Տարոնի մանկամտությունն ու քանդվող Երևանը

Երևանի քաղաքապետարանի գրեթե բոլոր աշխատակիցները, «մեծն» քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի գլխավորությամբ առիթը բաց չեն թողնում մեծագույն հրճվանքով, ոգևորությամբ, հիացմունքով ու հպարտությամբ նշելու Երևանի տարիքը։ Ամեն տարի աշնանային պայծառ մի օր մեծ աղմուկով ու խանդավառությամբ, մեծ ծախսերի գնով քաղաքի հերթական ծննդյան տարեդարձն են տոնում։ Հրճվում, իրենք իրենց ուրախանում են, մսխված մեծ փողերից մեծ պարգևատրումներ ստանում ու …անհամբերությամբ սպասում են հաջորդ տարվա հերթական տարեդարձին։

Ոչ տնտեսական ճգնաժամը, ոչ նույնիսկ սահմանին տիրող լարված իրավիճակը չեն խագարում քաղաքի տարիքը մեկ անգամ ևս աչքներս մտցնող վաղուց արդեն անիմաստ ու ձևական միջոցառման անցկացմանը։ 40 տոկոս աղքատությամբ գոյությունը քարշ տվող երկրի մայրաքաղաքում ցնծության տոնի աղմուկում ամեն տարի նորից հիշում են ժանգոտված ու չարչրկված անիմաստ արտահատությունը, թե՝ «Մենք Հռոմից էլ հին ենք»։

Իսկ երբ այդ հնագույն ու հնադարյա մայրաքաղաք կոչեցյալում փորձում ես մի հին, Հռոմի հրաշակերտ կոթողների գոնե եղունգին հավասարազոր մի շինություն գտնել, տանում, աչքդ են մտցնում Էրեբունու ամրոցը՝ Մենուայի որդի Արգիշտիի քարագիր արձանագրությամբ։
Պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչպես է բախտներս բերել, որ գոնե Մենուայի որդի Արգիշտի արքան և նրան հաջորդող տարբեր քաղաքակրթություններում երկիրն ու պետությունը ղեկավարել են ոչ թե ագահությամբ ու ավիրելու մոլուցքով համակված մանկամիտներ, ինչպիսին ներկայիս իշխանավորներն են ու առավել ևս Երևանի քաղաքապետը, այլ մշակույթն ու արժեքները գնահատող մարդիկ։ Իսկ եթե այդ մի պատմական աշխարհն էլ չլիներ, ում աչքն ի՞նչ էին մտցնելու՝ ապացուցելու համար մեր հնադարյա, ասել է թե՝ նախնադարյա լինելու փաստը։

Վերջին մի քանի տարիներին մեր վարդագույն, ուրույն ճարտարապետությամբ հայտնի մայրաքաղաք Երևանն անխնամ ավերվում է։ Երևանի կենտրոնը քաղաքապետի ու իշխանությունների համար փող քամելու միջոց է դարձել։ Վերջին տասնամյակում Երևանում չի մնացել պատմամշակութային արժեք ներկայացնող շինություն։ Մի քանի տարի առաջ քարերը համարակալելով՝ քանդեցին, տարան մայրաքաղաքի կենտրոնում մնացած պատմական ու ճարտարապետական արժեք ներկայացնող շինությունները՝ մարդկանց աչքերին թոզ փչելով, թե դրանք հավաքվելու են մի տեղում ու ներկայացվելու են «Հին Երևան» անվան ներքո։ Չարվեց։ Ու հիմա քանդում են մնացած փշրանքները։ Քանդում են թաքուն, գաղտագողի, գիշերով, ինչպես թշնամին կաներ։ Քանդում են քաղաքապետ կոչվածի թույլտվությամբ ու երկրի ղեկավարության թողտվությամբ։

Երբեմնի ծաղկուն, թամանյանական հրաշալի ճարտարապետությամբ հայտնի մեր մայրաքաղաքը վերածվել է անճաշակ շինություններով քարապատված գավառական բնակավայրի։ Ո՞րն է լինելու հլու հնազանդ, հանուն իր աթոռի անսասանության ցանկացած կարգադրություն կատարելու պատրաստ Երևանի քաղաքապետի հաջորդ քայլը։

Էլ ի՞նչ է մնացել ավիրելու։ Գուցե քանդեն նաև Էրեբունու ամրոցը, փշրեն սեպագիր արձանգրությունը, մոռանան նաև հինն ու հնադարյանը։ Մոռանան, հեռանան։ Ու ամեն ինչ զրոյից սկսեն նրանք, ում համար կարևոր է այս երկրի ճակատագիրն ու ապագան։ Ո՞ւմ համար արժեք ունի Երևանը։