Գերիների հարցը փակվեց, ամենայն հավանականությամբ այլևս Ադրբեջանը գերի չի տա. Արտակ Գալստյան

Սա Ալիևի խոսքերն են, իսպանական «El Pais» թերթին տված հարցազրույցում։ 

«Գաղտնիք չկա: Ցուցակը հայտնի է, դրա մասին գիտեն միջազգային կազմակերպությունները, հայերը։ Օրինակ, նոյեմբերի կեսերին ավելի քան 30 հայ զինծառայողներ բերման են ենթարկվել ռազմական սադրանքի ժամանակ: Նրանցից մեկը վիրավոր էր, իսկ մեր բժիշկները խնամեցին, վիրահատության ենթարկվեց, և հենց ապաքինվեց, վերադարձրինք։ Սա ճիշտ է, և դա հաստատվել է։ Այս խմբի ևս 10 անդամ վերադարձվել է Երևան, և նրանցից շատերը բանտարկվել են Հայաստանում»:

Նա հայտարարել է, թե գերությունից վերադարձած հայ զինվորականները Հայաստանում «ենթարկվում են դաժան խոշտանգումների»:

«Այսպիսով, ոչ մի միջազգային կոնվենցիայով այդ մարդիկ չեն կարող ռազմագերի համարվել։ Այլ հարց է, որ նրանցից մի քանիսին Հայաստանում ձերբակալել են այն բանից հետո, երբ նրանց վերադարձրել ենք։ Սա շատ լուրջ ազդանշան է մեզ համար՝ վերադարձողների և նրանց հարազատների համար։ Մենք նրանց վերադարձրինք Հայաստան, նրանք ձերբակալեցին։ Հնարավոր է, որ խոշտանգեն այս մարդկանց։ Մեր նախկին ձերբակալվածների ցուցմունքները վկայում են այն մասին, որ այդ մարդիկ ենթարկվելու են դաժան խոշտանգումների։ Հետևաբար, եթե ավելի շատ մարդկանց վերադարձնենք, նրանք կձերբակալվեն։ Սա իրական փաստ է, և դա կարելի է հաստատել»,- ասել է Ալիևը։

Կարելի էր Ալիևի այս խոսքերը դիտարկել որպես զառացանք, եթե չլիներ միջազգային իրավունքը: Ըստ այդ իրավունքի անձը չի վերադարձվում իր երկիր, եթե այնտեղ կարող է ենթարկվել խոշտանգման, սա ամրագրված է Հայաստանի, Ադրբեջանի սահմանադրություններում և ԽՈՇՏԱՆԳՈՒՄՆԵՐԻ ԵՎ ԱՅԼ ԴԱԺԱՆ, ԱՆՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԱՄ ՆՎԱՍՏԱՑՆՈՂ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԻ ՈՒ ՊԱՏԺԻ ԴԵՄ ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅի 3-րդ հոդվածի 1-ին կետում, այն է՝

1. Ոչ մի մասնակից պետություն չպետք է որևէ անձի արտաքսի, վերադարձնի (եrefouler”) կամ հանձնի մեկ այլ պետության, եթե լուրջ հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան կարող է սպառնալ խոշտանգումների ենթարկվելու վտանգ։

Փաստացի կարելի է հավաստի կասկածի մակարդակով արձանագրել հետևյալը՝

-Սոչիում վարչապետի աթոռը զբաղեցնողը պայմանավորվել է Ալիևի հետ վերջնականապես լուծել գերիների հարցը առերևույթ հետևյալ կերպ՝

-մինչև Բրյուսելյան հանդիպումը Ալիևը Հայաստանին է վերադարձնում ևս 10 գերի: Վարչապետի աթոռը զբաղեցնողը նրանց առաջադրում է մեղադրանքներ և նրանց մի մասին կալանավորում է:

-Բրյուսելյան հանդիպումից հետո Ալիևը հայտարարում է, որ իր կողմից վերադարձված հայերին կալանավորում են և խոշտանգում, որից էլ բխում է, որ ինքը միջազգային կոնվենցիայի և Ադրբեջանի սահմանադրության հիման վրա այլևս հայերին Հայաստան չի վերադարձնելու:

Այս վարկածի օգտին է խոսում նաև հետևյալ փաստերը՝

-Ալիևի այն պնդումը, որ Հայ գերիները Ադրբեջանում ցուցմունքներ են տալիս այն մասին, որ Հայաստան վերադարձվելուն պես իրենց կխոշտանգեն, այլ կերպ ասած ստեղծվում են իրավական հիմքեր խոշտանգումների դեմ կոնվենցիայի կիրառման համար:

- մինչ օրս Ադրբեջանի կողմից Հայաստան են վերադարձվել մոտ 100 գերի, բայց չգիտես ինչու մեղադրանք է առաջադրվել միայն վերջին 10-ին, որոնցից չորսը կալանավորվել են Սոչիի հանդիպումից հետո, Բրյուսելյան հանդիպումից առաջ:

- Բոլորովին << պատահական>> վերադարձված 10 գերիների փաստաբանը նախաքննության գաղտնիքի խախտմամբ, անպատիժ հրապարակում է իր պաշտպանյալների ցուցմունքները, դրանով իսկ ձևավորելով հասարակական կարծիք վերջիններիս կալանավորումը իրականացնելու համար:

Այնպես որ հավաստի կասկածի մակարդակով կարող ենք արձանագրել՝ վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձի ջանքերով, Ալիևի հետ փոխհամաձայնեցված, մեկը մյուսի գործողությունները լրացնելով ստեղծեցին իրավական հիմքեր Խոշտանգումների դեպ կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի 1-ին կետի կիրառման համար, այն է այժմ միջազգային իրավունքի նորմերով Ադրբեջանը Հայաստանին այլևս գերիներ չի վերադարձնի:

Այն, որ Ադրբեջանը Հայաստանին գերիներ չի վերադարձնի, դա չի նշանակում, որ չի կարող նրանց հանձնել երրորդ երկրի, դիցուք Իսրայելին, և այդ մասին իրավունք ունի չհայտնել Հայաստանին, սա էլ կարգավորվում է Մինսկի կոնվենցիայով: Այստեղ կրկին վարկածի մակարդակով կարելի է արձանագրել հետևյակը՝ մեր գերիները երիտասարդ են, չպատվաստված և առողջ օրգաններով, իսկ այն որ Ադրբեջանը զբաղվում է մեր գերիների օրգանների վաչառքով հայտարարվեց նաև ԱԺ ամբիոնից:

Հ.Գ. Այն ինչ նկարագրված է սույն նյութում, հաստատվելու դեպքում, դասվում է մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունների շարքին, որը չունի վաղեմության ժամկետներ և կգա օրը, որ վարչապետի աթոռը զբաղեցնողը Ալիևի հետ միասին այս մեղադրանքով կկանգնեն Հաագայի միջազգային քրեական դատարանի առջև:

Արտակ Գալստյան

Հայոց Հայրենիք