել այդ ակցիաներին, որոնց ամենահետաքրքիր մասը Աստարայի շրջանում է, ուր ցուցարարները փակել էին Բաքու-Աստարա ճանապարհը: Այստեղ հիմնականում ապրում են ազգությամբ թալիշներ, որոնք երկար տարիներ ինքնուրույնության նկրտումներ ունեն:

Ըստ պաշտոնական տվյալների` Ադրբեջանի տարածքում ապրում են 76,8 հազար թալիշներ, սակայն ոչ պաշտոնական տվյալներով նրանց թիվը հասնում է մինչև 1-2 միլիոնի: Թալիշներն ապրում են հիմնականում Ադրբեջանի հարավ-արևելյան մասում` Լենքորանի, Մասսալլինի, Յարդըմլըյի, Լերիկի և Աստարայի շրջաններում: Ադրբեջանական իշխանությունները կանոնակարգված ձևով և հատուկ մտածված մեթոդներով վարում են ուծացման քաղաքականություն երկրի տարածքում ապրող բոլոր ազգային փոքրամասնությունների` այդ թվում նաև թալիշների նկատմամբ: Ըստ թալիշների մշակույթի կենտրոնի` այս տարածքներում թալիշները կազմում են բնակչության 60%-ը: Նրանց մի մասը ապրում է հարևան Իրանի Իսլամական Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում, Կասպից ծովի առափնյա շրջաններում:

Թալիշներն այս տարածքի բնիկներն են, համարվում են արիական ժողովուրդ, իսկ լեզուն դասվում է իրանական լեզուների շարքին: Դեռևս 1919 թվականին թալիշները ստեղծում են Մուղանի Սովետական հանրապետությունը, որը, սակայն, գոյատևեց ընդամենը 3 ամիս: Այնուհետև այն մտավ Ադրբեջանի կազմի մեջ: Ղարաբաղյան պատերազմի ամենաթեժ շրջանում` 1992 թվականին, թալիշները հիմնեցին Թալիշ-Մուղանական Հանրապետություն, սակայն սա ևս երկար կյանք չի ունեցել և 1993 թվականին համարվել է որպես ապստամբություն և ճնշվել ադրբեջանական իշխանությունների կողմից: Այս ամենի պատճառով ձերբակալվել են մեծ թվով թալիշ քաղաքական և մշակույթային գործիչներ: Երկու դեպքերն էլ ցույց են տալիս, որ թալիշները ցանկացած հարմար առիթի պատրաստ են թոթափելու ադրբեջանական լուծը:

Այս ամենը հաշվի առնելով` կարելի է մտածել, որ ադրբեջանական իշխանությունների հանկարծակի սայթաքումը կարող է հասցնել Թալիշական պետության ստեղծման, որը կազդարարի Բաքվի բռնապետության անկումը: