Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները կհասնեն Հայաստան, բայց կունենան նաև հայելային էֆեկտ

Եթե Ռուսաստանի տնտեսությունը թեթև մրսում է, Հայաստանի տնտեսությունը հիվանդանում է, քանի որ մեր երկրի տնտեսության կախվածությունը բավականին մեծ է Ռուսաստանի տնտեսությունից։ Սա տնտեսագետների գնահատականն է։

Սա նշանակում է, որ, հաշվի առնելով ռուսական ու հայկական տնտեսական սերտ կապը, տրամաբանական է, որ Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների հետևանքով Հայաստանում ևս տնտեսությունն անկում կապրի: Համենայնդեպս առաջին սպառման և ոչ միայն այդ, ապրանքների գնային քաղաքականության վրա երևում են առաջին հետքերը։

Հարկ է նկատել, որ առաջին հերթին պատժամիջոցների ազդեցությունը կերևա այն ընտանիքների բյուջեի վրա, ովքեր արտագնա աշխատողներ ունեն Ռուսաստանում: Քանի որ առաջին հարվածը ռուսական ռուբլին է կրել, որն արժեզրկվել է և՛ դոլարի, և՛ դրամի նկատմամբ:

Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ 2021 թվականին բանկերի միջոցով ֆիզիկական անձինք արտասահմանից Հայաստան են ուղարկել մոտ 2 մլրդ 109 մլն դոլար, որից 856 մլն դոլարը կամ 41%-ը Ռուսաստանից է։

Ու ստացվում է՝ արտագնա աշխատանքի մեկնած հայերի աշխատած գումարները Հայաստան մուտք գործելիս և դրամի վերածվելիս, մոտավորապես կկիսվեն, կամ գոնե զգալի մասը կկորսվի։

Այլ կերպ ասած՝ կունենանք տրանսֆերտների նվազում: 

Ամեն դեպքում, հարկ է հիշել, որ տարիների ընթացքում, երբ Ռուսաստանը պարբերաբար ենթարկվել է տնտեսական պատժամիջոցների Արևմուտքի կողմից, ռուսական ռուբլին ու տնտեսությունը «դիմադրողականություն» են ձեռք բերել արտաքին շոկերի նկատմամբ։

Ուստի չի բացառվում, որ եթե նոր շոկային ազդակներ չլինեն, ապա առաջիկայում ռուբլու շուրջ կայունացման միտումներ կտեսնենք։ Գոնե տնտեսագետները հավատում են դրան, իհարկե միևնույն ժամանակ չբացառելով, որ հնարավոր է դեռ առջևում լինեն նոր պատժամիջոցներ․․․

Կլինեն նոր պատժամիջոցներ, և կոնկրետ ինչ տեսքով կլինեն՝ այս պահին տնտեսագետները դժվարանում են հստակ կանխատեսումներ անել, քանի որ պատժամիջոցները դեռևս չեն ներկայացվել ամբողջ փաթեթով, բայց այն, որ դրանք կանդրադառնան նաև արտահանման վրա՝ մասնագետները չեն կասկածում։

Նրանք հաշվարկել են՝ նախկինում x գումարով արտահանվող ապրանքը, այժմ 1/2x կարժենա, ինչի հետևանքով չի բացառվում, որ տվյալ ապրանքի պահանջարկը կնվազի:

Ռուսական շուկայում հայկական ապրանքների պահանջարկի հնարավոր անկման պարագայում հայ արտահանողների համար հեշտ չի լինելու այլ շուկաներ «նվաճելը»։ Իսկ եթե անգամ կարողանանք որոշ փոխարինող շուկաներ գտնել, ապա դա երկար ժամանակ կպահանջի՝ գուցե տարիներ։

Չի բացառվում, որ կտուժեն նաև Հայաստանում ռուսական կապիտալ ունեցող դուստր ընկերությունները․․․ Հատկապես, որ առաջին ծիծեռնակներն արդեն կան՝ ՎՏԲ բանկի հայտարարության տեսքով։

Թեև «ՎՏԲ Հայաստան» բանկը հանդես է եկել հայտարարությամբ, թե՝ կիրառված սահմանափակումները չեն ազդում հաճախորդների միջոցների անվտանգության և հասանելիության վրա, սակայն, միևնույն ժամանակ, արտերկրում գտնվող իր հաճախորդներին խորհուրդ է տալիս կանխիկացնել միջոցները կամ վճարել այլ բանկի քարտերով․․․

Այնպես որ՝ ռիսկերն ակնհայտ են․․․ Մյուս կողմից էլ հայ բանկիրները շտապում են հանգստացնել՝ բանկերն ի զորու են կարգավորել համակարգում ստեղծված դժվարությունները։

Ամեն դեպքում սրանք կանխատեսումներ են, և չպետք է մոռանալ, որ պատժամիջոցներ թելադրող Արևմուտքը ևս բազմաթիվ թելերով կապված է ՌԴ-ին ու ներկա է ռուսական շուկայում, ուստի, և բանկային համակարգին ուղղված պատժամիջոցները կարող են ունենալ հայելային էֆեկտներ։ 

Այնպես որ, այս առումով դժվար է ասել՝ որ երկիրն ավելի շատ կտուժի մյուսների համեմատ․․․

Արմինե Մկրտումյան